Google This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: + Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes. + Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/] MEN EM - >;---אוווועווווווווווואיי-=- "יודיי חח הדו ווח הד וא ד הח חח ה ה‎ -- τῶν ה‎ o ENERO, p— PHÓ €— TUM . . ₪ o Am HS =" 0 BIBLIOTHECA HAGANA HISTORICO-PHILOLOGICO- THEOLOGICA, ו‎ AD CONTINUATIONEM BIBLIOTHEC£ BREMENSIS NO SV ₪ CONSTRUCTA. CLASSIS TERTLE, FASCICULUS PRIMUS ἢ Q0» «9250» «00505 «5686» «0650» «0450» co6$0» A4MSTELOD ΜΙ ₪ LUGDUNI DATAV. Sumptibus Bibliopolarum HENR. VIEROOT & JOA. גג‎ MAIR, MDCCLXX. SYLLABUS CONTENTORUM FASCICULI PRIMI CLASSIS TERTI,;E. 1. Venerandi oRDINIS THEOLOGICI BASILEENSIS Declaratio de Novo Teflamento Wetfleniano , Anno 1757. compofita ₪ haüenus inedita | pag. 1. ₪. ll. T'5ER I1 DE BAAR, 7. D. M. nuper (5) Witmorfumi , Interpretatio ifi Jacobo in Jomnio oblati, GEN. X XVI1lI: 12, 15. pag. 79.fq. 111. פזאאגסן‎ CHRISTOPHORI HARENBERCII, Cogi- tata de NiNIvE€ urbe , ad quam Jonas Propheta Ebreu: a Deo amandatus fuis. | pag. 97. fq. I V. (*) Naper eheu! mam fententia Judicis civilis homo bic, multorum criminum reus, 65 4 exterminatus , atrociffimorum fcelerum fuorum poenas per fexennium luit. Summo moerore adfectus haec fcribo, & dolent mecum omnes φιλαυϑρωποιν qui infignes in bomine dotes, baud vulgarem ejus eruditionem & judicii li- mam, que& ve] ex hac Pifi Jacobei interpre- tatione conftat, amaverunt. Verum exemplo fuo docuit, quam parum aut nibil pro(int 4 0100110 80] preclare alie dotes, quo ו‎ omc IV. NIOGLAI-BARKEY, Obfervationum Exegeti- carum in Z&orum Caput Tertium Trias fc. in - .AcT. lil: 17. coll. cum MATTH. XXI: 38. ACT. 111: 19, 20; 21. ἃ .דסא‎ Ili: 26. pag. 119. fq. V. BENJAM. KENNICOTT, 8. Th. D. &c. Status conlationis Hebraeorum .Manufcripterum Ve- teris Teflamenii , qualls fuit fub finem Anni , ab incepto opere , Septimi 1766. pag. 153. ₪ Vl.CAROLI BUTTINGHAUSEN, Hifl. Ecclef. Eloq. Prof. & V. D. M. apud Heidelbergen- fes ; Obfervationes Mifcellanea. (c. Emenda- 110 Curtiana αὐ lib. 111. cap. 11. S. 17. &9 de primo Chriflianorum Législdtore apud -ה1סט1‎ — NUM ἐπ Peregrino Pag. 171. fq. Vll. LITTERARIA pag. 185. fq. homo, fibi relictus, pronus in omne fcelus ruat! Vovemus animitus, ut, gratia Spiritus San&i, contrito revera corde agnoícat, quam turpiter violatione legum tum Divinarum tum humanarum offenderit optimum Numen, & Ecclefiam & rempubl., feque omnibus poenis ' Divinis obnoxium reddiderit ; abólitionem | criminum fuorum in fanguine Servatoris im. " ,Pploret, & 08760086 deprecationem publice, coram Judice civili, fa&tám fluxiffe ex vera animi fententia. | Ceterum e δικων :אק‎ ᾿βλέπετω pa .הוח‎ Ν. B. l VE- I. VENER. BASILEENSIS ORDINIS THEOLOGICI DECLARATIO, De Novo Teflamento IVefleniano , ,funo 1777. compofita £9 ba&enus imedita, — YZ4oftquam & Sermonibus ac Epi- ftolis multorum, & Diariorum litterariorum relationibus, & ipfius denique operis infpeCtio- SS SW ne cognovimus, JOH. JACOBUM WETSTENIUM in Prolegomenis Novi Tefla- mesi Greci, quod cum lettiosibus Parianti- dus, mec non. Commentario pleniore כ‎ Amítelo- dami A9. 1751:1. & 1752. duobus vaftis Voluminibus edidit , impoteniius in eos invehi, quorum opera olim prohibitus eít, fanCctiffima Religionis Chrif(tiange dogmata, ipfamque facrorum Librorum N. T. inte- Bibi. Hagane GI. 111. F. I. A gri- / E 2 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis. gritatemi aC Θεοπνευφίαν, feu per cuniculos , , feu aperta audacia, convellere ; ftatuera- mus equidem primufn, iílis convitiis nihil refpondere. Noftra enim recte factotum | conícientia; fama integerrima Collegarum , honoratiffimorum, inde ab eo tempore, quo | JFetfteniana caufa mazime agebatur , ex hac vita evocatorum; Decreta luculenta Am- pliff. Magiftratus noftre Civitatis; appto- batio Ecclefie , qua per Helvetiam eft, Reformate, ut de aliis taceamus; abunde nos erigebant, putidas hominis impudentis calumnias ut contemfrere. poffemus. Non. enim in occulto geftum fuit omne illud ne- gotium: fed in aperta Ecclefie luce. Libri in publicum emiífi esítant , qui legentem | quemvis edocent, quomodo Ampliff. Ma- gillrata jubente cdiptuni, ipfo cognofcente geflum, & tandem decernente finitum fic illud negotiam. Ae. 1730. prodierunt 20% quibus efrores & fcandalofze' opiniones, quas Job. Jacobus: JVetfiemus tradere Audi- toribus conatus erat, demonftrantur. Con- ünet illud Volumen non modo Comventus Ecclefiaflici Bafilienfis fcripta , poftalanti Ampliff. Magiftratui Civitatis exhibita ; fed & ipfius JZetflenii Libelios Jpologeticos ,. & quicunque , fui defendendi caufa , ad illud usque tempus proferre ei lubuetat. Continct porro, Qzefiones illi Viro a Conventu. Eccicf.— pre | Declaratio de N. 'T. W'etfteniano. 2 propofitas, una cum Kefpon ftonibus ejasdem, que ipfo vidente ab A&tuario excepte, & cripto confignate . fuerunt. Continet -א8‎ ergta ex Schedis, quibus /Zetffenii. Audito- res ejus expofitiones N., T. Graci coram traditas, ipfo plerumque haud iufcio, ad- noaveratit, —Contimet folemni jurejurando confirmata 7e/flium complurium 406 do&trinis effata. Continet denique Ampliff. Ordinis Politici deliberationes & Senatus Con[ulta, quibus omnis liec caufa fuit admi- niltrata & conclufa.. Quid autem de £p;ffolie dicemus Écclefiarum Keform. in Helvetia, ab illarum Antiftitibus fcriptis, quibus potiff mum & urgentibus & approbantibus res eít gefta? Numquid aliud requiri ;poteft, quo fama Comventus 200004221 Bafil. in tuta collocetur? Suflicitne ad ornia:hec, qua publice & in oculis totius Ecclefie ac Civie tatis Dafil. edita funt, evertenda, ἢ reus perfri&ta fronte neget vera ε 9) & effreni temeritate invehatur in vivos mortuosque? Cui potius credent pii omnes & boni? Ju- dicet omnis Ecclefia , cui .4 ו‎ que quidem 426 , quandoquidem Vérnacula noftra Lingua hattenus folummodo proftite- funt, in Latinam, cum opus erit, trans» ferri, ὅδ fupplementis augeri curabimus, ut & Batavi, Angli, Gallique, & omnes, quotquot ubique func, Ecclefiarum Chriftia- ! | A2 |. narum 4 Veri. Ordinis Theolog. Bafileenfis Barum Prefules ac Miniftri cognefcere fa- cilius queant. 1066 tamen germanica hauc Jegentibus fcripta defuit hucusque, nec de- erit, facultas, praecipuam rei gefte hifto. riam, cum documentis, quibus ea nititur, erfpiciendi. Etenim 49. 1734. Patre & Filio, fuis inconditis clamoribus Conventum Ecclefiaflicum, & Jac. Cbriflopborum Ifeliusn , triennio poft pie defun&tum, 60 adigenti. bus, edita fuot in lucem due Schediasmata, latine concepta, quorum alterius hac eft éscyeg ts: ,, Ordinis Theol. in Acad. Bafil. , Epiflola 400007014 ad Ven. Fratres Hel- », Vetios, qua calumnie in litteris Joh. Rod. » Wetítenii, edis Leonh. Bafil, Parochi, » lisdem Helv. Fratribus inferiptis, paffim ,, effufa diluuntur, una cum Ecclefiarum , Helv. refpenfis tam ad Ordinem Theol. , Bafil. quam ad eb. Red. Metflenium ,.ν datis, aliisque documentis caufam totam Mluilrantibus. " — Hujus Libelli edendi quxnam fuerit 06640 ex infcriptione patet. Caeterum legenti cuivis & prefatienem, % reliquas ejus partes, & ipfa tandem Senatus | Ampl. decreta in fine adjeCta , manifeftum erit, id quod ex ipfo quoque (forum Volu- mine cumprimis liquet, nec a Theologis. "coeptam hanc caufam, ut 700. Jac. IFeifle- Crimingtur, nec occulte aut per ecuni-‏ :שאק -«ulos actam, nec inauditum /Zetflenium aut. . ln. Declaratio de .א‎ T. W'etfteniano. 1 08 caufa damnatum effe. Eodem anno, eum nefeio quis, (ipfe 700. Jae. IFetflenius füffe credebatur) in Diario Galiico, quod Biblietbegue Raifonnée infcribunt, & Amfte- lodami edunt ipfi cognomines ὅς confangui- nei Librarii , fama /felii τοῦ sev, petulanter hcefleretur, vifum eft ei Viro, haud fane proleario, ut 7Zetflenius in Proleg. N. T. eum falfo apud imperitos traducere conatur; fed in Rep. literaria usque quaque claro, ac de patria Ecclefia atque Academia optime merito: vifum , inquam, eff ei Viro Depal- fionem | Calumniarum, fibi impatiarum , in lucem emittere. Hac ille 12/28/00 non fe modo ita defendit, ut quilibet quus le&tor eriminaionum | JZetflemii? 3niquitatem facile intelligeret; fed etiam JJerfleniana 6 caufa omnibus legentibus apertior reddere- tur. Quapropter, nifi ingenium hominis notum nobis effet, mirum fuiffet vifum, quanam fronte, virum egregium, ante hos XVI. annos defunétum , nunc demum, cum Depulfonem. novam edere, & hominem vi- vis coloribus depingere, aut edituro nomen utait pag. 25. 4e Jentatam ablionem calumnie מו‎ judicio exfequi, nequit; haud novis qui- dem , fed ad naufeam repetitis & novo felle | ün&is criminationibus profcindere, &, quod ajunt, mortuo infultare leoni, cum infigni fua infamia, aufus fuerit. Loecine A 3 eft 4 Ven. Otdinis T.heolog. Bafileenfió - eft. illud moderanen inculpate tutele ,. quod novo,. ἃ DaGoribus J. N. adhuc: ignoto. modo ,, /Zetffenius in Pxalsg. interpretatur ? . Hilibri cam in publica 06168 & Reip. litterarig.Juce- verfentur., : atque eriam fi- dem .arym. publicoram.. illibatam.hábe- ant; quid opus eft... זט‎ cum homine conten- üofo in arésam defcendamus, fine.ulla 5 - ne fpe,, eum..ad- meliarem.:imentenr perdu- cendi? lnepij enim eílemus, famam Cos- vbstus noftri. Ecclefieflizic dut: cujusquam: eo- rum,. quibus ille auz-olim conflabat.,: aut nunc conftat, fi.ab ipsprabi convitiatoris infania pendere exiftimatemus. . Numquid ergo quemquam fore alicujüs: gravitatis. Vi: rum putabimus, qui. ZZexfenio furenti .. ὧς propriam eandemque defperatam:..caufari coeco impetu agenti, potus credat, quam 4"Ntlis & Seriptis publicis, quorum avkyesca jn Archivis , Ecclefiorpm:; ,Helveticarum ; jpfiusque Civitatis Bafil. proftant? Verum enim vero, dum ad docendàm ὧς a fcanda- lis, quapuim in nobis eft, ..cuftodiendam Ecclefiam Dei vocatos 008. effe fciamus, neque hac noftre vocationis officia negli gere ine graviffimo fcelere poffimus; ne- ceffarium effe duximus, ' juniorum magis, qui res ante XXII. jam annos geftas haud cognoveruht; nec non eorum caufa, qui, quid nunc de hac caufla fentiamus, univer. am Declaratio de Ν, T. Wetfténiano. 7 . fam Ecclefiam intelligere debere, cenfent: paucis mentem noftram de Proj/egomenis , & de ipfa NN. 7. editione JFetflenii declarare. סופ‎ enim animati funt communiter homi- nes, ut qui criminàtionibus njhil reponit, reum fe confiteri exiftiment, Primum quidem, quam indecorum illud, imo impium , omnibus piis & religiofis Chriftianis videbitur, quod ob. "fac. JPet- fienius, cui nulle unquam fui purgandi, fi purgari poffet, rationes non in promtu fue- . rut, .א‎ T. D. N. 7. C. poritfimum dele- gerit, in cujus Prelegomenis virus maledi- centie & calumniarum effunderet ? Con- verterant olim Judei Domum Patris coele- is i emporium. — Hic vero infignis Vir veftibulnm Evangelii pacis atque carltatis i| Theatrum furoris convertit. . Quid igi- tur? Cim ait: fefe dscirinam Evangelii pe- &ori fuo infixam babere Invenitne aliam in Evangelio doGtrinam, quam Chriftiani reli- qui ; an falfa 06 )6 jactat? Porro autem ne. mo unquam intelliget, cur in Prolegomenis ad N. 'T. tam acerbe inveCtive in vivos mortuosque reperiantur; id quod & eruditi illi fibi irum fuiffe vifum indicarunt , qui in Germania 1131115 litterarijs nove illius Edi- "onis recenfionem haud fane malevolo in FWetflenium animo confecerunt : unde & collegerunt, auctorem in his Proleg. perge- ᾿ - 1 A 4. Iuunm .8. Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis iuum edidiffe documentum animi in iras C9 vin- di&lam accenfí ,', eaque protuliffe, que, ἢ promi omnino debebant ,.— poterant. alio. aptioni loco promi. V^. N. 184 Erud, Tan. 1752. p. 4. Nu!la certe alia eile potuit cauffa, cur Proleg; p. 135. poftquam de Era/mo Roterod. aCtum erat, Virum Clariff. Tac. Chbriflopbo- sum l[elium adeo avis coloribus pingat, ut qui /Petfleniun haud novit, lfelium credat | & nullius judicii & modice 6001/1012 ho- - minem fuiffe? Non fic tamen notus orbi - litterato J/e/ius; nec mirum tam petulanter traduci eum ἃ Z'eiflenio, qui Virum ante hos XVl. annos defunctum non refcriptu. rum effe noverat Cur non potius Depul- fioni Calumniarum .a. 1734. jam edite re- fpogdit, fi quid, quod refponderet, ha- buit ? Falfa enig penitus eft ratio, cur /Zetffe- :אא‎ qué mente concepta in //eium per XIX. pane annos prefferat, nunc demum effunderet. — Pro/eg. pag. 141. ait: ,, Licet , lfelius vivere delierit, vivit tamen ad- , huc ejus focius, belli Theologico Critici , mihi indi&ti, immo non indiéti, fed illa- » 11, dux δὲ concitor, qui unus & folus , non coetu facto, & inconditis clamori- 5» bus, nec per cuniculos & homines fubor- , natos agere; fed ratione, quz fcripfi & » que mox adficiam, (1 poteft refellere, - | ἐφ CA Declaratio de N. T. Wetfteniano. 9 , etiam debet." ' Voluit /£etflenius deigna- re Ven, Conventus Eccdefiaflici Seniorem , feptuagenario majorem, cujus eruditionem & ingenium non vulgare Prokg. p. 193. ipfe quoque 7Zetflenius commemorat, Can- dotem vero, pietatem, confílantiam in νὸς τὸ ἃ reéto tuendo, moderationem animi intolerandis infirmis , novit omnis Ecclefia; | jobasnem | Ludov. Frey. Hic Vir ad alia omnja potius natus faCtusque, quam ad li- 165 ferendas reciprocandasque, refellere de» bet, que fcripfit J&Fetflenius. Quid ergo re- וזו‎ debet ὃ Errores Jitterarios & ה‎ pala partim Z7feiij, partim Typothetarum, οὐ cx fermonibus ὅς fcripus Z/eiii colliges Ie pacuit JZ/zifleuio — Egregium fcilicet of- ficium "Theologo feptuagenario imponit! Quid autem ad ea, quz ad cauíIam Ecclefie pertinent, repofiturus fit Ven. nofter Se- ,זסות‎ mox apparebit. Nam ifta defendere Bon magis illius eft, quam cujusvis e 600%- ventu noftro. | Ut adeo decepius fua opi- nione ZZetflenius fuerit, qui, aftute fane, maluit per XXII. annos exfpeCtare, dum 6% Collegis VI. quibus ille Conventus coní(tite- ,זא‎ ut poft exponetur, nemo preter fe- nem valetudinarium , fupereffet. — Hunc certe tutius ad refcribendum provocari cen- febat, quam Viros olim vigentes etate & in fcribendo exercitatos. — Porro autem, . 4 5 cum Ven, Ordinis Theolog. Bafileenfis |‏ סז cum ex Prolegomenis Wetftenii pateat, nul-. lam aliam ob cauffam tam atrocibus calum - niis pet; Virum Ven., quam quod fuit mémbrum, ὧς 606, non poftremum Conven- tus ΜΠ05 Ecclefaflici4 001 Conventui Wet-- ftenii: dotcirinam (9 N. T. jam tum ab eo pro- pofitam. editionem examinandi onus hon ex vocationis tantumr officio incumbebat; fed | ὧς peculiari decreto & [0110 mpl. Senatus | impofitum fuerat; noftrum eft heic publice | & coram omni Ecclefia declarare, temeri- - tatem /7Zetflenii , in Collezam noftrum ὅς Se- | niorem graffandi, emnem Cerventum vehe- . menütfime, ita ut decet, afficere: cum 64 objiciat ZZerfienius College noftro, que vel era non: effe intelligimus, imino ne ipfe quidem JZetflenius ignurat , vel talia, סט‎ nonnifi a maledico homine reprehendi. pos- > fint: Quid: enim. mali eft in Profeffionis "Extraopdinarie petitione? Si omnino peu- tio'vocari debet, quod Ipfi Proceres Aca demie ' poít finita -Specimina pro, Lingus Grece. vacante Profeflione., eidem ' plane mefcienti uluro obrulerant, optione etiam fa&ta.vel Profeffionis Catechetiez, vel.Lin- ממטזבטקי‎ Orientaliuíh ; qua tamen Tes: db 'difficultates nonnullas fucceffu tum caruit ; oftea vero obtinuit, 'cum fua fponte Pro- -Ceres "Acad. locum eidem piane ignaro Inter . Profeffores affignarint, ὃς Linguas Oen - MEE taies, LI 4 . & 0 po PEE WR P. LLSMP NEP T MNA, o NER Declaratio de N. T. Wetfteniano. 11} tes, excepta Hebraica, docendi munug impofuerint ? Quid mali eft in editione Ex- cerptorum. Carajticorum , quibus abufus Deiíta Anglus? Defenfus autem ἃ Rev; Epií(copo CPbandiero Cel. Frey fuit, non ex alo integriore MS., quale nec Rev. Epi» fcopus, . nec Clar. /Zoifius habuit, fed ex hoc ipfo Excerpto? Qaid mali in Schola. fticornum megij evi contemtu, in Theolo- gie natur. i$. Clarkii expofitione, quám fal- fo commemorat :א/שש010///‎ , | cum vix eo tempore nomen C/ar£ii in his oris innotue- yit, & femper Cel.Frey, /7. Grotii Lib. de : V. R. Chr. in fuis Lectionibus expofuerit: in tefutatjione nonnulorum Ayffemii, in predelünarionis fobria tractatione, in Li- bertaté haminis, fine qua nulla eft omnino Religio, adferenda? Quid mali eft, quod JFetfleniusm habuit inter Anditores; quod ei juveni oprimee fpei favit, - quod diligentio- rem N. T. lectionem commendavit, quad confilia petentem de ea adjuvit; quod Li- bros Clar. Virorum cum judicio legendos fuafit ;.quod tales cum ex fua, tum ex pu- .blica Bibliotheca conceffit utendos ; . quod cum illo a 16618 via aberrare incipiente di- fputavit; quod denique contra /Jeffienia- sam hanc N. T. editianem, quam malo ani- mo jam eum moliri intelligebat, multa,.é& Jonge plura, quam 22/0000) refert, eft . cum —o-— οι. oh n 4 - - -- . אמ‎ - - ὦ 9 ₪ 77 12 Ven. Ordinis Theolog. ג‎ cum ipfo locutus? Illud vero malitiofe prorfus JZetflenius adjicit, quod Ludovicum aureum, (folutum ex lege, qua omnes , qui Librorum publice Bibliothece ufum pe- tunt, pro arbitrio aliquid in augmentum ejus conferendi, tenentur ᾽ non reddide- rit, cum JZetflenii fides fufpe&a effe coe- iflet, eaque de cauffa Gregorii Nazianzeni 55:08 Codex a Senatu Acad., quo incon- fulto Libri MSSti nemini conceduntur, de- negatus eflet. Nam ceteris Libris uti po- tuit. ZZetflenivs , quoties voluit, imo hoc jpfo, fed prefente Bibliothecario. Hoc igitur fraudulenter le&boribus perfuadere BZPetflenius in animo habuit, Bibliotheca- rium pro fe nummum accepiffe, quem ta- - men in rationes publicas flatim retulit, ut $n rationario Bibliothece "Theologice ad annum 1722. apud Facultatis noftre Deca- num videre cuilibet licet: num ergo num- mum in rationes publicas relatum-reddere ex fuo debuit, poftquam Senatus Acade- micus codicem MS$Stum publics Bibliothe- ce. Jeiflenio non. dandum effe cenfuit? Quid eft maledicere, quid eft calumniari, fi hoc non eft? Hiec, & alia ejusmodi cum neque ex vero fint a JZetlenio relata, nec ad caufam quidquam faciant, vix digna erant, ut 3 nobis tangerentur. lllud gra- vius eft, quod Ven..Collegam noftrum p. 193. μα» emas cw 1. "Menem IBI af peer. 17-77 7 Ima 3 oem Declaratio de N. T. Wetfteniano. 13 193. 207. 217. beologum latitudinarium ap- | lat. Eo autem nomine fi 7Z.etflemius ta» defignat hominem, cui parum intereft, quam ipfe NHeligionem profiteatur ; qui adeo pauca c generalia creditu neceffaria efle ftatuit, ut quarumvis SeCtarum afleclas etiam 7/frianos, Socinianos & (miles, in Ec- 6604 ferendos 6116 credat : oportet fane ut probet, talem effe Ven. Frey. Hoc uti- que capitale eft. Neque enim nos talem admittere ad. Ecclefiam noftram curandam poffumus, nec ipfe V. V., ἢ talis effet, admitti ulterius poítulat. Quid ergo pro- bationis loco adfert. /Zetenus? uum ab À. civitatis Senatu Theologi & Pailores de Fwrmuls Confenfus aliquando recepta confu- lerentur, cum omnibus ceteris cenfuit, non opus 616 , ut ejus fuübfcriptio exigere- tur; quz a nullo jam dudum, & ἃ nemine ipforum exa&ta fuerat ünquam. Quum de fícrupulofis quibusdam hominibus ageretur, quos vulgus Pietifías δὲ Sephratiflas vocat, non ceníuit eos durius traCtandos , quia confcientiee fcrupulis, "inanibus quidem 1- . lis, nec tamen impiis , conítriétos fe teneri quiritabantur, | quo minus coetibus noflris Kcclefiafticis intereffent; Cum /.exicon. Hi- flericum ederetur, quosdam Viros claros, & in Religionis negotio moderatos, quos ut precipua fua lumina: Ecclefia Anglica vene- 14. Ven. Ordinis 'Theolog. Bafileenfis . venetatur, laudavit, aut laudes ab aliis da- tas non abolevit. Cetera, que de Zymmis jn ufum Ecclefie colligendis, de editione operum 4. Grotii ,.de libello 2fnonymi An- gli, commemorantur ,. falfa effe omnino as- íeverat V. V., inrmo tnendacia ipfi Wetíle- nio reCtius cognita. De Grotio videnda quae JDepuifioni 'Cal: in fine adjecta leguntur. Haec funt illa fcilicet, . quibus Vener. Se- niorem noftrum 702000700 | Latitudinarium efle, docere voluit ZZetffenius. | Egregiam vero probandi rationem vident omnes, cum aut falfa referantur, aut ea, 08 nemo probus vitio dederit! Ceterum, nonne Ve- ner. Frey apettiffime docuit, quantum cu. raret, üt graviffima Religionis Chrift. dogmata, de $5. Zrimitzte, de Satisfattione Chrifii, de flatu animarum pofl mortem, 6 Jnípirarione Librosum 9. aliisque ἃ JZeiflenio folicitatis capitibus, incorrupta ferven- tur, quantumque 2060 a Latitudimarii 10- cordia abfit; quum & officio fic poftulante, . 4% jubente A. Magiftratu, Collegis in /£ez- ffenii erroribus detegendis non defuit, nec quavis ope terreri fe paffus eft ὁ Et ne, ut poítea /Zetfleniss nugatur ,. "ingentem in ipfo contigiffe in Relig. dogmatibus muta- 4ionem cauffetur , fciat,' capitale illud «Dogma de δ. 7riade dudum antea iti Differt. Sententiam Mohammedis dé J. C. exhiben- +... . te, Delaratio de N. T. Wetíteniano. 1$ te, cujus ipfe JZefffeniss mentionem facit, animofe propugnatum fuiffe. Sin autem in tolrandis infirmis, aut iis, qui circa do- Grinas mninus eífentiales , rhodefte diffen. tiunt, nec pacem aut Ecclefie aut Reip. WUrbant, animi lenitatem reprehendit 77e£- fieniui, hanc. fibi reprehenfionem laudi po- tius ducit non Vener. tantum Senior 06 fed omnis Conventus Eccl. Bafilienfis: tan- tum abeít, ut pro ZLaritudisario talis haberi poffit Quam paruni vero fibi conftet 77zz- (lenius, inter alia multa ex 106 patet, quod €i, quem Zazritudinarium 1200/0200 appel- lat, id eft, talem, qui non multum curet, quam doctrinam profiteatur, p.302. Proleg. attribuit fententiam ,06 Lizreticis punien- dis, a qua cum alieniffimus femper fuit, tum nemo videt, quomodo illa cum Zatitu- dinarii indifferentja conciliari queat. Verba autem Libeli d. 5. Mai 1730. a Conventu exhibiti fi integra JZezffeuius adlegalfet, cognoviffet lector, cur ibi de poesa , qua /P'etfienius adficiendus effet, ageretur. Dus enim adferuntur rationes, ob quas poena aliqua dignus /Zetflenius videretur. r. quod Minifterium Ecclefie Reformate cum ge- reret, non deferuerit modo temere ejus do&trinam; fed & audacter impugnaverit, & periculofa, noxia, Chrifto & Spiritui S, ignominiofa, . auctoritati Scripture S.. de; tfa- 16 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis trahentia dogmata aperte tradiderit: 2. quoc án omni hac cauffa tam turpiter fefe geffe. rit erga À. Magiltratum, multis etiam frau- dibus (it ufus. — Non ergo ob errores pu- niendum cenfuüit quisquam; fed ob preva- 1163110008 ἄς improbe a€ta. Preterimus alia, quz aut falfa funt aut inepta, crimina. Caput omnium eft, quod bilem JZetflenio movit, unde omnia reliqua, tanquam ex uberrimo fonte emanarunt ; quod Ven. rey. pars fuit, & 67, non poítrema illius Comventus Fccl., qui ZPetffe- "wi cauffam tractavit, & 4. Senatui interro- " eganti de ea refpondit. Mox aütem patebit, quis δε δ Tbeologico - Critici , uc IPetflenius apellat, dux (9 couciter fuerit ? quis ₪ fatio £9 inconditis clamoribus, quis denique per ewniculos C9 bomines fubornato« in. hac cauffa agere fit folitus Primum quidem a recta via penitus aberramus. fi actum 8206 & caufam dudum conclufam, nec a nobis, fed ab ;/fmpi. Civitatis noftre Sesatu , ap- probantibus Feclefíis | Reformatis per. Heive- fiam, conclufam , nove difceptationi fub- jicere, poft XXIII. annos, mortuis pleris- gue rerum illarum gnaris, vellemus. .4 uperius commemorata, Epif/olam /fpologeti- cam, Depulfionem Calumniarum , nunc qui- dem non defcribemus, fed, cum opus vi- debitur ; ut jam dictum , nova omnium luci : ' expo- ἜΗΝ Dedaratio de N. T. Wetfteniano. 17 exponemus. Si fcire cupit, quid exteri ex ilis Scriptis collegerint, & quam egregie ₪ fapienter ipfe dicat, /e mibi! babere, quo ft commenaet, preter. 184 ; legat Hiftoriam fue vite, quam Germanus, nobis vix de nomine cognitus, in Libro, quo vitas eru. ditorum viventium .complexus eít, ex ipfis Ai, Epifl. pol & Debulf. Calurmniarum expreffit. | Legat, que in 8/5 Hifforico Ecclef. Vinarie editis 7. IP. 2. 863. 9, dicuntur. [Interim ut appareat, quam frau- dulenter 77 ez/fenius “2814 noflra alleget, & quam parum refellat, pauca ex Pro/legomenis adferemus. Par. 218. ait: die 17. Sepr. anni fcihcet 1729. effecit Ven. Frey, w^ re; de periculois molitionibus /Zerflemii , per Confobrinum ejus ad Senatum deferretur, cui denique. d. 14. Decemb. fcriptum obtulit. Sed. quomodo id fieri potuit ? Primus Libellus, quem 4/Gerum Volumen lectorum oculis fitit, e(t ipfius 70/0080, quem Ampl. Collegio XIIl. Virorum. d. 26. Jai 1729. obtulit. Solent autem apud nos graviora negotia, quaque fecretioribus confultatio- nibus agitari intereft, a Senatu ad hoc Col- legium remitti, ut re diligentius perpenfa Confultationem fuam ad Senatum referat. 24 hoc ergo Collegium 27/0220 caufa e(t ἃ Senatu remiffa, poftquam, medio menfe junio, in Gomitis Helvetiorum | Badewfibus, Bibl. Hagane Cl. I1. F. I. B ut 18 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis ut ipfe.in Proomio Libelli ait JZetffemius , noftre Civitatis Legati ab aliarum Reform. Civitatium Legatis de /Zetffemii conatibus admoniti fuiffent, illique redeuntes pro more Aéta legationis expofuiffent. 6 dein Collegium 7Zezffenio, ut refponderet, mandavit, ilamque /polegiag;m Tigurinis Bernenfibusque mifit; qua profecto duc primarie Helvetiorum Civitates, fi hac con- tente, efle potuiffent, neque anguem in her- ba latentem animadvertiffent , omnis res filentio fuiffet involuta. Non folum enim JVetflenius, ut p. 218. Proleg. non fine faítu: commemorat, ex nobiliffima eft familia 5 (5) fed & neceffitudinibus & familiaritatibus potentiorum ita munitus, ut nemo alius coetu Ὁ) Ab hac cur excludit Jetffenius Virum il- Juftrem , 5'ob. Rod. Wet/lenium , dum viveret, Civitatis noftre Confulem optime meritum, Ao 1734. defun&um, cujas nobiliffimi Filii ac Nepotes florent cum maxime ? Non nimis nimirum favebat Vir Ampl. male cauffe, ἃ aliquando in pleno Collegio 211]. Virorum, nobis etiam przfentibus, cum quaftionem de propofita N. T. Kditione eidem propofuiffet , levitatem, futilitatem & fraudes Ipfe prafes , Wetflenio ita graviter & (evere exprobravit, ut totus ad filentium & ruborem daretur. - Hinc ille lacrymz : hinc fa&um , ut inter. agnatos non referretur AmpL. Conful, cujus . tamen fratrem Tobannem refert. Ixclaratio de N. T. Wetfteniano. 19 fatto CS inconditis clamoribus, nec per‏ אה eiculos C9 bomines fubernatos efficere plura‏ potuerit, quam ipfe paterque ipfius. Quid.‏ iur? Ampl. Collegium XIll. Virorum,‏ ipfe dein Senatus Jubet Conventum Eccie-‏ & faficum, 16 paffores & Theologos, negotium‏ expendere , — 7Z'eteniumque ad | Conventum‏ vocare, de doctrina, atque de N. T. , quod‏ edere vellet, interrogare, denique de omni-‏ bus ad Senatum referre. Ita primum ne-‏ gouum JZetffenii ad Conventum ab Ampl.‏ Magitratu. delatum eft: ignaris plerisque‏ membris Corzventus, quid in Comitiis Arov.,‏ quid in Senatu, quid in Collegio XIII. cum‏ Meiflenio aCtum fuiffet, | Examen itaque 00088 d. 9. Septembr. habitum ; res Ampl. Senatui relata d. 14. Octobris. lllud for. p. V. Libellus autem Conventus Eccl. P. XV. ad XLI. exhibetur. Viden', quam evidenti calumnia Ven." Seniorem noftrum , l e. Conventum. Ecclefiaflicum petas, cum dicis d. 17. Sept. per, illius Con/obrinum rem ad Senatum relatam , quam ifte Ampl. Ordo jam menfe Junio a Legatis acceptam, XIII. Viris expendendám demandaverat ; quam ipfe 'Tu “ροίορία d. 26. [ulii male defende- r5; quam Paítores ac Theologi tantum non rela&antes, iteratis ejusdem Ordinis man- datis adaCti, fufceperant, & ut 72a publica docent, non ut "101 Zeer[arii, multo mi- D 2 nus. ^o Ven. Ordinis Theolog. Bafileen fi nus ot /fcufatores; fed ut ab Ampl. Maj (tratu in re ad Ecclefiam fpe&tante, co»/z/ geílerunt, nec Decretis fuis confecerun fed Ampl Senatui decerriendam reliquerun Vid. ;4Hor. p. 343. ἃ Epifl. 10006. p. 3. ubi bina S. C. referuntur, Neque tame Prudentiffimus hie Ordo rem aliter tractave in fine, quam ab initio ceperat. Nam quamvis jam univerfa res liquida & perfp; cua fuiffet, ut tamen omnem calumniana pretextum hominibus tricarum. amantibu eriperet Ampl. Ordo, idem XlH. Viro rum Collegium , adjun&tis Pafforibus & 75eo. logis, quemadmodum in polieis cauftli: = Jureconfulti advocari folent, cenfultare ite. rum, faaque confilia ad Senatum referre debuit, quibus auditis ./Z'etffenium Senatus ab 0/2610 removit , ut [0618 citatis legi poteft. = | uz cum ita fint, manifeftum eft, qua fronte JZetflenius porro Proleg. p. 21. 128. 199. 213. Conventum Ecclef. — Azeufatores fuos appellare , feque ab iis cowvitiis pro/eiffum, calumniis. appetitum , adbibitis Sophtsmatibus tircumventum adíeverare ; non Cenventum Eccl. fed fa&lionem (6 oppugnantem, Comventi- culum, Synodum *לאנשפמה‎ fuiffe, ealumniari audeat. Sunt 859 ili, quibus Zdmpl Magifiratus Xeratis mandatis. cauffe- cognitionem demandavit? Sunt “πρίονος, | quos Declaratio de .א‎ T. Wetfteniano. δὲ quos idem f. Magiffratus fuos, cum in hac re, tum in aliis Ecclefiaflicis negotiis Con- feries nominat ? Subornavit Magiftratus faitonezm ipfum oppugnantem; cauífas gra- vifimas , quibus falus Ecclefie & Reip. tontinetur , Conventiculo & Latronum concilio difcuüiendas tradidit? Ubi eft frons homi- nis? Ubi reverentia, Ampl. Magiítratui debita, cujus indulgentiam & benignitatem incredibilem paffim commemorat? quid Card. Quirinius , quem pag. 214. Proleg. compellat, quid omnis Romana Eccle(ia de Bafilienfibus exiftimabit ? quos ita traduci vident ab eo , qui tamen & civis 65 8 Bat. membrum haberi vult? Ut autem intelügatur , quem Conventum, quibus Viris .tum quidem conftantem , JZ"iflfenius fit ca» lumniarus, nomina eorum heic apponemus, prouti Libello d. 14. Octobr. 1729. exhibi- to, 480. p. XLI. fubfcripta funt. Fuerunt ergo, /Jierenymus Burcardus S. Τῇ. D. & Prof. Paftor ὅς Antifítes Ecclefie; Samuel Werenfelfius , S 'Th. D. & Prof. Ordinis Th. tum Senior ; Jac. Gbriffopborus Ifzlius , S. 'Th. D. & Prof., Tob. Ludovicus Frey, S. Th. D. ἃ Prof. extraord., Facultatis Th. Decanus, job. Henricus Gernlerus, Paltor cetus Pe- trini, Jobannes Stoecklinus , Paftor minoris Baülis. Hi iidem (excepto poítremo, qui beud immutata fententia , verum fene(tutis | 3 ex- 32 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis excufatione ufus, inde ab 60 tempore ne- gotiis Ecclefiafticis pene omnibus abftinuitr,) Ícriptis reliquis A». 1730. exhibitis fub. Ícripferunt , ut 4&er. pag. 276. & 448. videre eft. Quod poftmodum Cel. JZerenfei- ας, eadem etatis excufatione ufus, immu- nis ab iftis moleftiis, & quotidianis eorum, | qui ZZetflenio favebant, vexauonibus eíle voluerit, id cauffa finita, anno demum 1733. non ob /enremiie: immutationem = fed fenio ingrave[cente ," fattum effe ipfe 77'e:ffe- nius teftatur Proieg. p. 2316. His tum Viris eon(tabat Cosvestus rfofler Ecclejiafflicus , inde a Reformationis initio fic conflitutus , ut ex primariis Urbis IV. Pafloribus, & S. Th. Profefforibus 11]. componatur. Fuerunt au- tem omnes, ut notum non hic tantum , fed & apud exteros eít, Viri in fuo quisque genere preclari, neque indigent elogio noítro; ut pateat, nec eruditionem, nec fapientiam, nec conftantiam , nec pietatem aut integritatem, nec denique auéLoritatem munerum , 488 in Ecclefja gerebant, de- fuiffe. Eat ergo /Zetffenius, δὲ fattionem le oppugnantem , $ynodum latrocinalem | vocet, & apud Pontificios traducat Collegium illud, quod per annos jam ultra ducentos, Eccle- fie Miniftros examinare, ordinare, ad do- &rinam moresque eorum attendere, &, ne quid Ecclefia in Urbe ὅς extra Urbem ΠῚ . eLr1- Bxclaratio de N. T. Wetfleniano. 1 detrimenti capiat, videre debuit! 06 certe Collegium , ₪ rumore, de JZetffenii in Religione machinationibus, percepto, aut füfpicionibus obortis, eum, qui tum erat Diaconus Ecclefiae, citatum de omni re ul- tro iaterrogaffet, dein, poftulante gravio- re neceílitate, ad 197. Civitatis Senatum retuliffet ; — nihil egiffet, quod non officio ejus diferte contineretur. Quum vero fa- ma & fufpicionibus, quamvis haud vanis, in hominem potentem & factiofum agere, confütum non videretur; fed placeret, prius Patrem JZ'tfienii ea de re admonere, ecquid peccavit poftea, cum Ampl. Magi- fuac, cauffe cognitionem demandariu, paruit? Sed audiamus porro JZetfleniusm. — Mlius enim eft fcilicet, indicare, a quo Collegio cauffa ipfius cognofci debuerit. Pro/eg. pag. 211. ait: debuiíle rem ad Conventum omnium i» Urbe Miniflirorum referri. — Quidni ergo Collegium XM. Virorum, & ipfum zfmpl. Se- "atg;zÓ accufat, qui non hos convocari, fed VVetfienium ad Conventum Paflorum & Tbeo- legorum citari, ab iisque confilia, pro more in talibus-negotiis confueto, fibi dari jus- fit! Porro autem, ut.ait: Vener. Frey Con- ventum talem fermavit , qualem voluit. Eho! quam potentem nobis fingis Zbeologum, 0 tempore Zxfraordinaríum / = Sed quid? An B 4 ipfi Ue —-- ו‎ U^. %ֶ -A δ᾽ Ἵἀ ἡ 7 "xw 24. Ven. Ordinis ΤΠ οορ, Bafileenfis ipli tradiderat Ampl; Magiftratus cauffam JP'etflenit, an Pafloribus, ac Tbeologts 2 INum- quid Puer fuit illius Co»eentus Prefes, Vir, fi quis alius, dexteritate, prudentia, rerum agendarum peritia, au&toritate confpicuus? Numquid pueri fuere ceteri College , // erenfeifius ,— ffelius , ἄς. ut. Conventum a Theologo extraordinario fingi, quem vel- let, finerent? Sed IV. Deletatos , quos De- putatos appellare fulemus,: politici Ordinis Viros, ex fuo Corpore ab Ampl. Senatu Conventui Ecclef. , nec non 1240070600 certorum negotiorum curandorum gratia, nonnunquam more majorum adjungi folitos; hos, inquam, exc/ufit. Atqui Ampl. Agr fíratus, quum Conventum Ecclef. 12400 &À 7 beologorus negotium curare voluit, nec addit, nec addere opus habuit 1V. politici Ordinis Delegatos. Et fubfcriptione nomi- num Libellis fubjeCtorum facile intellexit, quinam hunc Conventum conftituerint, Quare ZZ:tflenius malam cauffam peífima tutatur, cum ignaris rerum íraudulenter perfuadere conaretur, quod & pag. 52:3. facere contendit, exclufis indeque iratis . Magifirairibu , negotium Ecclefiafticum a Con- ventu agitatum effe? Cur non ipli in meutem rediit, quod audaciffime pag. 200. fcripfe- fat; ad Senatum iflarum litium ,.quas ex cone itroverfa de .N. 1. profeminatas aM, cognitia- nein Delaratio de N, T. Wetfteniano. 3 Ὁ xm som pertimuiffe? Si non ad Sematum; uomodo ergo ad Ampl. Senatus De/egatos? ed Ampl. $ematus jura, ut nos. quidem defendamus, nihil eft opus. Nec fane to- lerabilis eft 7Z/etffenii temeritas, qui Comven- im Ecclef. cum politicis Magiftratibus 60]- lidere, 60286118 cauffis, 6021605 etiam S, C. conatur. | Nunquam enim in univerfo hoc negotio usque ad 7Zet/fenii 618060078. üonem , 66 deinceps, iratum fibi habuit Conventus Ecclef. Ampl. Ordinem, nec a Graviffimis Delegatis diffedit. — Alia fuit A*. 1731. quzfílio, que, licet ex /Zet//enii cauffa exorta , atque ab ipfius clientela com- גוס‎ | non tamen ad illum fpeétabat, fed de Candidatis S. Miniflerii agebat , & jam du- dum , non $. C., quod prorfus fictitium 2/2/0292 pag. 212. adfert, fed amico Mo- fis & Aáronis confenfu , ex veteri inftituto decifa eft; ut adeo ftupenda prorfus hominis audacia, qui S. C. d 98. Apr. 1231. fa&ctum, | quale nunquam fa&um, confingit. Sed pergamus in criminibus, qua Ven. Geniori noftro, ipfique Conventui impingit JZVetflenius. Proleg. pag. 919. ait: exclufum Comventss Ecclef. ule Ie etflenium Parentem , Paftorem Leonhardjnum. Efto! Quid hoc et mali criminis? Cum Ampl. 560308 cauffam ἃ Comventu Ecclef. cognofci juberet , €quumne erat, ut Pater deliberationibus Bs adefTec? (ud | 26 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfi. adeffet? Quis hoc Pater unquam poftulav aut etiam , fi licuiffet, facere fuílinuit, in cauffa Filii pertraCtanda Collegio adfidea cui ea eft demandata? fane impudens ἢ beatur jure, qui id fuerit aufus. 6 Grav. XIII. Collegium fuper hac re confi tum, re diligenter deliberata, in cau! Filii, Patrem non in Conventum vocandun ftatuit. Neque tamen eo fecius /Zetfleni Pater. Conventus. Ecclef. pars effe perrexi quamvis in cauffa ΕΠ adeffe ei non licere neque exclufus eft a Conventu , usque du: ipfe horribili Zpiflela ad Ref. Heiverie ( Confoederatarum | Cevitatium | Ecclefias data Conventum Ecclefialicum ob ea, qua in Fil cauíTa 3063 funt, eft calumniatus , nec crim. na objecta, ad Conventum citatus, ullo mod qut voluit aut potuit probare. "Tum d: mum, dato aliquoties ad deliberandum ter pore, cum nihil ad fui excufationem adfei Tet, Conventu Ecclef. exclufus eft, declar: tumque, ilum pro /ratre & Collega no amplius habendum, qui Co/legium tam prc terve traduxiffet , nec quidquam probar aut excufare conaretur. ld factum eft A. 1734. quadriennio fere a Filii cauffa pe ryemotionem ab Officio ; quam Summus Ci vitatis noftre Magt//ratus decreverat, finitz Videatur Epiflola Jpologetica , fepius jan adlegata, qux' quidem Epiftola, non a 03 | atri Declaretio de N. T. Wetfteniuno, 27 Patris modo antiqua, fed & Pili ad nau» feam repetita convitia, in Conventum. Ecclef. effufa, dudum refpondit, ut nunc eo labore fuperfedere debeamus. Ut taceamus, hanc ipfam Patris a Corventa fatctam exclufionem cum vellet fe ad fuffragium ferendurn im eleione Miniflri 'vi ingerere, ab fpi. $exatu Majore poítea folemniter fuiffe coms probatam. ו‎ Videt candidus quilibec Le&or , quam falfa ist omnia & inepta. que JJet/fenius de Conventu. Ecciefiaflico noftro fcribit. Sunt fane etiam contradictoria non pauca, qua vix a fobrio & vigilante proficifci potuere. Ux ex multis unum attingamus : Primum quidem pag. 211. ait JVerflenius : Tob. Lu- dov. Frey fmxiffe Conventum, qualem fcilicet voluit: dein pag. 219. addit: ip/um, qui Conventus Ecclef. membrum tunc non erat , in Conventum (6 intrufffe. Quis שסה‎ 8 016065? Qui ipfum hunc JZetflemium ante in Miniflerium &na cum VV. Collegis rece- perat; Qui & ipfius, cum jam 10. in Con- ventu annum 27.7.2) egerat, Parentem in Con- ventum cum. iisdem Collegis affumferat: Quis, inquimus, JVet[iemio credet , Ven. Frey eo tempore Conventus Ecclef. membrum non fuiffe, qui & in Acad. Sepatu &' in Ecclefiaftico dudum antea confederat, & eo ' anno, quo hzc gerebantur |, Fa- cul- 48 Ven: Ordinis Theolog. Bafilcenfis cultatis. 1200400: erat, & denique primo Libello 4f»pl. Magtflratui de /Ferflenio ex- hibito cum ceteris omnibus ante nominatis fubferipferat? Vid. 4&or. 2 XLII. Paffu- rusne 2fmpl. Magifiratus fuiffet, eum, qui non eífet Semator Ecclefiaflicu; , ^ Conventui intereffe, ac nomen fuum fuo ordine ad- feribere? Aut quomodo is, qui in Cosvenrz non erat, excludere, quos vellet; ceteros autem , JPerenfelfum ,.— l[elium , Gernlesum, Stoecklinum , ipfum denique Conventus Prze- fidem, Veh. Antiftitem Zurcardum, quem tamen fuffragium non habuiffe, & de jure IV. Delegatorum (de quo tamen in hac cauífa nubquam ne verbum quidem factum fuerat ) diffenfiffe fingit, μέ: /ocios adjun- gere potuit? Quod fi autem Ven. Frey focios habuit, quos indicavimus; ₪ jam pridem defumCti ili fuerint /fecu/atores ejus omnes; ut criminatur falfo JVetfjenius , quomodo ipfe sntcus delator, accufator, te(Lis , judex , % alia, que adfcribere pudet, appellari de- buit? He certe criminationes in omnem Conventum | Ecclef. cadunt , cujus non alia fuerunt, aut effe potuerunt , membra. Et e& quidem criminationes, quam fint falfa, 64 impudenter 6008612 , ex ante di&tis pa- tet. Neque enim quisquam e Conventu no- ftro, nec ipfe Conventus, aut eccu/avit 7] :1- ffenium , aut. detulit , auc tef/timoniwm dixit, Aut Dedaratio de N. T. Wetíteniano. 29: gut 84024001 y fed ex Comitiis Helvetioram allata mentione Ampl. XIII. rorum Colle- gium JJezftemium audiverat , dein Ampl. ynatus Civitatis Comventui , ut eum audiret, ac de omni re ad Senatuni referret, manda- werrat Unde & intelligere poteft JPetfdenius nihil fibi profuiffe, quod virus fuurn in Convenzum noftrum Bafilienfem effundere di- ftulit, donec omnia membra ejus, uno 61- cepto, vivere defiiffent. -Dum erim unus fupereft; non deerit, qui falfa, que nar. rat, redarguere poffit. Immo vero fi cau- uus 621166, ac hujus quoque Viri obitum exipectaffet 5 fupereffet tamen idem Conven- 185 Ecclefiafticus , qui Wetfienium docere po- tuiffet, haudquaquam cum umbris fibi 86 pugnandum.: Aequumne eft, ut tacite abiret hominis audacia, qui & Collegium , quod non folum ex officio, fed & ex mandato peculiari Summi Magifiratus cauffam pro confcientig& ratione egit; ὅς fingulos, qui ejus Collegii pars fuerant, nec quidquam, nifi cum Collegio & nomine Collegii in hae cauffa egere, calumniatur? Quid animi iis, quibus nunc Collegium conítat, poteft effe, cum videbunt illos, qui de Collegii fententia res gefferunt, immo ipfum Co/eeium, non criminationibus tantum , fed & convitiis profeindi? Quid animi erit unicuique Colle cujusvis ruembro, fi que Co/legism, & ipfe . — eum - - - ו 40 Ven. Otdinis Theolog, Bafileenf cum Collegio , egerat, ceteris defunct folus defendere , atque ita: contra pra: bomines fldem & pietatem Co/egii fuftink geberet ? | U . Eodem pertinet , ad Convestum fcil omnem, quod 7Zerflenius per calumni: addidit pag. 202, 213. Anno 1733. 1 gionem cum ipfo fepius jufJam defugiffes P. 20008 , quo fcilicet ACta Examinum Deliberationum Cosventus Ecclef. confign: fint, a fal/ario totum fuiffe poftea. confictus ftia fibi iplis contradicere, C9 non bona fi edija tc... Qui omnia falfa funt, & in ip is, Epift. dpolog. & Depulfione Column: sa» jam fuerunt refutata, Quis eft aute ile faj//arius , qui Proetocollum totum poft zenfinxit? Ἑυμὺς aliquis e Conventu, a aMuarius Conventus Ecclef. Minifter Ecclefi sdhuc füperítes; Vir pietate & eruditio: infügnis; quem calamo, fed breviffim excipientemí, Refponfa Jtem ipfe fu oculis vidit? ; Fuitne horum aliquis ta: pravus, ut fciente videnteqne Cenven/i Protocollum totum poftea confingere auderet An ipfe potius Conventus: Ecclef: eft ille fa fárius, qui aut. Profocollum | confingi juffii aut confidum fibi fupponi & Ampl. Maz firatui ex eo rem omnem referri paílus eft Quid autem: de Ampl. XIIL. Pirorum & 1 JdJelegatorus Collegio judicabunt Prolegomen fu Declaratio de N. T. .0מ םס‎ 31 rim iftorum-Le&ores, quod qnidem Ceilegiuss adivit , ut ait JZetjienius , &. cognovit omnia illa; Protocoliwm conficltum, da מ‎ bna fide editas nec tamen ea de re áut. Cos» שופ‎ Ecclefiajticum interzogandum , aut, utreum graviíffimorum criminum, ad Sena- iw» deferendum 606 cenfuit? Quis talia Wa[ienio adfirmanti credet; & non potius hominis impudentiam mirabitur, qui talia profert, qua ne fpeciem quidem ullam pro- babilitatis habeant. | laterim non ea fola funt, quibus 77 1/4- sius ut omnium bonorum aut inimicus aut ἐμκαίκτης demonftratur, Quot funt in Pro lg. wominati ex nofílratibus Viri, qui nec Conventus noftri pars fuerunt, nec quidquam cum JFtftenii caufa negotii habuerunt ; quos tamen nefandum in modum traduxit? . Qui. bus certe infignis injuria infertur, cum aut ea, que privatim ad JVet/temum dixerunt fcripleruntve , aut ea , 408 ipfis impruden« tibus exciderunt, (fi modo vera funt, qua narrat pag. 203-266.) in publicum pros fert, atque zternis litibus impliaat. Qui quidem, fi viverent, infamiam (ibi inuftam non fane סט‎ animo ferrent, precipue innocentes qui funt; quemadmodum & qui ex illis funt fuperítites, alii inter fautores Wufenii recenferi fe non gaudent; alii Waflenio invifi, errores ,quos pnilice eriam " . Q^ 45 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis docuifle eos criminatur. JVetfteniu$ ,— editi: $llis Cencionibus, quas commemotat , falfc fibi imputatos docere poterunt, cum opus erit. Sed quid mirum eft, quod fingulos Eccle- fie nollre Minifiros criminatur, qui nec aniverfe Ecclefie | Bafilienf ,' nec Eccleft/s Helveticis, nec Ampl. Civitadum Magi/ra- fibus: , nec denique tou Cériflianorum Univer- fitati parcit. Singula paucis adhuc tange- fnus. | d. 2401080 ποτα Ecclefe objicit, p. 203. ad 266. multos מל‎ ea )9 Perf[onas 8. 8. Trini- Jatis (9. Naturas Servatoris confundere 5 adeo- que Sabelliasos. ac Eutycbianos errores doce- גנד‎ mon(irofum dogma, & ipfo dogmate 'Tranfubítantiationis menfirofius , portentofa gilla, monfirofam berefin prevaluiffe, ejus- que rei cauffa cum preces publice recitatas , tum /ermones habitos, tum denique Pymnsusm facrum, qui non in prifcis modo Libris Ecclefie 2801. exftat, fed nova Colle&ioni, sufpiciis Ven. Antiflitis noflri Ac. 1743. curate, p. 170. ex aliis publice ip Eccletia Evangelica receptis Jibris infertus eft, pro argumento. allegat. Quod fi autem Ortho- doxiam Ecclefiz noftrz in dogmate de SS. grinitate & de Naturis divini Scrvateris noftri defendere fufciperemus, nemo.non id fine ulla neceflitate fieri intelligeret, - Non poteft 0 enim Declaratio de N. T. Weifteniano. 33 ezim illam noftram-do&trinam , que eadem. et univerfa Ecclefie Chrifliane , $a/eliia- sumi Kutychbianismi infimulage quisquam, שק וח‎ «frza»us fit, nec ullum medium in- - tet Sabelltanismum ὅς Tritbeismum admittat, prout de JZ/ez/tenio δὲ probatum pridem eft, & probabitur porro. Quapropter ille qui- dem ab 4friamismo abhorrentes, |, ἃ Esztycbianos elle credit , 6216216 Ortho- row δι 24/06 Conféffom ncere ad. 1605 ἢ. ' | Dot 5. Quomodo. agtem fefe שגז6ק‎ m Eclefas Ref. 4Helvetie , quibus δὲ auCto-. פטס‎ ὅς approebantibus' gefta 615 omnis ejus cauffa, . patebic ex fequentibus. Pag. 21. fcribit , "poftquam fe pro Religione Martyrium poffum.innuiflet : — fbi ju[jam «ffe fafpicianem , Liberkinosiim Legionbus eorum mi- lilafe , qui pro fecrptés vel Opinisnibus vel Le- ionibas pugnant; Hs enim, C9-quidem folis licete- impune adbibere | Sopbifmata = | comvitiis €, quos oderum y. .pro/cindere, audatier ca- lunsiaré ,: C9 effeGlibus impotinter. indulgere. 0% impune?. ΔΉΜΟΝ imvesiunt, qui eos 4 > qiqua i ippmedeftiam eorum fiduciam bose 40/7 y, 5" Zum. pro cauia Dei appl- lar san "ereniur. . Primum. quidem, , quos impense talia faceze אל ל‎ Libertigi , lont Pafteres A τϑερίαχ WBafienfes, 1. αν Con- ventus. Exclefiaffigus... Qui. yero salia facien« Bibl. Hagane CI, Ilt. F. ]. ^ C — tes + Ψέη, Οὐδιηΐθ "T'heolog, 4 tes 00 y fiduciam bona 07 21: pra cauffa Dei-áppellant y funt Payf?jores S beo- legí :יוו‎ Eleloeticazum. — Vide: quid Tigurini.. Fratres. Toribant , = AGor. :כ‎ 1. quid Bermenfet, pag. 935. quid. SchbafbuZos, pag. 339. Vide porro quem. con&anter in fententia. perfeveraverint in Epi/folis , quas , iidem trium Ecclefiarum Antiítites. ὅς Pafto- res atque- 1060[02 Δ. 1234. ad noftrum: Conventum. Ícripferunt3 que: Epiftola. cum alis, Epiftole fpologetice , fepius cómme- morate, (funt 8019605. .Qaibüs חטם‎ addi poffunt eorundem, Epifiebe .A. 1744. ad Conventum. Ecclef. datie quis tempore 70707 ffenius cam Ecclefia noftra i gratiam fe re- diturum fimulavit; fed de:hoc poft. ' 8 equidem fe JZet/temms = epiftolis ἃ Msubu/s - nis, Neocomenfibus atque .Genevenfiesexava- tis; quas, incertum an valde probantibus. ilis, in fuis edidit Prolegomenis Jetffenius pag. 207. : Quid autem fcribunt iftarum Ec- clefiarum Miniftri? JFetfióniu: Pater: ad il- los quoque litteras illas virulentas die 7. Apr. 1733: dederat, quibus. Epi/foia: ..40000- getica refpondetur; fperans forte, illosségre — laturos; quod a Cevoemis. - Ecclef, Baflienfi non ipft quoque in hàc cauffa 608086 fue- rint. Itaque callide comraemorat , .)78%- | fum in' urbe rumorem; :quo illi. Bafilien(i- bus 28/0766 6% auctgres exítiterint-eorum, .7. - “᾿ς - AB ον MEE equas ——— ————— = Decarátio; de 18 T. W'etfiniano, 7 quim. Hertftenimm. Filium 2044 fuerunt, illi- 6300: rumorem fáalfum effe, ut - ad - fex nibila. א‎ de eae Ícri- pamy nec eriam. ut scriberetur; éxfpectas-. fec quibas.in 68 nihil nifi veríflmum eft. Neg eoim - idifieri.folet ápud/ngs, ut, que מו‎ 403 ex . Cosferdtnatarum Civitatum Eccle-: fit:iuhv, -adifocias: referantur; 6% nullas qmeino- faie !ג‎ 5 Qni memotatur, rumor. Reliqua. antem כ‎ - que.addunt, «ad nihil aliud pertoeGt, quams ΟΣ ץק‎ de: Fiji calami- tate. lugencene: confolentur.;. ipfam vero: הגס‎ - nec +3 nec tangere fe. velle telagt. — Quid autem fcripferune Con- foediurtti ς Téemciné |. Besaenfes, Sekaffóugoi? Hanh asd producere nom aufus eft IFetf'oiihs , gngnas, illas hon inigenetalibus tantur Cortritatig: 019 érga- Batrem que- ralum-fübitiiffo 490 ipfanv resa. ingreffós;, apetecfignificaílo כ 97 וד ו כ‎ 00% ipfum 4067 0/2070 les rit 0005 ה‎ 7 , «um: abc eee ΔΙ βίο temonoéndi, pres ἰεἰβηυ INoyerat. prattéreo HIH fenis 27% le . Bafilienfiam iX: illas:additas litte- n5; quibus. illarum.tlium- Eecleüatüm- Mi- Wfbk«scque Znsifites. 7270/00 Pitti re: Dponderant.- "blás" ergo tacitis préxerite; iw:duxit; Ait: tanien Prolés, pág. ὁ το. Peujo-alitor-f).peféo um a urim ; Birnenfes ₪ n ₪ δε4- LJ 36 Ven. Ordinis Thedlog:Bafileetf Gcapbufiani, C9 ita quidem, at Fguificar: fe accufators. fidem babere :-. 4] ον id 7 fint , nec ft $0988, hto altera. parte .aud > 4d mea certe qulpa fatium nemufi, adeeque bi fraudi effà non. debet... Adlaris deinde n nullis ex: privatis Cl. Crawesé litteris, ι bus fgnificatur,: quatu:jufta fuerit «a ijs, qu& .24000/1 Cesvestys:retulerat, c dendi; 4000000006: : . Que Jii bene intel ffgnificant y: nen. eo confilio;op 4 2720/02 , me gravaFeMt y. fed. polius = sm. fbi laborem refpondendo (gvarent. — Fasilis ewim C9 expea efi re[ponfioy ubi prius gonityr, id quede 96/0076. .4) ridiculum 9 fiultam efte, . conditione pofita vel quaftiopm 4694 propo ye, wel 0004070 .אוו‎ 10016001 6 01 ָאז1.66)0‎ ; immo vero ipfi Eccle! rum AntiflXes & Mipiflri, ;.aut eorum gnifimi SugcefTores,: quandóquidemi:ex i - qui 4. 1729. vixerant., . cemplures:.prid: obierunt; ΜῈ judicen£, - ὧκ quid in: Jit pmutuiy fis fcriptum, 0% qaam impudent Wetfitenius xraducat. Ven. Colegia, : cum | dicat facilem fibi reddidiffe: refponfionér id ponendo,. quod im queítiong; erat :- de Sephiímate ufa , fen. fallagi&, nemini: ce donanda, 8. porta ridiuimm: 9- ἰάρνη ₪ hac coaditiene alicui. gneftidnem prepor re. & confilium. expetero;:/fultum euam « & ridiculum , admilla ea.conditione ad 9 LL e ^3 διείχταο de: N. T. W'etfteniano.. 37. lem refpondere propoficam:.&. conf). im dare. Ex N/eitemit etga mente fapi- tibus & ingenuis hominibus pebitus in- üpm eft ea ratio qua fe' AMrni/teria אל‎ 001 gellerunt. . Ubi eft reverentia, (1 non Perfonie, tamen Muneribus debita, quz in 1000 gerugt .Viri infighes. atque geílo- t? Quid vero illud efít,: qued Proleg. 945. 306. in Epiftola. Seba bufinerum (gilla üm reprehendi, cum Cbrifium ᾿ΑνἸόθεον di- 601, cum $»se/i illod probantt Ὑμνῶ es ור‎ jus e$ Teac &c. cuni Ecclefiam Ba- lilenfem provide tTriunius De$ oculo commen- &w! An etiam hoc difplicet. JWer/tenie; Qd 9; 5. Triniratis Myfieriais, quam more- Hj hern , — portentofume. dogma. paullo 3Dt& appelaverat, . tam fedulo, וט י‎ 8 T€ proram ἄς puppim, :inculeant? Ex men audet. ingperninare, in.ipíp redargu- | 31 pofitum eife id, quod eft in queftio- 065 cauffam fuam non effe cognitam, feque Muditum fwiffe condemnatum. Ut autem Mhi non fe audere oftenderet, in calce Pkt. pag. 918. aliud agens addit: fe dice, quibms artibus Formula Comfenus in ג‎ Heleticns arrepfifet. .Si dixiffet, quibus de cauffis Antiftites Ecclefiarum ejus VüpOris Korsesjass talem. neceíffariam tui QUdem duxiffent, atque ut publice recipe- ו‎ fuüffent, dixiffet,..quod res eft. C 3 Cun "48 Ven. Ordinis. "T Hebldg.: Bafiieesffls Cum adem :dipit, rrepf ffe --Formulam., ^ Gc quidem Zfriibssy dubie" qrocu! inhonefkis'; aperte illadiz omni BEcaftfie: הפ וט‎ “πες artibus inhoneftis . unquam: e(t ufa; i& JForniulam publice propofitam,. áperte: pus- ibliceque receptam ,. quàmdiur-vifuro eftine- -ceffarium ,-retinuit, & ex parte 4000 -re- fipet. Quid quod huc iuergm serhoría dso- 4ninem .defetux !- Qui: enim fag. 215. [στρ -pferat , .folempi $exaeras Atmpl. Bafiianfis deéréto | Formam ' füiile -próbatam,, fua. «entüibus 'ita! Müni/iris Ecclefie , quoad item Jn ceteris Civitatibus ita faftum 606 novi- mus; ile nunc ait, eam. :א‎ 8 furum 27167007. a ΝΞ ΞΕ ' 7 6. Hoc cum δὲ in ipfos .0וש4,‎ Magiftxa- 78 fummopete. injurium. fit,. qui, quod. fic Arrepferat , "approbarunt;, : & (ibi verbaidami וג‎ fanc; ducit nos eo, ut demoaítnemus,, qualem fe porro erga hos JWcyjtrniug géraa. jNon multis.hac verbis agenws.. Tam enim $ndicavithus ex fs ל‎ Grriptia' publicis, : ni- Til in tota, hac cauffa.a Convent. Eccleffaftzco sut fufcepuem aut. geftum; effe, njíi 1o ju- :bente, cognoícente, imo gtatias agente, 4c tandem: poft riultam :deliberationem de- «ernente. V.ofior.pag./943. &. Epift: Zffo- 04 pag. 35- ubi bine exftant S, C. Ita. “σὰ verba .santum //₪ז/?///‎ adferemus. Ouoties clamat ; /e ipauditwn 9 india. p -ν ον 09 Declaratio ἐς 1. T. Wetfléniano. 39 fé 4 Vamocentenm: conderematum. effe ?: Coudemna-- נת6זטב אס‎ Ampl. $ematus : nec imauditum condemmavibs, .nec .קמ‎ . lad enim 2424 éocent,. que ipfas JPzr/renii /fpologias G& JExamins contivent. Hoc partim eadem 21838 cum ceteris Scriptis Conventus" Ezclef. 9 tum ipfa hec. Prolegomena Wetfienii ,' & 48 sefatigues ad IN. T. comprobant;. ' qua de re mox videbimus. Non eft ergo inauditus & fum ται cognitiose, id elt injufiiffime con. demnatus is, quem: frequenter audivit Am- pl. XII. Z'irorum Collegium, audivit Genatu Aapl, audivit utroque volente jubenteque Conventus Ecclef; non.judex, fed ab Ampl. Magiítratu cos/8ites, qui Ampl. Magiftratusg honmüuem ungnimi fententia pro. conviéto habuit. Nam, ut /for. pag. 448: δι 20+ ftele 420/06. pag. 35: videre eít, major pars. cenfuit ab officio penitus rrmovendums minor:vero, ad fpem refipifcentic ad lon- gunr tempas Jh/pesdendum. Ex quibus fem vendis prior obtinüit, 6% decreto d. +. Majrsrygo. fancita fuit. | Egregium ergo תוס‎ videmus, qui pravis adfectibus οὐ» eecatus, ne legitimo: quidem fuo Magifira- feí'parcit, eumque intolerande )ןח‎ $i Tyrannos folos cadit, ut homines 66 Jnauditos, "indila cauffa. , .condem- אמטת‎ , :inftmolat! Tacemus illa, que pag. ₪96. objicit: deribam adinpl. Senatus d. 17. C 4 Dec. ἀρ Ver. Ordinis Thédlag. Bafildenfia Dec. 1729. ín Examinb ipfius fcripfife, JDeitatem Srinitatis (9 Chrifti, 16 approba- שא‎ cum ἃ Procerióus politics , «um Conventu JEcclef. quod cum penitus /fit. falfum , — «& Ícriba de. errore calami oonfeftim admoni- tus fuerit, .novum eft argumentum libidinis fummos. & infimos calumniandi. .Slmilem $mpudentiam., .ut nihil gravius dicamus, produnt illa ; quz 278. adduntur: Nusquam, fateor, illas in me feriptas. 10/0000: aut iila- «yum partem, legere porut, quin me C9. AGorum £9 SpeClatorum puaeret,. Quinam enim fue- runt totius cauíTe 10070: 6₪( 7 An Conmuentus Ecclef. Bafil ;, an Ven. Eccde- fiarum | Helveticarum | Mivifietia, an. ./fropi. XIIL συν Gol.egtum, iple Ampl..Sena- ius, quo jubente & decernente omnia: funt 63ב‎ ; ap omnes denique fimul? Judicent, qui fine pravis adfcctibus judicare valent, NNoftrum autem erat, nen modo noftri Cos- menius Ecclef. famam, fed & integritatem Ecclefiarum | Helvetic. ipfamque 2fmpl. Sena- 10: juftitiam 4 2/00// famofi criminationi- bus defendere; cetera Deo O. M. & Ampl. Magi/itatui permittimus, n . 4. Sed, ne quis putet, in fua tantum patria .JVetfieniun invenire, quod ederit, quod reprehendat : Age, videamus, .qua- Jem fe, erga ompem Proreflantium, id eft, Juformatorun δὲ Lutberamrum | Ecclefiam | pre- Dedaratio de .א‎ T, W'étfteniand. 4x t. INon tangimus, qua.in 2/8 μεῖς noítros paffim projicir dideria: que anmi depravatiffimi haud. dubia funt argo» menta. lllud autem, quod, pag. 107. fcri- bit, animum ab Acc/efia Prateflantium penie tus averfum indicat. Laudaverat ibi Editio» nem à]xzimazs Bibliorum Latinorum, eaque occafione Protef/amtes multum infra Pontifi» 4105 deprimit. ,, Verba adícribemus. 7//ud » vtr» , quit, cujusmodi fit adfequi ne- ν queo, cur ltali ——- nullis fumtibus » laboribusque pepercerint, ut editionem » litorum Librorum haberent quam emen- » datiffipam; cum interim Germam atqué » Ceteri Proteflantes ——- unum illum wen- 49 dojum Godicezm, qui fome fortuna rimo s» Editeri חר‎ manus velerat, quafi de וש‎ » delapfum reliquis unives(is preferant ,. & » in loc quafi cero aWfeníu períeverenp, ,, Ut qui duobus feculis elapfis, totque un- » dique oblani.adjumepntis, abi] omwiwe , Curarunt ,. ut facer "extus emendaiior » prodiret ἐ Unde, quiefo, 1766 partium אל‎ permutatio, ut Pes4firii Ícilicet partes » Protefjantium, ὅς hi vicitfim partes illo» » rum fu(bineant ? " Hactenus ille. 8 autem fatemur, aut hominem dórmitanterm hec 1671206 videri, :טב‎ iniquiffimoe in Proteffantium , atque: adeo — Reformatorum pariter ὧς, Lurheranorum JZjccdefam animp. | | ₪ 8 Quam 44. Ven. Ordinis Theolog. Balileenfis "eft egregie huic Ecclelie addictus 616 homo, qui JPretef/antes imme | incmtise circa S. Cedicem. imcufat ; qui eis cecuw «d/en/nm objicit; qui eos cum Pontificiis par- 44: termuta//z diCtita 3, Ceterum, quam falfo omnia hec ja&tentur, ut confet cuivis, etinm Tuóieri (iiam. ceteri inde ἃ prima שגפו‎ jam hec didicerunt) non aliis opus e(t argamentis, prater illa, qum ipfa Pro- Jegomwpa , quafi per Saturam, congerunct. Nam dam Ediiiones N. T. וסשדק‎ 6 commemorat, vix tres quutworve refert Postificios , qui תב‎ IN. T.:gxseco: edendo jaborarunt; inqgue.his font. V.. Editiones Erasmi, quem :Viram 1/0408 fere:Ecclefia Proteffastium fibi: vindicat. Er liorum que dem P»roteflantinto Biditoruso decóm referum- tur. Quinqujes edidit Beza ; qutver .R. Sre- $ fecuti. (σὺν Sebsidius o ו‎ fellss; Millivs, axMfáffricbt ," Kuffetus , Ben velas, Bentiejus, quamvis tujüs labor - in. íposgiam incsbuic. Patet Jergó'^ Germaras moque 070705 Profeffantes habdQuaquam 52. abii" omnino curn/fe ,. at S. Texeas emendatior prodiret: eos .hztadquaquam 665 ₪ weendo/am: Coaicen, X prénnem editorem | ella fecutos. Nam recepta editio , 'ut' ait JJ^er- fienius:, anno 1624..demum prodiit. No. 'vies-ergo antes, ὧς tiepius ,. a primo editore dPritefl ames .מו ופה‎ « Quod.-autem receri- ETE, . J tam ( % ) 44 הוה de.N. ΤῈ‏ םוטו tm editjogem" δὰ εῆζέθ- recinóeramt ;-hon δι. εἰ aniteo reluótante, ut ZPetfienins fecit; fed: confilio fapiente, ne Textum δ; Scripture 'non fatis gravibus :06 caulis (qo, piis imwmutamdo Ecclefam perturbasept, inwerim «tamen haud ceflaruns 70/6/07 $a 5. Teura. cum Codicibus MStis confe. rendo, ὥς -wariis Le&ionibus excutiendisg eorumque labores tanto majoris funt faeiegs di, quod eruditioni 36: 0111065 addiderunt integritatem 4nimàá 6 Evangelicie :qonfervande fludium ; quie 6 hn JFet/tenio Áuiflent eadem, non hiec pro. תסו‎ Pro/egoitena , nec talis 60/0000 neC' alia. noi! pauca. fcripta;ab eo 606064 - quc nemo bonus probaverit, jam aaced inter eruditos. conftac , riulla promus pudoríg fpecie JFrfienium 1616 jastate, quod folus; inter raofeffanies Ícilicet,, cgraverit: qt, Sixtus emendatior prodiret. ^ Vycterea d illud facile .perfpicietor , Fell, ΙΗ. Mafirteby pli s. Kufieri,. DBengelii labores, huic Hefteug 4ditioni. jure meritoque. ameferri, 1830065 quidem quoda JJet/iegio adtertur verar da Letionibus varietatis, nec in illis adwotm iam, fisamen alicujus momenti eft atque uías, pateis paginis compnelrendi potuif Talis cum ft Jetfeeuius , :calemque en £3 omnes.cum fefe gerat, מטזוות‎ 8 eft, quod. ἄνα, pauia 6: :apud .exteres . ^. gulu, 24. Ven. Ordinis Theolog; Bafileenfia futi, Ecclefie adificationi prefpicientes , fmt inventi, qui ejus conatibus. fefe oppo- füerínt, & opponant adhuc... Quibus. de cauílis fattum quoque fuit, ut. hec 20. 7. accuratifima | [cilicel. editio , non: in senum, ut ajunt, fed in vigefimum tertium annum | gremeretur , cum Prolegomena , verum ab his; que excutimus, in plurimis diverfa, jam anno 1730. prodierunt. Ceterum, effectum idem fic eft, ut nonnulla ex peftiferis confiliis Editoris eliderentur ; àdlía vero haud ᾿ς pado deteriora fuccederent, quar nunc tan- dem , inftar torrentis aliquamdiu cohibiti eruperunt, Nec tamen defuerunt, ut ait JFetfienius, qui ei faverent. * Reaenfet hos, 6% veluti triumphans oftentat. in: extrema Proleg. parw. | Noftrum autem non eít, aut num ex vero ז46%6[.‎ /Zct/tesius eos fibi ami- €os ; aut quinam fingulis fuerit privatas kationes, eur ei faverint, disquirere? - Id tantum obfervamus, nonnullos ideo in eum proniores fuiffe, quod ipli graviffimorum ermgorum .convi£to, quosdam etiam confi- terti, neque eo fecius innocentem fe effe elamitanti, fidem 6687 haberent. Ce- terum fayorem | Remonfirantium ," de quo fag. 214. non moramur. Qui enim horum favorem jactat, illenon nimis orthodoxum 16 εἴτε demon(lrat.: Nam hcet coetum Ae- wonfiraniium .non 616 eorumdem omnium TN cum Dehrátió de N. T. Wetfteniano: 34 eum JWetfemio errorum participem ereda- mu; id tamen merito reprehendit in illo Ecclefia Prozeffantium , quod in fuam Com- munionem quosyis admittat, qui modo ge« nerali formula fefe Chriftianos 66 pro&- tentur , aut IN. T. voculis fonisque po- tus, quam fenfyi fübfcribere parati funt. Unde ὅς fit, ut ex Remesffrantium Coetu pro Ecclefie Aeformate membro habeatu£ -Demo.. ; > Que porro pag..215. commemorat JZef« fexus 06 /£mpl. Magifiratus Bafil. animo fie bi placato , ea omni ex parte vera non fun. Quomodo enim.dici poteft, mp. Smatum. Decretum prius, de remotione /Zef» fienii fa&um, rejcidiffe,. cum nec in inte grum reítitutüs unquam fit, nec S. Mini- flerio iterum admotus. Certe nemo /76- timem divinam appellabit, quod a folo Pa» tre ad Sacra poll remotionem admiífug, cum graviífimo totius coetus fcandalo, fue- ri. Sed cur. diílimulat JZetfienius | Ampl. Senatus decreta, d. 20. 23. & 37. Maji 1738» fa&a, quo Patris Confcripti cenfuere, .Lie bellum calumnpiofum /72///282 , quo ἅς Po: liticos Proceres ; & Ecclefie Paítores &- Theologos impudenter perílriaxerat, ipfo coram lacerandum , ad pedes projicien- dum, ipfupyque auctorem gravi Cenfuga, audiente omni Senatu, adficlendum? Cujus =טף \ 46 Ψοη. Orüdims :Yheolog. ₪811 quidem fententie ; exfecutionem הסמ‎ alit: evitavit JWerféeios,: quam «um pridie: eji diei, quo ii Senptu comparere debebiac Utbe.exocfliffet, : nec rediiffet, . nifi ann 13744; de quo mox.dicemus.. - Cnm mutationem, quam fatlam jacta 38 SYcei bino, oli Gomventus Ecclef. membro $ullam fuiffe. docéóimus. [5 aerte publice ἂν apud. Collegas: nihil tale urtquam indica- vit. Si commendatitias, ףטגפ‎ 4 yef&kt, dedic; poftquam d. 25.^]Wh. 1752. fübforipfit Libello Conventus 604%. + qui De- pel Calumh. pág. 23. eft éditus , oportet eo tempere 6666010 quo ob de&tepitam feneftutem a-füné&bionibus Sacris omnibus, adeoque ὅξ' 4. Conventibus pibli&is abfli- pen". De 'Cel. JFerenfelfo quid: tei:it, etiam. füpra: indicavigpus. Fuit: idem- indicatum , ipfo: adhuc fuper(tite, in. Depulf.. Calusm; . 1. " Scilicet Virum infignem non fen: centie rputatjione, fed litium tedio, % quod penitus definéret domo exire, his at. שד‎ ceteris 6נגףסטף‎ negotiis: manum ultra ddmévere.holuiffe. Adfcribemus Ποία, qua ejusdém. Depulf. Calumn. pag. 3.5: exftant; 5, Ad.pl. Ven. Wienfeifium , nquiünt Pá- ., ftores ἃς "Thüologi, mifüüis V. V. ex - j Comventu nofffo, qui fénteBtiam- ejus על‎ requireret; -:-18-claré adfevelavic, mafes "n ,, Iein Decaratio de N. T. ומס‎ , Tear calamitatem d:detrimentum Eccle. »fie noflra non pofle adferri, quam ἢ , idem -Merfienius iverum; δὰ Minifterium » admitteretur: quo acrius vem.expendat; » €0 fefe. firmius fequi. Collegarum .fenten« » Um: fefe jam omnibus in prioribus » 428 nomine addito fübícripfiffe, in hec » fe fententia. acquiefcere & permanere: » ₪06 nunquam a Costs hoc feorfim ל‎ abüffe, nunquam id in pofferum facta: 5» rum," Patet ergo Cel. JFeresfelfass im hoc negotio non aliter a Collegis . difcese » quam quod omnem: his laborem & meleftiam folis exhauriendam reliquit; fibi vere zumi.tranquillitatem , ἧς otium ad me« liora mediranda retinuit. ^ : * " Quz pomodum de.admiffione fü ad:peà titionem .Frofeflionum — Philologicarum in Patria fcribit: J'esfienius, — ea .talia. funt, ut Bpofhrum Conventum noftramque Ercit non tangant. Si hzc probarent, 7/2/0020 | injuriam antea fuifle fa&iam, credi oporte» ret, Mohammedanum. hominem, fi ad. do. cendam Linguam Arabétum, aut Judpuni ; fad. Hebraicam, in'Acàdeznia admiffus ese fet, pro Chriítiano, liabendum: . הזאק"‎ callide JWesftenius, üt abique oftendat, Se & do) τοῦ ἀιῶνθ' ταῦτον "Ἰβρονιμωτεροι 8 τοὺς (eoe τοῦ φΦωεὸς, |06 ," inquam, diffi, mulavit ,'.qua conditione adjecta.ad pesisió. - '" nem 4% Ven. Ordinis Theolog. Báfileenfis nem, fit. admiffus, quanam deinde ratione fit Profeffor. Liug. Grece 6166005. Ut enim boc prius exposamus ; non Senatus Acade- micus, fed duo santum Senatores, quorum alter. ex veteribus familiaribus füit, fuffra- gaü funt, eaque fuffragia forti$ apud: nos recbpic beneficip, 'fupra reliqua XII. aut Xlil.fufragia prevaluerant. lllud vero, de conditione. adjeé£ta, adeo non ignorat ΟΝ, ut etiam.ante de ea faltem qéoad fpeciem externam, implenda cogi- tayerit, quam ea.ab ipfo /mpi..Genatu Ci- yótatis- decreta. fuit. -Eapropter d. ro. Jun. 3744. litteras ad. Gonventum | Ecc'efiafiicurm dedit ,. quibus pafL.faCam aliquam brevem & generaliorem errorum antéa admiflforum Gonfeíliopem., 'adíeverat: fe 400206 Eccle- farum Reformatsrum.ac Confefpeni: Bafilienfs אע‎ aílentiri: Sed .cum hac vetus eflet 22/01/08 canülena, qui femper nomine Confeffionis Bafil. & .Symboli Apoff.. fe tutari ftuduit, interim::eas. formulas: fuo modo in- telligens, «& fuis fenfibus accomodans , ut plerique omnium;témporum ἑτερόδξοι face- re fuerunt folii; Cosvenzus. Ecclefiuflicus d. 34. ]ulii refpondit, 2 paratum effe ad eum in sumeram. Fratrem recipiendum ,- β΄ modo. inae» wua delicli agnitione ,..C9 fimere veritatis pros felffome.; adeoque ינקתמ‎ in. swelius ₪016 des celaraiione uti *eliet 7: .Deliderari: autem. ab . 60 Dedaratio de N. T. Wetfteniano. 49 ₪. ut fententiam dicat animi fui, ₪ Trnwiatis Myflerio , de $ Servatoris noftri ₪9 dpiritas S. divinitate, de 8. Scritture au&ios, fate. de flatu animarum pofl: mortem, de ₪ a. Demosio, de ero fenfu biflorie teu tationis Coriftisg (3. ₪ que funt-alia graviora Capila , — in quibus.olim diffenferit :* additis alis, quze ad rem facere. videbántut. Re. fcripfit: /et/tenius , d. 14. Aug: Duas effe in 00684 bominum Claffes, altqtam: docentium, áiteram audientium: Se fi docere in Ecclefia vellet, baud diffiteri, quod a Conventus Ecclefiaflico Pa(torum & Profefforum S. Theologis, quorum At Mini/tros ordtpare, prius noa effet admititndas, quam aut ab -Ecclefiá aliqua. Re» form probatus , aut ab ipfo Conventu. accura- ἡ ἶνες exploratus:/ Nom autem [efe 202 \ fed il- jud tantum petere, — ut, — dudientiums inflar, fub gemeralióus | 1erminis — Confeffioms | Bafit., או‎ gremio Ecclefie latere liceat :..id etiam 4 que etiam petere : Ceterum fe tum pleni(fme [2- מא 48/ו‎ || cum. eos coram adisqui datum fuerit. Apparet itaque, Jrtftenium de Ca-. pitiMtg ilis graviffomis, que קז‎ .propofita fuüerabt, mentem' aperire noluiffe, eum fub sgemeralibus terminis lattre. conftituiffe, eum non naGgare Jus ord:nande Minifiros in Paftorum ac Profefforum "Theologie Con- ventu refidere , quod tamen in Prolegomenis tam impudenter oppugnat; .fe ad ,píeniorem Bibl. Hagane Ci, 17 D με so Με Οὐάϊηΐβ 1160100 Bafileenf 2/8/00 eoram dandam teneri, Ec 1 quidem fuit conditio, qua ;fmpi. Sen Civitatis Academico Senatui 0/01/7201 ra wem bahere permiferat, ut, fi forte | 6: foffragia nonnulla faverent , p Ecclef. de doébrina & religione ,— 2 fatisfaceret.. Decretum in. Archiyis | Civi (15 & Academiis legendum, ὅς Decreto quoque Academico infcriptum, fa&tum 10. OGobr. 1744. 1186 eft illa eoudit nt priusquam: ulli muneri admoveretu Conventui de.graviffimis illis Religionis ) pitibus , plené' fatisfaceret: absque bac ἢ avit Ampl ,Magiftratus vel Philof. a hiloleg. P?ofeffionem in 4680. admini(t: re poífe. Huic tamen nunquam fatisfe JVetfenius, nunquam fatisfacere in anim habuit: hanc perpetuo, ubi de hoc S. ! verba facit, οὔτε & flrenue diffimula *am parum hec 5. C. adje&ta Conditio pl 6016, ut non fine cauffa. multi crediderint dance precipue ob rationem lllem fort ferente electum. invitis fere-emnibus, Pr ffefforem,. ad. munus capeffendum venir moluiffe.. Certe:cüm anno fequente fuos hi adiiffet, πὸ verbum quidem unum de ΜΙΝ te fatisfaGiomwe , quam fcribens promiferat 4ut Conventui. noftro, aut cuiquam 7200 um , quorum alter humanitatis officium 1 edibus , alter in via publica, ubi pes ; | . p! | | פנוגזושת‎ de N. T. Wetfteniano. $t amico; obvium habuit, preftite-‏ א fg Quilibet.ergo hiné videt, non‏ Viam Viri teftari ea, que circa Gre.‏ & lingue Profeffionem geíta funt; fed ₪ potius tum per: decretum "fm. Mazi- fuw, (wm per propriam .cobfeffionem, t μ' ceneraltóus terminis Cosfeffonis Bafil. litere velle , reum. facere. ΝΜ ᾿ (μευ ita fint; cum JZtfienius in illis fiis Ürelegomenis , quz» tanquam preparatio- wm ἀξ le&ionem ac meditationem S. Evan- . gis praefixit; in-Viros, üptime'de Ecclefia 100 ה.‎ Conventum Ecclef. BaGlienfem, in Ecclefiam noftram, reliquasque Helveti- Oi, ג‎ mniverfam. Ecclefiam Proteftantium , MM). denique Civitatis Magiítratus tam‏ מו effecur: non poffumus non heic‏ סז Piblice^in confpe&tu totius orbis Chriftiari 000866; nobis iftam. proterviam homine, 1 qu^vel tenuiffimi pietatis igniculi fupet- fat, detituà indignam videri. Eat nunc, Je 4080007078 indita cauffa , inauditum, 0 taliintiiis C9 fatlionibus oppreffum (fé, amiet 4: Quamvis per Pruüegomena fua ità Viffudesit.& confuderic fuas crimina- - ut patientiffimo, quoque Le&ori vix‏ ,סי lrdbile fit; quamvis plurima penitus falfa Wert, verd, qui contraria eíTe vide- "!..6miferit: non dubitamas tamen, Wemlibet fere a: prajudiciis & partium ftu- | D 2 dio $2 Ven. Ordinis Theolog. 326616 . dio immupem Lectorem, qui מו‎ legesdi . ea, quz ad N.. T., cui Introductions gratia premiutuptur, nihil pertinent , vincere con- ftituit, facile deprehenfurum, quid rei fit. Nimirum fi nulla edita effent 406 Comvenius Ecclef. , nulla Epiflola: Apoleg., nulla Depulfo Calumniarum ; fi denique. ne hac quidem edita a nobis effet Declaratio , ipfa. tamen Prolegcsena , au&torem minime innocentem, minime indi&ta cauffa, aut inauditum fuiffe condemnatum, minime calumniis & factio- fibus oppreffum ; minime tandem ab erro. ribus, quos docuiffe demeonílrabarur , inv immunem fatis fuperque oftenderent. Quid autem de ipfa N. 7, editione dicemus? Nonne ipfa Libri infpe&tie docet, qualis (it editor ? Quid alii judicaverint apud. exteros Vir? clari, ex Diariis eruditorum cum La tinis tum Germanicis. patet. Quamvis non- nulli latga manu laudes effundant ; ea. tamea mox fpeciminis Joco adlegant & adnorant, quz JJ:tffenii ingenium, ad novas ὅζ. peri culofas res in Religione moliendas Ratum, aperte produnt. Nos tantum paucis, quid fentiamus, & quid ad rem 1»axime faciat, aperiemug. Primum quédem 10100 aut ab animi inge- nuitate, aut a recte judicandi facultate alie- num 605 , quod JZetf/ieniys , cum Prolegomena , 922. paginarum confcriberst, nusquam, di- erte Dedaratio de N. T. Wetfteniano. $3: 6 indicare voluit, quid fibi fuiffet in. mwa hac N. T. editione propofitum, quid. fpclaffet , quid .confilii habuiffet, quam ionem , quos 6861608 , quos Auctores potiffimum [fecutus effec, quid fuum, quid 3b aliis mutuo fümtum , quid in ב‎ quid in variis Leüiouibus, quid demique in Comentario praítare ftuduiffet. Qus uno verbo ad calcem fecundi voluminis adje&ta , (que ibi certe nemo, in Proleg. omnes re- quirent) de 115 6%ל)סק‎ aliquid dicemus.. laterim invitus veluti coactus fuit /Zetftenius aliquid de ratione fuas editionis Prolesomeais iMerere , poftquam fcilicet paginas 194, non Le&orem de inftituto fuo docendi , fed nos eriminandi ftudio impleffet. lbi enim incipit perftringere Conven'us Ecclef. noftri Refponfum, de Novo 720. IFetllenii Ampl. Proceribus petentibus datum, quod A&or. pag XV. ad XXIV. exítat. Eo refponfo fententiam fuam .expofuerant Theologi & Pafferes, de confilio N. T. edendi, quale JPetflenius yn Examine antea cum ipfo habito 480. pag. XIII., poft multas tergiverfa. üones, tandem profeífüs erat. Verba hec fum: , fe edere Codicem Alexandrinum ,' Le- » Ciones ejus fingulares ex aliis MStis.- » Codd. item Verfionibus antiquis δὲ citc ל‎ Patrum confirmate; ubi Codex fit muti- » 10% fupplere; librariogqm errata corrige» . 3 » Tei 54. Ven. Ordinis ד‎ 6. Bafileénfis , Te; non curare, f aliquammuka: loca » Divinitarem J. C. probanria, aboledntui וי‎ cetera fe "Theologis agenda reljnquete: Hoc 6 illud N. T. qued anno 1729. d. | | Sept. ajebat. fe non ediurum; fed eder: & aliquid 60 pertinens jam fuis: cognat Amílelodamum s;fife. Dehoc eDam tui d. 14; O&obr. fententiam 101060016 Cewventi Ecclef. Sumina heceft: Bdiribsem quide banc in communem omnium. afum curaris [6 deunuem C9 ullius magi operis laboretn , δι valde neieffatium s. [ed peritulp[um Cd. dintitri nitariis favéptém y. ut mpl. Proceres. Helveti fufpicati erant; Omnia argumenus firmat Quid reponat JZetflesius in. Proleg. 1. c. leg poteft, In qtto certe nihil penitus eft ver aut folidi, fi unum excipias, quod infimi p. 197. exhibet: /e Textum communem ex " primefe eonftituifle; quod certe antea not copnftituerat; nee, nifi Magiítraty Amfte lod. jubente cení(lituit; 'V. 10. Erud. lua que abijt. aliquaütulura al: inftituto | 7tffe sis, Sed non nung. demum confilium fuun de editioze IN. T. neceffario mutavic, Ante hac jam id fponte fua mutaverat ; nifi, potiu: ἡ mpl. Senatus iuterrogantibus "Theolo: gis ἃ Paftoribus; «onfilium ;àliud, δ ha; bebat,- narràávit. .. Nam. ei maübdaturtt ΕἸ ab mpl. Senatu. ellec, ut; exhiberet ,. :quid- 14 44 Typographios -millfTet- dut.:inittkre e ΥΣ ו‎ 10 . | . Decdzratio de N. T. Wetfteniano. 5s ja animo haberet, exhibuit tandem menfe Febr. 1730. IV. folia manu fua fcripta, גחקת‎ poftea AGis p. 309. De iis foliis :או‎ Ecclef. refpondit, qua leguntur .אק4‎ p. 48. ad $8. Summa hec eft: Cum 424 emmia batlemu: (d Conventui (9 politicis Preceribus de Editione N. T. refponderit. [Vet- ,אע‎ mumc tandem ex /pecimime apparere: qtod Textum. Grecum pro arbitrio modo ex boc; modo ex alio Móto confituat | quod fuas leGiemes ceteris omuibus preíeraty quod -|את‎ luam ceftum Codicem fequatur , quod in. sminutiis (9 Grammaticis ineptiis [epius bereat; quod iw» gravioribus smaxima licentia mutatur. Quid reponat Jetf/tegius vide Proleg. p.-199., ubi Mlad inprimis urere hominem glorie cupi: dum, inelügimnus, quod fuam operam, quam nulla ope fatis seftimari*poHe crede- bat, emnium contemtui exponi videbat. Quod. autem conqueratur, ex X1. prierióus Mattbei Capitibus de toto opere judicari, fibi ipfi imputet , qui mandanti Magi/?ratui plora non exhibuerat. .Et poterat fane omnium judicio ex 11. prioribus Matthzi capitibus cognofci, qualis Zexzw; conftitüeretar ; qua nam eflet ratio, varie Le&lioms. . At, Prole- השתחוס]‎ ait, mea paulo poft. Bafilbeam fum 44/15 : hec 0/8||| debugrunt.. 'Sed: cur Ta eu, .JVet/)eni,-non exhibueras mandariti | Magijtratui? Quis fcire poterat, .guid .in οὖ D 4 Ícriniis 6 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis fcriniis Tibi lateret? Quis. refellere poterat, que non vidit? Eflo fic, ut ais. — P»alego- sena paullo poft Bafileam funt adlata, 44 edit. N. T. accuratiffimam , quippe ipfo anno 1736. excufa. Sed cui Theoloporum ca legenda dederas? Dein nonne hec ipfa Prelegemena effecerunt, ut eruditus quidem in re Criticorum videreris, quod nemo negabat :.fed audax ὧς perniciofus Crinicus ab omni Ecclefia agnofcereris. Non itaque meliorem hec Proleg. anno .17230. edita, neque omnino aliam de tuo animo & confi lio fpem fecerunt, quam illud IV foliorum fpecimen. | Mud autem Prolegomena nunc tan- dem Α. 1751. IN. T. prefixa porro docent, quod nec antehac obfcurum erat: infigni Je animi levitate in graviffima re verfari; Te de N. T. deque ejus Codd. loqui ac fcribere prius, quam quid Joquaris & fcri- bas 06100 "Tibi ftatutum (it. Hinc tot Va: riauiones, feu vacillationes potius, ut modo fic, modo aliter de Tuo confilio loquaris, modo penitus taceas, ubi quam maxime de eo loqui debebas: ut nunc fpernas, qu& olim magni 16011; magnique facias, qu£ olim fpreviti; Sed. nobis quidem perinde 'eft, quid ZXetfiesio videatur, , quid, magni "faciat, quidve.fpetnat, dum noftra Eccleba :decrimen to. nori. adficiatur....Cetera Criacis. Gelnqugpns «c0 0.0. 73 0. 0... o "n : 0 0i 07 oic D«laratio de N. T. Wetfteniano. 7 Sic itaque res fefe habet. Textum neces- firio retinuit , qualis. receptus eft , quia 267 facere non licebat, quamvis ipfi propofitum effet talem 6001110676 , qualis paceret ipfi: .id quod & in 70/0 . edit, prim. p. 200. fefe fa&turum receperat ,. & fladendum 686, .א‎ 1. Tom. 1 p. 870. verbofe probare contendit, adlatis rationi- bus Job. Buxtorfi, & Frid. Spanbemii, qui tamen Viri Cl. non pro arbitrio , nec ad preconceptas opiniones, fed 0 2 ratios , lextum aliquando mutari pofle crediderunt. — Zextus autem illum, quem invitus retinult, communem, -obelis, aíle- nicis & lemnifcis ita confperfit, ut quid JZetflemus fcntiat, haud ₪6 obfcurum. Subjun&e funt carie. Leflioses magna co- pia, non multo tamen majore, quam in Mis; (& Kufleri Editt. exitant.. Utrum pari fide, candore, fiudio veri, (2 animo ab amni fjusio part;um alieno , ut Tom. 1l. p. 873. jactat, docebit examen fingulorum accura- tius, .quod hujus non 68 loci. Interim nemo non publicis commodis magis con- Íulgm putaverit, fi poft tot Editiones in- fignes, Variis Le&tionibus 3020/8008 in- firudias, noo..repeuiffet, qua alii dudum rant , aut promiílis olim datis 4207. pag. 48. /2 30000. Pariamium Letlionum ad 300. 1644/0919 fieufiec randem aliquapdo. 5 Nunc - (1 quis. Grammaticeram ὧς 6700 | | éo Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis, Latinas, quippe eruditis non n‏ 0065 זשש cellarias in Cewmeniorie, quem ffudiofor.‏ edidit; item obfervationes erudit‏ 8/4 yum, quibus fua allegata ad ufum Le&oru‏ spplicabant , indicabantque, cur ea lo‏ adlegarent, quidve ex illis docere intende-‏ rent. pra&terea in fententüs Hebraeorum‏ Textum hebreum, fola verfione contenus,‏ nimium gra-‏ 466א/9 omitteret, ne fcilicet‏ vareDtur: aut potius, quia in Au&toribus,‏ quos exícripfit, Hebraica raro confpiciun-‏ tor, Ipfe autem fontes Hebr. adire infra‏ fuam dignitatem exiftimavit. Qua quidem‏ contrarietate in Commentario, Studioforum cauffa confcripto , fibi quidem imminuit, fed aliis, in divinando, quid fibi vellent . hec, auxit laborem. —.Largientur & hoc omnes, /Jetflemum, preter Firos claros, quos in extrema pag. 898. nominavit, eciam alios in confilium adhibuiffe non obfcurio- ye$, immo in fuum opus eorum Opera tranfluliffe, Nemo enim credet , aut tari curcam ei Librariam fupelle&tilem fuiffe, ut Ligbifooti. fcriptis. aut qui ex illo jam 4- puit ,. O/tonis Lexico .careret, auc ipfum tam in(igni fubfidio: ad comport«anda he- .breormm dicta non. fedulo ufum', cum ipfa .infpettio contrarium doceat, Sed hoc pec- €atum non eft, nec.in eo Ecclefia laborat, com- Dedaratio de N. T. Wetfíteniano. 61 cmpilet. Interim non latet prudentiores, גחו‎ haec πολλὴ Qeeraeim cCollineet, ut זומת‎ fimpliciorum ὅς rsdiorum oculi prítringantur, & venenum tanto facilius difundatur , fub fpecie magns eruditionis. Itud enim eft majoris momenti, quod ף!‎ 60 quidem Commentario eas. fefe fequütum rq; confirmat, quie ἢ recte capiantur, redeque applicentur, non multum repre- hendi deberent. Sed ita eis ufus eft , ut inftar Lesbie regule confilio egregie fervi- ren. lllud enim non magnopere curamus, quod ipfe /Zetficsius ait; íe a nonnullis re- prehenfum fuiffe, quod »wim/am dilgentiam adtibuerit, id eft, quod minutiffima quaeque nemimp ignorata, aut nullius plane. ufás, 16166005 Auctorum Vett. locis adílruete fategiflet. Cecerum, quod ad IV. regulam p. 876. adbotat, de Avrae , de Sacrificio pro 41, de — SatisfaBiom , de | Demeniacis, egregie confirmat ea, quz in 2ftis ipii ol- ja leguntur; eumque in his non eadem fentire, quse Ecclefia Ref. docet. Regula V. Seriptorem $. aliquando ex [ententia. aliorgm, 41 ex *ulgi opiniene vel incerta vel falfa fyiffe latum; ut ad innunimera alia capita .Reli- Bionis elidenda utilis eft, 13 egregiam prebet occafionem dicla S. Scripure de Demonibus eo declarandi modo, quo eum olim declaraíe eadem 445a docent. Ex eo onte | 65 Ven. Ordinis Theólog. 'Bafileenfie fente widetur -εἰηδοδᾶς. Vil. Regela, cui plurimum, fion (ne cauffa, tribuit //2/0%- miu. da enim £x iniwonibur olim receptis alocet, sreculs in ΝΝ, T. narrata fic inter- pretari, ut à Xi fraudibus parum abfint. Ait pag. 881. Miraecw/a elle arpumenta ad tPamineon , que fint probabilia, petita aliqnuande ex .opiviunibus, quas pro veris €9 certis babet ille homo, /icet ferte uec certe fint, nec vere. alibus Ícriptorem zn tantum uti poffe , >- «um etiam debere contendit. Id quod feciffe olim Oratores. ex Cicerone Gc Gellio probat, [12 difputandi- snagis; ammo, quam ex. fet- ventia dicentes. Sicque tandem concluditur; we quivis fibi permittat ,. etiam. Scriptoribus JN. d. Jicuiffe. Quo hsc ducsm vident pru- 4entiores.. Sic percommode fecundum fen- gentiam Wetfterii.egplicari poffunt, quz de qfacrificiis, & illo potiffimum ,' quod Chriftus ebtulit, de 13/0/00 | Demonibus (9. /[fngejis, de fot (9 10 δ᾽ וג‎ miraculis legantur, que scut foripta fint,'ifere iznorabit, qui non de opinionibus aut JPÁafonicorum adt Judeorum , aut denique P'ulgi, quamvis nec certis nec ve- wi;, edoctus faerit. Si dixiffet, P/astonico- sum , Judeorum ic Juli errores eo a nobis «cognoícendos ,. ut que iis a Saeris Scripto- ribus opponuntuz , rectius intelligamus; di- )וני‎ id, quod multi ante ipfum recte dixe- runt. Diunc autem erroribus aliorum fe ac- A com- D«laratio de N. T. Wetíteniang. 6g sxmnodare , multa difputandi magis anime, qum ex fententia dicere, quis 5i permittis, ₪0 is, cui, dum vincat, perinde eíl, feu dicat veram fea mentiatur? Hsec qui /wipte- rius N. T. licuiffe credit, ne is impie cum de-eorum finceritate, tum 66 8 fentit! Hoccine. eft, quibusvis quidvis fieri, quod improbe ex 1 Gor. IX: 92. huc per- trabitur ὃ. INum ita fe geffic 00/0: Apofto- jus, ut penfi non haberet, verane doceret, an falfa, modo vinceret? Sed vide iterum 48a, quz paflim docent, omnem ex Wet- ftenR animo reverentiam, Apoftolis J. G. dehitam, penitus exulare. Interim agnofcit tamen /Vetflemiu; p. 883. in miracups τὸ 6s», Eaque facta fuiffe, ut probaretur, gum effe Legatum Dei. 1106 fi ita effe creditur, cur ergo Miracula dicuntur efle argumenta ad bominem; aut quid. ad narratie- nes Miraculorgm declarandas tantopere cele- bratur regula , de opinionibus Julgi, ad quas fint accommodate, quamvis eg opiniones, se certe nec vere fint? Sed pam ante nas videntur & alii hec objeciffe. Itaque allegat p.879. loca quedam Commwentarii fui, in quibus agatur.de miraculis, Sed cum ex innumerabilium miraculorum copia , fex tantum loca allegentur, in iisque quedam fint, ubi nulla 608 ullius siraculj mentio; Ielique adnotationes , ad quas provocat, üt 64. Ven; Ordinis "Theolog. Bafileenfis eit fententie füe' de miraculis vera argu- «menta, ferme tales funt, ut fine fcandalo 'Jegi rion poffint. Quid enim ad -Conceptionem D. .א‎ jJ. C. ex Spiritu S. Martb. 1: 20. fa- ciunt Grecorum ὧς Latinorum Scriptorum [064 , quibus géntilium Heroés mortalibus quidem matribus, fed ex Deorum amoribus nati dicuntur / ut Pér/eus, Hercules, & ceteri? Quis cum fruCte & aedificatione leget. 6 «ad Mattb. 111: 16. ex Poétarum Gentilium : fabulis de ceo aperto leguntur ? Sic & apud “ον. M: .וו‎ vini a Chriflo ex aqua creati miraculum fabulis de 200020 comparatur. .Ex his enim Hiftoriam Evangelicam illu- ftrari , ne ipfe quidem /Pztffenius dicet. Quid énim in 60 verficulo, ad quem hec adno- 'tantür, obfcurum 'eft? quid per eas adno- 'tationes illuftratur? — Nihil certe agitur , "quam ut iraculam: Chrifti impiorum rifui exponatur. Hoc loca ipfe autor indicavit; -quibus fi addere cetera fimilia aut deteriora .velimus , Volumen nobis confcribendum effec. Librum JZ'etffenii ubicunque aperueris, reperies ipfe talia. Inter cetera perculit mentem noflram, cum ad: Le. VII. ubi Hiftoria fufcitati adolefcentis, qui ex urbe Nain-efferebatur, esftat, verficulo 15. חן‎ quo nihil omnino eft, quod ulla expnfitione opus habet; poftquam aliquot auctoribus probaflet, quod nemo ignorat, drexa9iedv . figni- Declaratio de Ν. T. Wetfteniano. 6$ ipnificare ere&us confedit ; ex abrupto adjicit Áremidori | Somnia, ubi narratur , aliquem po mortuo elatum, fri&tione & unctione Alipte reftitutum fuiffe. Quid hic ad rem? Credimusne adolefcentulum ilum,, de quo Evangelifta agit, falfo pro smortue habitum, & fic revixills, qui nunquam mortuus fed deliquio forte animi proftratus fuerat? Hoc eft ₪065 religiofe tractare S. Codicem! Hoc eft Szadioforum (μὲ adjeCto Commentario confulere! Sed cavebunt fibi, qui fapiunt, ג‎ libri ram peftilentis ufu veritatis & pieta» tis ftadiofi. | . 2 Quod ad cauffam ipfam attinet, quam Ffenius cum proprio dedecore in fuis Proleg. ab oblivione hominum vindicare nititur ; non dubitamus adfirmare, fi Conven- tus Ecclef. N. T. cum /Zetflenii adnotationibus editum jam olim in manibus habuiífet, multo faciliorem .ei futurum fuiffe errorum Wtfienii demonftraGonem. | Quamvis enim cà in “221: fic faCta fuerit, ut neque Ampl. ו‎ , neque Ecclefiarum Helveticarum Anüllites atque Miniftri, neque denique quotquot ea legerunt extra partes‏ א pofiti, quidquam ulterius defiderarent: non‏ potuiffet 227 lenius clamitare , excerpta Dici»‏ Mirum, id e(t ea, qua ex docentis ore‏ excepta ftilo confignaverant auditores, nog‏ ibere vim probandi. Conferat Excerpta Bill. Hagane Ci. III. F.]. — E illa &6 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis jlla in 4B; expreffa , cum Commentario. & Adnetationibus ab ipfo editis, qui volet; widebit 7Zetffenism talem auditoribus ínis fe olim exhibuiffe, qualem in Cemmenfario nunc toti Ecclefiz fe exhibet. Neque enim excipere poteft, in hoc Commentario non fuss fed aliorum expreffas fententias efle. "Verba ipfius clara funt in fronte Prog. Jllam tantum ex omnibus feligere. decrevi + gerpretatipnem, que mibi aut unice Sera, aut verifimillma «videbatur. Loca igitur de Di- winitate Gbrifli agentia omnia, aut varietate Le&Gionis , & Crifi, ut jam didum, aut callida interpretatione fic funt enervata, ut ex JZ'etflenii fententia nihil faperfit, quo ea (vero fcilicet, non Ariano fenfu) do. €trina comprobetur. Vid. 400. XX: “28. Rom. IX: s. Philp. 11: 6. Job. V: 18. job. VIII: 58. Job. XIV : p. coll. XII: 45. 702. XVII: 4. 1 Zim. 111: 16. fpoc. 111: 7. Coloff. 11: 9. Galat. 1: x. ' Ubi, cum negare non poffet, Chriftum eque ac Deum Patrem hominibus opponi; noluit tamen Chbriflem JDeum, aut divine Nature, dicere; fed hzc pofuit, GChbrifhwm non merum bommem , ₪ Divinioris nature fuiffe: quod Arianus haud negabit: Conf. Mattb: XIV : 33. adde 1 fob. W: 20. 420.1: 18. Rom. T: 5, 4. ds dicemus de verbis Chrifti 702. X: 50. Ero £9 Pater unum. [umus ,| que JPetfienius ex : : . . . . ri- [πυλιῖὸ de N. T. W'etfleniano. 67 ' ₪ imerpretatur δ Eswipide, "qui | pes & Πυλῶν ΜΉΝ, candemque שוכ‎ ,א‎ Quid de loco r Job. V: 7. &mnon tantum Criticis árgumentis im- Wk, fed etiam in. eos. ftemachatur, qui ἴω hcum aut pro gemuino defenderunt , זא‎ Rüem hafrarunt, nec ffatim absque &iünüoae 2600186. ^ Ex eodem ftoma- dio potus y, deed Vok IH. p.725. nobis Nrat, de illa Adnotatione, quam: Editores Bilorem Germangoram Bafil. 75éed. Gerw. ew, & Prid. Battivrus ei loco addiderune δ 1710, Nam Αἴ βοείας & omnet illam WAoudomem, ὅς poftea in ea factas muta- Uo Ves, ץש‎ gutribuit, dui tamen mec qudqum in illa . editione attigerat, nee itam poftea in. adnotatione mutationem Íciverat, 00066 a; Metffenio fibi hoc crimi- l5, quod tamen omnino nullum eft, objici ו‎ Vivit adhuc Bib/^polo, qui in- Ft poteriz, cujus.opera fit ufus, cum notario primum "folie ab/eife , 05 narrat y. 4, dein cum Liber denuo: ederotue 4 17%. , fuevit refita. 600011 per (uos "t, diomodo: harc gefta Ene; reperiet, % χρίει heic:, סט‎ fepe, malevolentia ἯΙ deteptum effe, & alios decipere vo« lif, 60700666 etiam, quie ἢὲ Hle ir שח‎ qui editionis fseund:e curam. geffic, * er MSus. primorum dion mutatio: 2 nes 68 Ven. Otdinis Theolog. Bafileenfis nes. nonnullas & corre&tiones in adnotàtio- nibus excerpfit. . Quod vero de adnotatione prima adfert, tefhümonium hominis, qui. 2910769000 Íe vidiffe ait; id tale eft. Erat q beod. Gernlerus, qui cum Frid, Battierio eam editionem curabat , Ven. Freyi avunculus. Hic cum Nepote in hislitteris exercita- tiffimo non poterat non fepius de hoc opere colloqui, & quid is fentiret , cognofcere. Cum ad hunc locum 1 7ob. V : 7. pervenis- fet fermo, rogavit, quaenam effent argu- menta, que potiffimum contra ejus γνησιό- τητα ἃ Criticis adferri folerent. Refpondit | Nepos id quod res erat, ejusque refpon- fionis fummam petenti poftmodum fcriptam tradidit. Hinc adnotatio ab Editore de- fumta eft. Ipfa vero adnotationis compofi- tio, adeoque ἃ Epicrifis adjecta, eft Edito- ris. Pupugit autem /Zet//esium hac Epicrifis, &, bilem hominis excitavit,: quod locus enuinus declaratur, 66 utrumque defen. itur. Sed de hoc fatis. Provocaverat -aliquando JZ'et/lenius ad 792. 1. & Hebr. 1. pt probaré contenderet , fefe 3n dogmate de Filii Divinitate orthodoxum 686. Jam vero gnumquemque Chriftianum, qui fciat, quid Oribodoxum , quid Jfriawum fit, rogamus, ut his locis 4 JZetflemio adnotata legat; videbit ipfe propriis oculis, nihil ibi dici, nifi quod ipfe 47/8: dicere potuifTet, immo , Do. quo Delratio de N. T. W'etfteniano. 69 = ₪ driamismum propugnet. -Nàm, ut mme multis adferamus, quale eft illud, = ו‎ Hir. T: 10. ubi Filio Dei creatio mandi, . gm eternitas , immatabilitasque attribuitur, shoatam legimus? Cam ita decarrat Oratio! Pali, inquit Wetftenius, s? qwe de ingelis ]₪ funt , opponat iis, que de Filio dicuntur , ase alternis de. Angelis (9. Filio loquatur; ממה‎ vero 13. de Filio fermo fit, confequens il, ὦ comma 10. 11. & 12. de Zfugelis in- trjrimar.. Sic ergo non de Fijo dicuntur, que ide ἃ vf. 8. ad 13. Occurrunt, qt ipfe Apoftolus «esc τὸν ὑὸν, 84 Filium dida adfürmat, ὧς טף‎ omnis Ecclefia or- oda 60 refert , & ni Apoftolo fidem derogie velit, referre debet. Alter locus; quo fe ortodoxum aliquando demoriítrare volut, et 702. 1. ubi alio -dttificio utitut Commentator ad Jfriamismmm: inftillandum. Cum egim ad v/. 3. 00. AóyG- , Verbum, dile: Quamvis ea a. Platonicis C9. Gnoflicis dint effet, famen proprie Períonam 4 Deo Pare difindam defignari: -addit' dein Voc. jur b, Deus erat, plurima loca Auctorum torum, Grecorum, Hebr&orüm, qui- bus Reges & Regine di&i funt abwfive , qui 10h erant ἐνδεῖ, Yed tantum: Filii Frlieque Mmm, Poftea querit, jue Jemfu Cbriffo ifla; Dei tribuatur, cum in Pt) NN. 9. fi lum dob. (2. alios duos vel Tres- locoz*excipias , | | E 3 con» Yen. Ordinis Theolog. Balileenfi‏ סק couflanter .. Pater 418 oecetur?2 / Befponde Patrem falum. Deum κατ᾿ ἐξοχὴν, eminentes olum ἀν τόϑεον ,:Dey a ife. elle, neque 6 fecius Filium. dici Deum, eo [cXicet modo quo ante indicaverat, id eíl, 408,006 s ydo: peéfico, «quo. vefba feres adduc: Illuftrat. rem. exemplo, -Batris & 2200 in f: milia, ubi uterque Zerxs appellator ; fed + apud P/auhe elt, alter 3wajpx, swnor. alte) Porro Deum Paire 96981 Cum ןזה‎ emphafin exprimente, Εν fine eo; il ludque, qua diflawtia à. e. imfnifa, ut olin jn excerptis locutus fuerge, dicatur, ex ufi Greci fermonis 2006[1166 . He ἢ órthodox: funt, oportet ut omnés 12006098 Chriftia, nas , 4friquió (X 01608 afuMirimitariis, ex: ceptis, pro .Jeterodoxis . babeamus. . In Cereris eodem modo feres habet , ut dg ade 741008 Cbrifi ad Mattb. XIV 5.89). eadem . adnotanpur, que ,48. p.303. ebjefta le guntur, δίς de 427968 $. or. V.; 3. Confer. 4. pi 85. De iefpératione Scripterum δ... quid. fespiM;,. tum. ex fupra dictis de "dccomugdatóote gorqm ad errores Jüdgorum .& Genti]um- paret, «us ex adpotatione ad Jac. ]: 7.. ἔδοξα dno, ilum eff (9, mibi. . Verba hec. funz.. δὲ 16000 vel Pauli. borta- fu , wl geculiqti, )לק‎ $.:affaty ad feriben- dum impuljus 164/77 יק דפ‎ inenoretu kam digoam «9 «d. aufloritotem. fcripta ansam am ; idoneam Delaratio de N. T. Wetíteniano. 71 ixem — filemiio meutiquam tramfüffet. Hic déris verbis Luce Θεοπνενσίαν abjudicat, ₪ quidem ejusmodi permotus ratione , quae 6 4105 fcriptores Sacros hac ἐξοχῇ 62 di- 6וגום]‎ excludit. Quid de Dumonibe; & Demoniacis tradat, eadem prorfus cum iis, ue ab 60 olim tradita 42. p. 201. f. re- erntur, conílat ex diffufa Differtatione, que 48272. IV. in fin. adjecta eft, item exiis, quze fupra ex Tom. Il. adlata funt ; quibus addi complura poflent. Unum nota- mus ex notis ad Job. X: 20. . Ubi verba impia Judeorum quorundam de Chri(to di- centum ; JDuemenem babet, 69 furit, fic lwerpretatur ; מ100‎ swielligimus , quid [ibi veli. Wa vero, qua alii faniores refpon- dile vf. 231. memorantur : 104 verba non fust | Duemoniaci. | Poteffne. Demon «cecorum «xus aperire ? tacitus omittit, ne fateri cogeretur , priorum interpretationem im- probam & ineptam effe. E(t autem, ut ὅς hoc adnotemus, hoc folium 90g. quo magna pars,cap. X.. Job. continetur, incertum qua de caufa, abíciffum , &. aliud / 0 füb(litutum. Equidem fufpicionibus , quibus heic mukis nisque locus eíL, non agi- mus, Interim & hoc, quod auulimus & Miud praeterea gravius eft relictum, Nam ad of. 18. 112000 poteflatem ponendi vitam, (8 babeo. poteflatem rur[us accipictidi illam: hec E 4. additur - -— o. amt AXE . -- - — שרה‎ -——— 9 == “Ξε. m d] Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis‏ 2ל additur interpretatio : A vitam accipii‏ accipit a dante, b. e. Deus Pater Filium e 710‏ Juis excitavit. Sed ut ad fuperiora redes‏ mus , erit inftar omnium adnotatio ad Epi‏ p. 242. Paullus ita loquitur ex principi‏ .2 :11 Pbilofophie Pytbagoree ,| quibus ilh , ad quo‏ feribit | imbuli eraut non autem," nt parte:‏ doirine a Chbriflo fibi revelate £9 "omnibu‏ eredende traderet. Sic. ergo doGtrina Pau]‏ de Principe tenebrarum eft Pytbagoricum. dog‏ ma, non Chriftianum ! confer. poc. ΧΙ‏ ubi ea, que de Dracone magno, ferpente anti‏ quo, Diabolo, Satana dicuntur, Neroni Im.‏ peratori applicantur. De Hiftoria femtatio‏ vis Chrifii Mattb. 1V. objectum 7etffeni:‏ fuit in' fis p. 115. f. quod eam per me.‏ rum ' (omnium 66 P'ifionem interpretari ten-‏ taflet, immo vero tandem eo procefliffet,‏ uttentationem jllam Filii Dei, non 2%‏ fed ipfius malis togitationibus C9 cupiditatibus‏ adfcriberet. Cohorruerunt omnes àd bla-‏ fphemiam, quas Filium Der ad depravatio-‏ nem cujusvis: hominis deprimeret. Quid‏ vero nunc in Cosmentario fuo habet? Pag.‏ lom. 1. difputat primum contra eos,‏ .274 qui tentationem Chrifti, vere per Díabe-‏ ]um contigiffe credunt. "Tum commemorat‏ effe quosdam , qui conjiciamt , totam iflam‏ tentationem in vifiome feu veprefentatione conri-‏ five il/a vifo a Diabolo objelia ir^‏ )2122 vt Dedaratio de .א‎ T. Wetfteniano, 75: fem; cui fententie poftquam ex Zirgilii £xid. confirmationem 2001011160 , non ob- fure adfentitur. Porro addit, eam ab fuerpretibus ,. qui bodie vivunt tanquam bla- phemam refici : fibi tamen blajpbemam | non viéeri, quod Oecolampadius, Calvinus, Buce- "y, éliique 1entationem aut partem. cjus im 9/0086 €9 /ommio contigiffe putarunt, ξ 9 quod mmo nom "veterum fjummopere laudaverit delibe- tationem Herculis a virtute C9 voluptate tentatée Hzc eft adnotatio /Z«effemi.. Nunc judicet pius Leé£tor, quanta fit injuria homini fa- Qa, quantaque fiducia clamitare queat; didaia auditorum [uorum fibi nón effe impu- faxa, cum ipfe ea, & bóc quoque de fan&ifümi Servatoris Zestatiowe — publice & in omnium oculis nón confirmet tantum, fed & defendat. Si qui veterum aut recen- tiorum Interpretum P;feni ecflatice , bono fenfu acceptze, attribuerunt illam Zestafio- ,מא‎ quod an omnino, aut an 6 fadum fit, hujus loci non 6/1 examinare: . nemini tamen in mentem venille credimus, ut dubitaret, quemadmodum /Z'etffenius du- bitat; utrum ἃ Diabolo 94 repre entatio objeGla fuerit , am non? .Quis pius dubitabit, prava omniaa Daemone 616? Aut fi non fint a Demone; funtne a Deo, aut ab ipfo fan- &itlimo Servatore? Dein, quinam funt illi Interpretes hodie viventes , qui id tanquam | | 5 5 bla- “4 Ven. Ordinis 126010 4 Mafpbemtm rejecerunt ? Sant , א‎ videtur Bafilienfés Tbeolog , qui 406 ediderunt, ex uibus illam, qui folus eít fuperftes, Ven. vey , Proleg. p. 186. claris fnterpretibus ad- humeravit, eum tantam ia finem, ut in- juriam fibi effe in 444; fa&tam ja&taret. Hi certe blafphemam illam eíle fententiam reChiffime pronuntiarunt , nom quatenus fimplicker-hoc in 56401 contigiíle arbitran- tar nonnulli: quod & veteres & recentiores quosdam feciffe , fed innocenti fenfu, nema ignorat; fed quatenus Córifle male cogitatio- ses 9 enpiditans adfcribuntur. | Denique, quam egregie defendit fuam interpretatio- &em, cum Tewationem | Domini. noftri, ₪2- lberatióni Herculis a virtute GO. vvolmptate ten- sati comparat. Siccine Blafphemie culpam tollit, qui Filium Dei in /ivio virtwtis & vitii ftetifle, quam viam ingrederetur deii» 208/70, aut, סט‎ Ciceroms verbis, qua ad- feruntur, utamur, diw muiltamque dabitaffe, dicit? Aut numquid narrationem Evange- liftarum fimilem eíle putat ille Veterum de Hercule figmento ὃ. Plura de his addere vetat horror, quem improbitas. rei, animo toftro impreffit. E - Pretermittimus multa, quz facile inve- pient, qui qu&rere volenr. - Addimus ta- men pauca e gravioribus, quae fuperfunt. ας. p. 169, f. objicitnr ZKetflenio, quod flatum wu Dtdaratio de N, Τ᾿ Wetfenianó. 7? Jen snedium f. Somuum Animarum a, motte, ₪006 ad refurre&ionem corporis fítaiuat. licam numquam magnopere negare potue- lit; tum adnotratione ad 20/02. 1: 29. p.266. T.IL egregie defendit, his verbis adnota- üonem 6026106606: £rge sartem prieoptavit Ῥω, τὸ Jiberaretur ab hujus vite sylofijisa — ΡΝ vero quod crederet mortuos citius pervee ure ad Cbrifium , guam vivos. Teram 4 2 Corint. V : 9. diferte dicit, animas depo- [ito per mortem corpore cermire his verbis: {τα tempera 122010, diflinguit :. primo 4 fumus corpore , +9 in bac terra babitamusg feende wudi 0200020 corpore C9 rwuta efe dormimus , ex/petiantes judicium (9. rejarretiior Wem וזו‎ furgiguus C9. judicio Kfimur, Deia ad pe. XIV; 13. νος. μωκάφροι δὲ vaxeci, 200% ,לש‎ adnotet: Proverbium, «quo 5 tam declaratur , quid mortui femtigmt , quà quid son. fentiahit : id quod deinceps ἘΣ Ho- mero, Virgilio, Ovidio &c. probatur. . Ergo 2002 a johanne Ap. heic pronuüntiantur, qui mibil jemiiunt. Ad. hoc idem caput que adnotantur , 40060: , quam Íícke noverit JMVetfleuins evertere argumenta. Chriftiano- rum de Jfefernitate poenarum Inferni, de qua re 4807. p. 186. fufe agitur. Nimirum tum hoc caput de fatis Komani Imperii, interpretatur 3 dein vf. 11. fumus cruciatus ipforups a/ceudst im fecula Jeculorum, U), mes 41 96 Ven. Ordinis T'heolog. Báfileenfis babent requiem. die. no&eque , fic «adest Otboniani- rnilites non impune ferent. protervia 69 ferociam fuam. "Tum ex Tacito conm morat oppugnationem Placentie, & | incendiu rimpbitbeatri, Quid eft ludere in fan&is li teris, 11 hoc non eft? - Si animum remit tere, & ridendi materiam lectoribus dar voluit, cur non Zfrtemidori fomnia , aut aliur ejus generis auCtorem fibi interpretandun delegit? Sic Mattb, 1I: 19. de igne ἐμ exflingnibili: Cum de everfione. Hierofolymorus fermo fit, τ πὺρ dcQssov, fignificat taie: ignem, qui non prius exflingui potefl, quam orn confumferit , atque deleverit: que adnotatic totidem verbis olim a -Difcipulo except: erat. V. 80 p. 302. Δα reliqua item joca, eodem pertinentia , aut ,והות‎ aut tilia adnotavit, quse nos in fententia de ipfo confirmant. uid סמות‎ ex omnibus iftis eft colligen- dum? lllud primo, quod erit omnibus, qui hec legerunt;[manifeftum: Commentarium itum JZetflenii, & ceteras quoque atmnota- iones , las himirum , ín quibus non fimpli- citer & ex nuda veritate varias Lectiones refert; fed fuum fequitur atque aliis often- idit judicium; effe opus emnibus piis horri- .bile, fcandalofum δὲ práàvum; adeo quidem, "ut vix ullus unquám impiorum majore teme- ritate estque impudentia Verbum Dei ludi- : brio Dedaratio. de N. T. Wetfteniano. לל‎ b» habuerit , atque adeo proculcaverit. lis autem illarum, in quibus Liber excu- fseft, Provinciarum Theologis, nec non Poiicis Magiftraüibus, expendendum re- liqdimus , quantum Rei Chriflians inter« fuerit, ut propudiofus hic fotus omni modio fupprimeretur, Deinde vero exiíli- mamus , fatis fuperque a nobis probatum efle, id quod initio diximus: non opus efle, ut actum agamus; fed in 4 publicis jm editis, una cum .Epiffola Apologeticea & Depsifione Calumnuiarum, quatenus hanc caufam 66%46ק1‎ , nos acquiefcere poffe: untoque magis. 7/0166 impudentiam efle deteltandam , quod in eo. ipfo Libro, in quo fe innocentem , inauditum, india cauffa damnatum clamitat ; fuos illos errores non modo, repetere ; fed .& defendere utcun- que eff;aufus. Neque enim metuendum exiftimamus , ne quis injufte 7Zffenium a Minifterio S. immo a Communione ipfa Ecclefie Reformate exclufum effe cenfeat, qui in capitalibus Dogmatibus, de $. frini- tate, de Perfota Filii Dei , C9 Spiritus $., de fatisfa&ione pro peccatis , de Zleternitate poena- ram inferni , ' de Infallibilitate & Θεοπνενςίω Sacrorum. Scriptoritzmr ,- δὲ aliis, ab illa Eccle- fia difcedit. Quapropter nihil ad hoc usque tempus invenimus, quod, ut nos noftre fententie jam 28 Ven: Ord. Theol. Bafileentis א‎ jam elim declaraem poeniteat, aut, ut ea: גאמ‎ irm pare immutemus, efficit. Ee O. M. enixis precibus Ecclefiam noftran commestdamus eumque rogamus, velit ear ab ejusmwodi lupis rapacibus potenter cu ftodire ; Jet f/enium ad; ferias refipifcentiam redoucene.;; nobis autem d ommibus fuis minifri& fidelibus eam animi conftantiam addere, ut ad finem usgue vite pra virili talibns hominibus nos apponamus, & deos λαλοῦντας διαφραμμένα ab ovili Chzifti quam diligentifime arceamus. AME FN. CAES ES. IL TIBERII עפ‎ BAAR, V. D. M. WITMARSUMI, INTERPRETATIO ΜῈ Jacobo in fomnio oblati, GEN XXVIII: 12, 13. Φ τος = חנ‎ Scale, in terrà pofite, 1 ₪ ad celum usque fé porrigentis,, i per quam Angeli adfcendebant על‎ & defcendebant, cujusque in S 4: fummitate ftabat Jehovah ; quod Jacobo, iter in Mefopotamiam facienti, & jam in quodam Cananze loco perno&anti, in fomnio fuit obje&um, etiamíi Patriar- Cham de fpeciali cura & tutela , qua Deus illi, fpeciatim in hoc itinere, 466066 , eum- que do Tiberii de Baar, Interpretatio que 6606906 ac- caílodiret, certiorem .red4 didiffe putem, ut vel ex luculento protniffo vf. 1f. haud obfcure colligitur ; attamen - bunc proprium & dire&um illius fuiffe.fco- | pum, non exiílimaverim: o) quia Vifum ex hac hypothefi non nifi coactam & plane incommodam admittit explicationem , ut ex iis, que hic adferuntur ab Interpretibus, facile videre eft. Sic e. gr. fünt, quibus Weala defignat iter facobi, Angeli adfcen- dentes funt illius abeuntis cuftodes, defcen- dentes redeuntis. Qualia memoraffe eft re- futafTe. , (2 ). Nimis auguíta ὅς fublimis eft revelatio, hoc Vifo comprehenfa, quam ut ad perfonam fingularem tantum refpexilTe, nec majus quid in receffu habere, cenferi queat.. (3) Neceffe non erat, ut Patriar- che 'anirhus tali Vifione fymbolica erigere- tur, fauftumque ipfius iter illo modo ei preügnificaretur, cum. fatis fuperque hoc at in fequenti, 3m Deus ad eum habet , ermone. (4) Vifa hujusmodi res futuras, & magni quidem momenti, portendere fo- Jent ; adeoque Deum 66 hic Jacobo novi quid, ipfi ha&enus vel plane non, vel non mifi obícurius cognitum , ob oculos ponere "voluiffe, dubitari fere nequit. | * ᾿ c Ze € . . ., A Gen. XXVIIÍ: 12, 13. 81 6 2. Miffis fuoque loco relictis aliorum cogi- fais, טס‎ a Vifi noftri fcopo & circum- famtüis longius aberrant, hic inprimis in cefum venit commünis & apud omnes ferme recepta opinio, delineatum eo fuiffe effiam, tanquam Θεάνϑρωπον, unicam ad falueem ceeleftem viam, celumque ac + ram fecum unientem. Nec mirum, in eo confemtire paflim Interpretes , quum ipfe Servator anfam nobis ita cogitandi omnino prebere videatur loco 02. 1: $2. Mihi nudum quoque 6/5 dubium , quin Regnurt Mefüis teníu fublimiori & magis myftico hic vere intendatur, licet Interpretes חן‎ juxta hanc hypothefin expofitione & ap- plicatione rem paflim acu non tetigerint, (de quo poftea) attamen quo mihus illud hic proxime & direCte fuiffe depictum, mihi perfuadeam , fequentes me potiffinium TNOvent rationes: (1) quia nullum Meffise fe hic offert criterium eharatterifticum, Dihil quod nos de eo directe cogitare jubet. Vulgo quidem putant, Vifum non aliter ΜΠ de eo poffe explicari, fed contrarium me oftenfurum 606 fpero. (2) Nullam video rationem. fatis commodam , quare Meflias hic in fcenam produceretur, 6 in Bibl. Hagane Cl. Ill. F. 1. Ἑ his - $* Tiberii de Βφαγ, [jterpretatio his circum(tantiis atque hac occafione Jaco bo ob oculos fiftereturs praefertim cum וג‎ luculentis , que ipii mox exhibentur, pro Teiflis ,. nulla ejus-direGte 831 mentio. (3 | 3 contra hec verfantur tantum circa bona «€ privilegia. temporalia, in Jacobum ejus. ₪ femen, fuo. tempore a Deo conferenda ; 4. qualia proinde etiam Vifum hoc deli. .peanda tendere, omipino probabile videri debet. | . Kx mea opinione Jacobo. in βοὸς Vifo «figuratur ingens idud privilegium. glo- File Dej pimentm ὅς. imhabitationis, ac Regei divini in. medio fui lecug habituri, quo aliquando. terra, Canangay,-& Jacobi pofteritas eam, incolens , gaederet, prem aliisque. regionibus & populis longe excelle- rex, . Cujus. «ogitatioris mihi anfam prebuit Vin. fummus, .qui povam ὅς infiggem pluri sis. δ. S. locis paffim in. fcriptis fuis in- fpengere folet 18660 41. enema in Γλὰ 7872. 44. Ginefi p. 150. ubi.locum no(irumiin hanc Toenkeg. breviter tangit. Ec habet omnino hat hyporhefis ,j quo. fe, commendet: Rte. anii ζ I) egregie 0664/0001 ὧς fcepo hujus Mil: conwebit« Psima enjm jam vice fe - Deus Jacoho: yeuelabat ia 104 (ura Cana e. 2 E. | , meas; Gen. 71+ 12, 13. ; 83 in ea pofita , erat fcala, ipfius ocnlis,‏ ;מה ftatim. verf. 12,‏ קת dieta, eamque Deus‏ tanquam futnram Qofterorum‏ . ,08:26 iu fedem , ab ipfo 1260 iis aMignandam;‏ preterea luculenta fpeéialis, quo illos .pro-‏ fqueretur , favoris fui ei 14005 4‏ Ὁ. 11, Quibus manu quafi ducimur ad ha.‏ biáionis Dei tanquam. Domini & Regis,‏ in bac $pfa cerra olirn inter Ifraélitas futuras,‏ fymbolum in.hoc Vifo agnofcendum , utpote‏ quod hic aptiffimum invenit locum. Saltem‏ in 60 ad terram Cananseam , populumque :‏ lfra&üis in eg: fefpici, haud difüculter‏ exinde .conjicitur. (2). Emblemata Vifi,‏ iptelle&ta , eo nos fponte ducunt ;‏ 1686 queinadmodum nunc porro in clariori luce‏ collocabo. |‏ Scala, cnjus, émblema foh 16016 pet; ceptum. [nzerpretes in devia ra3psir, .8 in tetra ftabar , fed ad ccelum usque pertim geba, adeoque clum ὧς terram estremi» tatibus fuis adcingens, longe aptiffimum hie conjgn&tianis utriusque gerit fymbolam, ut facile videtur; nec ila unquam clarius figurar] potpit: conpe&tir enim fesla fecum invicem , que -Jongius rempra 6 84 lut, G A Jose. infapiar ad. lyperiorem, rl | ὅς Tlibefü:dé Baar, Interpretatio δὲ viciffim ,' fáciflimani preber viam, αι ejus proprius eft ufüs, uti notam eft. Ca lum itaque & terra hic fiftuntar conjunct & unita, "Terra-vego hic non intelligend eft univerfa, quar late patet, fed teftriét terra Cananza:'quo nos duücit,' tum quo: Vifum hoc Jacobo ih terra ifta morant oftenfum, &'fcala ibi pofita fuerit , cuju, rei alias nulla dari poteft ratio: tum quo« Deus ftatim v/. 12. de ifta terra fermonen inflituat "ad: Jacobum , ejusque promiltfk: 61:68 illam verfentur': tum' denique quoc Jacopus ploriofam Dei prefentiam refera ὧς reftringat ad locum, im quo Vifum ipf obtigit, qui erat locus Cananee, dum eum jremendum, domum Dei, & portam celi, ap. pellat v/. 17. Jehovah porro, qui in fcala fummitate, celum fedem Dei adtingente, flare reprefentatur, hic clare depingitur tanquam cceli & terre fupremus Dominus, & Rex aluüffimus, independens ac omni- potens, qui omnia fibi fubjecta habet, adeo- que verus 12608. Et qua talis in Canansza confpicuus, cumque terra 108 per inter- mediam fcalam conjunGtüs, five in illa pre- fens, hic fiftitur.- Qua omnia quo tendant, & qua ratione in terra 68303088 atque po- pulo Ifraélitico, terram iftam incolente, imrpleta fuerint, non efb in difficili pofitum. Etenim Terra hac poftea fatta fuit ἢ pecialis P ὍΝ ₪1 XXVIII? 12, 13. - 84‏ .תא δὶ fedes & domicilium, peculiari ratione 9 ipfo poffeffa ὧς inhabirata; unde 4 4 vocatur Jof. IX: 3. terra מ‎ 9 Tof. XXII: 19. Deusque toties m, aut in medio populi Ifraélitici, eam Koente , imbabitare dicitur, ut. Exod. XXIX: P 4546. Levit, XXVI: 11, 12.. Pf. 1: 13, 14. Ezecb. XXXVII: 28. Zacb. 11: 11; & alibi fepe. Speciatim fedem fuam ibi אנ‎ in Tabernaculo, & inprimis poftea in Templo, in quibus vifibile etiam prefentisg ἃ majeftatis dua fymbolum pofuit ; quo locg lt» maxime ducunt , vid. & ex. XII: 5. τ. '& ubique in S. S, Dominium fuum longe illuftriori, quam usquam , ratione ibi 2100 Deus; erat enim fupremus populi líradlitici Rex, omnibusque Regii muneris parübus ioter illos fungebarur, ut 6% ftatu Popüli ilius Theocratüco nemini non na- wm εἴ, Multiplici ratione Deus fe variis Bivisitatis, potentie ἧς majeftatis fue fignis prefentem demonftravit in .terra Cánanea, inprimis per frequentes populi fui liberatio- 6 ab hoftibus; de quo.ex Hiftoria itidem omnbus cohítat. "Terra itaque ifta re&te olim fuiffe cenfetur fedes Veri 1261; quo Püünet, cognitionem, 46 cultum ipfius, גוף‎ talis, ibi tantüm viguiffe, cum totus Glrum mundus idolis paffim adhzreret. Artiffimug, terre ifti ac populo cum 0 ΤΕ 4... com. "— — MBA R0 043.2 86 "Tiberirt de Baar, Interpretatio commercium interceffit , dum Leges celeftis originis, ab ipfo quippe Deo late, ibidem, pec inter ullas gentes alias, obtinerent conf, Pf. CXLVII: 19: 20.; favoris quoque ac bonitatis fupremi Numinis luculenta indicia ac effecta ibi confpicerentur ;- quo: nomine inter alia Cananza' lotes ranquám la&e % melle fluens, ὅτ᾿ ἃ Dec longe pra aliis re- gioribus benedi&ta , in $. 9. celebratur. Preterea tia & aditüs: ad coelurp feu felici. tátem fempiterbam hic tantuiu; nec alibi, patebat hominibus ; vera eninf.& falutaris Refigionis doctrina, quam Genufes ignora- bant vel negligebant,' im populo: folum Tíra&liticó olim, conferváta: eft^ & viguit, eique ₪ Legem' ἂς 2:0 טק‎ inculcata fuit, "Ut. paücis omnia .comprehendam, [fra&litte erant populus Dei feéderalis, peca- dium ejus, Regnuhr Saterdotale "Exod. XIX i 5, 6. δὲ ipfe Deus illorum; זט‎ fepitfime dicitur; ferra vero, quam 'incolebant, Cá- nanga longe lllüftrifffmum δ] 01}: ac pré fentie Diving fuit. theatrum. Quz ad im- ᾿ 'plementum πιῆ 5 Vifi demonftrandum abag- de fufficere airo 7000 To ι“ ^) /0 7 3 illutris, quie ἴῃ 316 fummitate flabat, cujusque verg Divinitátis clarà hic iu | 6 Ger. XXVIII: 12 , 11 > 85 f offerant criteria, proprie fuit Filius Dei, qi Angeli Jehova: nomine frequenter ve- ;וז‎ ut ex collatione loci Cap. XXXI: 11,13. ile Angelus Dei vótatur, clare a Theo-‏ ו lgis noftris contra Divinitatis Jefu Chrifti‏ ^ hoftes aliosque évictum eft. Quam aptiffi- me autem "Filius Dei , fecunda Divinitatis perfosa , hic in. fcenam, ptodacitur : ipfe enim tanquam . Legatus Patris éjusque quafi üQotiine Oeconomis veteris é&üram: geffit,' 6 או‎ popuh IfraBlitici Legislator, Rex ₪ Librator , ubique 80080] in S; 858. Hine populo ifti jam in defétto datus eft Dux, fupréma autoritaté praeditus; a quo duce- retur & güuberrarentur; cuique omne ob- fequium debebant , ₪000. XXIII: 20, 2r. qui-preivit illis in colurnna nubis δὲ ignis; Legem quoque dedit im: mohie Sinai, 7f. Vil: 38. Du» exercitus Tébote , qui Hérois inftat cam fttióto' gladio', ut militaret pro Ifraéle, Tofu apparuit, 70:07:15, 14 Afngelus ose Jehóvie, qui νυν, vindi- éao t9 porrá'ei populum 0028: dnliqhis, f LXtll: 9. ἀρ μαι, 'Magnlt ille Prin- Gp qui. flat [uper filiis popnli fis, thniquam - Profectus , fimul ἀρ τόσα ac potentiffithus Defeüfor, Dun. "XH t; 6 eum latis ποῖά fint, 6900206 füffecerit. Omniami inftar confuli poteft: ΟἹ, Jitringa 4 1665 2: a 7 ו‎ 2 2. F 4 6. 6. 5 =. Maso m & n $8 "Tiberii de Baar, Interpretatio $ δ. * . Sed quid fibi volunt, ὧς quorfum tendunt Angeli adfcendentes ὅς defcendentes per fcalam? Prime in genere opinor illis in hoc Vifo locum dari tanquam miniflris Dei , ipfi ut fupremo Domino fuo fubjectis, qui ei femper przfto adíunt ad jufta ejus exe- quenda, fpec. in terra ; qui adícendunt uafi ad eum, ut mandata ipfius accipiant, defcendunt, ut illa executioni. mandent. Quo pertinet, Deum, ubi illuftriori quodam modo fe prefentem fiftit, fepius in S. S. tanquam ingenuü Angelorum cohorte ftipa- tum reprzfentari; e. gr. in legislatione Si- Baitica, Da». Vll: 10. & alibi, Secundo refate ad fcopum & fenfum Vifi emblema- ticum, quem expofui modo , Angeli hic occurrunt. tapquam. peculiari ratione Oeco- nomie Veteri infervientes, quibus fcilicet extraordinarium quoddam murus in Regno | Dei inter populurm. Ifraélitjcum ere&to erat demandatnm,. iti Regno fpeciatim. adítri- &um; de quo.ex Zr. 11: ς. & aliunde fais 600036 Zert/o denique cum Angelo- rum .proprig fedes.fit celum , hic: vero nunc in colum. adícendentes, nunc vero:in ter- ram defcendentes, adeoque ut promüfcue in celo & terra verfantes reprefíententur , . 0 Gen. XXVIII[z 12, 122. 80 ὦ ipfo ar&ctiffimum celi &. terre connus lium evidenter fimul ob oculos ponituz, 7 Et hec quidem de fcopo hujus Vifi líte- rai & directo fufficiant. Pergo itaque ad fenfam ejus fublimiorem , qui ad Meffia pertinet, in clariori luce collocandum. Per- vagata habet bypothefis, ipfam fcalam hic emblema gerere Meffie, & hunc per illam ₪0 depiétam. 560 preterquam quod fym- bolum tale minus videatur aptum & con- tintüm, duo potiffimum obftant, quo- mi- nus hec explicatio ftare queat, (1) Quum ille, qui in fummitate fcalze ftabat, omnino fit Filius Dei, Servator nofter, fponte fe- quitur, illum , fi p fcalam itidem fit ex- . , pidus, hic bis, & ut a fe ipfo diftinctum, fuiffe reprefentatum; quod quam abfürdum fit, nemo non videt, nec operofe refutari meretur. Nec aliquid cum ulla fpecie ex- cipi poteft; nifi vel in interpretatione hujus מו‎ non attendendum effe ad perfonam fu- et fcala ftantem , fed illam hic tantum itroduci ut fermonem ad Jacobum haben- tem, qu£ itaque ad ipfum Vifum non per- tinet; vel ,' perfonam hanc efle Meffiam, qua Deum ו‎ fed fcalam figurare . > Ὁ 5 natü- - N 66 "Tiberii dé Baar, Interpretatio riaturam ejus humaham. Verum prius fruftra & ffo afferitur: ftatio enim Jehova in fuperiori fcale parte omnino integrans ( ut jta loquar) & eflentialis Vifi pars eft, adeo- que in ejus interpretatione non negligenda ; nula enim alias .dari poteft ratio , quare jlle talem ftationem occupaverit, cum eque p terra, quam in fublimi loco apparens, Cum Jacobo colloqui potuerit, — Pofferius yero, ut alia mittam, jufle harmonie ὧς mute proportioni partium Vifi, ad quam - maxime femper attendendum eft , arctiffima quoque utriusque. naturz in Meffia conjun- joni, manifefte repugnat ; nec ullum 1 entationis in $. S. occurrit exemplum, qua- | εἶ talis duplicis ejus nature repre. -‏ ל i . . . . [15 enam: nefcio in quem fcopum vel um . fieret. |. (3J S1 fcala ipfe fic Meffias, in- commode plàne Apgeli bic ffantur per | &ám adfcendentes ὧς defcendentes; abfonunj €nim eft cogitare, illos Meffia tanquam - fcala uti, nec quid illud fibi velit .fenfy ; emblematico,. explieari' poteft. Abborrent ^ quoque ab hoc emblemate omnia, que hic ^ proferunur;.in quibus difcutiendis /ingulis ^ operam non perdam , cum res, fponte. ig ^ oculos incurrat, —— — ^ - Δ. b] וו ——————— ' Gen, XXVIII: 3. σὺ ξ 3. Plus ingenii, & minus incommodi 4 fpeciem habet alia quedam explicatio , quam me alicubi legiffe memini, quad Jehova in fummitate Yecále econfiftens pro l'ilio Dei, a tali; feu natura Meffie Dlvina babetur, ficobus vero perfonám ejus, 604 homitis, erere dicitur, cujus utriusque nature'éóns fnétionem fcala inter dnós intermedia figni» ficaret," Verum eedem fere, quas ttíodo Contra receptam fententiain movi, huie etiam ob(tant difficulrates ; licet concedam , fi duplex natura Meffiz hic diffin&e depitta cerferi deberet, humanam inultó concinüius cum facobo, quam cum fcala , epmparari. Bed preterea iupponitur, ipfum Jacobum ut pártem Vifi effe fpe&tandam ; quod omal. no falfüm (precario affuintum eft. pfe enim "fuit ,' cui Vifam hoc'-6b 060108 eft pofitum , adeoque a Vifo ipfo plane divet: fus; Deus quoque mox ferm&nem ad eunt mftituic cujus argumieütum huie hypodiufi plane obftat. llle itaque hié propriam: füam perfonám retinet, nec alien&àm "gerit ; tuf propter in explicàtione Vii hüjus Symbolica ilius nulla prorfus haberi potett rado. ^^ '. 2 ΡΝ 007? 3 , f t . .- $. 9. 93 Tiberi de Baar, Ínterpretatig - .$. 9. ἘΣ mea opinione hic fenfu myfílico prae- - figaratur Regnum 116008 fub N. T. eri- gendum, in quod Vifüm boc egregie, imo . longe majore emphafi, quam in Regnum ue vero in fuperioribus obfervavi, inde - Qu in terra Cananea fub V. T. quadrat. acile repeti & huc adplicari, atque latus - deduci poffunt; quare primas tantum lineas - ducam. Meffias , five Angelus foederis 2 qui in fuprema fcale parte ftabat, repre- fentatur hic tanquam per pafliones. jam confummatus & exaltatus, fedem habens jn colo ad dextram Patris, & Rex ac 120. minus fuper omnia conílitutus , cui omis jam data eff potefias in celo C9 iu terra, Mattb. XXVIII: 18. nomen fupra omne no- sen, 12001. 11: 9. Epb. 1: 20-22. δὲ fepe alibi, lpfe fceptrum fuum exflerit per to- tam terram, variisque modis glorie ac majeftatis fue ₪203 dat, feque confpicien- dum prabet per univerfum.órbem. Regnum ejus vere eft .celefte ac fpirituale, nature . ac virtutibus Dei conveniens ; unde Aegm goelorum nomine toties venit. ,Sub eo con- junctio coli & terze, per.fcalam depicta, confummata eft, ὧς in vera fua emphafi jam obtinet, dum pax & concordia, per "ἂς Ψ, Gen, XXVIII: 12, 1. 93 jeccatum interrupta, inter illa fit reflituta, mundusque Deo reconciliatus, 7.82. 11: 14. iCor. V : 19. Epb. I: 10. Col. 1: 20. Le- ges jam vigeant fpirituales & cceleftes , be- neficia quoque ejusdem indolis , que cum coelefti^beatitate connexa funt , hominibus concedantur, liber preterea ad Deum omni- bus jam fidelibus pateat acceffus, illi quo- que hic in terra cum Chrifto in colis de« gente arétiffime fint uniti, ftatus adeoque Ecclefie IN. T. his in terris a ftatu Eccle- fie triumpbantis in celo non effentia, fed gradu tantum , differat, vid. Hebr. Xll: 22, 23. omnibus denique hominibus via ad colum feu eternam beatitatem jam pa. rata & patefacta fit; colum proinde cum terra in amicitiam: plene redierit. Facile vero liquet , terram , in qua ícala ftabat, fublimiori in quo nunc verfamur, fenfu, non partem tantum aut regionem quandam efle orbis habitabilis, fed univerfam , quam late patet , intelligendam effe. "landem Angeli quoque Meílie, in colum eveéto & exaltato, tanquam Domino ac Deo fuo ἃ capiu unicp fuerunt fubjeCti, Hebr. 1: 6. 1 Petr. 11]: 22. dum antea, in carne ver- fans, ipfe paulo minor factus fuiffet An- 65 , eir. H: 7. qui nunc precipue ei . ejasque Regno inferviunt , fpeciatim ' i terra , cum [int wümifraterii Spiritus , ad | mini- M X« Tiberii de Baar, Interpretatio mjaifferium 'emiff y eorum. gratia y qui. 2 kem beredum inflar. obtinebust , 1b. «ap. 1; 14, “ὦ... εἰς . i .- ' > ol S 16. 1 nexnm vero.gnod attinet. inter dupli.‏ ₪ ג Grm. Vifi hujus febfum fen fcopum, litera- leti; nempe five. directum ,..& fublimiorem - ass magis myfticum ,.. quem: femper, ubi im & S.obtinet duplex talis fénfus, often dete... demonfirare:.oportét,. licet. illud fim pegligatur;ülle hic minime obfcurus, - ed faus evidens & menifeílusie(t, Regnum eiim Dei legale fub V. T.. multiplici ratione cum. Regno. Mete. fub N. "1. fui. connes xum ,. viamque.ait illud ἤτανε, im eo con: fümrinatum fiit, -ὧς complementum fuum accépi. De qua plura mon dicam , «um abünde expofnermt: alib, . inprimis Cl. E; sesia,.magnos ille Theologie Propheticas ftata? , tnm ahbi: paffim, tuni ; precipue. in Dif. Ml. ad γα Dau.. Em^l, S. 25-27. Düplex itaque ₪06 Regnum. &tbo quafi pe- micike delineari,.& fimul in טוג‎ 0 apte depingi ac reprefentati potuit, 4 | 6- II. : Sepereft ,.ut. de vere fenfu loei Tob. T: 940. pauca fmogeam.: 4/0/82 dick ibi Chriftus, ה‎ víde- Gen. XXVIII: 12, 13,; 88 «debitis celum apertum, (9. fagelos Dei ad, fesdentes C9 dejceudentes ad. filium. bostinis, Nulus dubito, quin ad inftantem exaltatio« nem fuam ac illutre Regnum , quod nog loge poít 6326110161 , 101 refpiciat Servae . tor 5 quod nen tantum ex collatione loci Mattb. XXV: 64. fed ἃ ex eo inprimig evidenter elucefcit, quod tunc demum hue jus di£ki veritas plene conftitit, > illo enim tempore colum vere fuifla apertum diei potet, quando Chriftus prodromus nofler illud.introi , ZJebr. Vl: 20. ad dextrams Patris confedit, & fic in Regno fuo insu ratus & qua talis hominibus revelatüs 0 via otro ad. calum omnibus patefalda, & Regnum 6166 in hac terza ezeum 6% Angeli praterea hic manifeíte occurruns ἐξ mini(hri Chrifti tanguam Domini גג‎ ;, 8 longe inferiores , dum. antea ipfe iis inferior fuiflet, Heür. 11: 7. . Nec mpram injicit vox: 20: abbinc, utpote qua cum aliqua. latie tudine eft 63016008 , plane ut, Μία; δ. l..6, Tempus illad, vult Sgrvator. dicere, non longe aberat, via ad illuftrem, illum evege tum jam fternebatur. Alludit omnino ad Vifum Jacobi, qui, dum. appareret ipfi ]6- hova in ccelefti fua fede, ftabat enim iu fummitate fcale , quz ccelum attingebat, eo ipfo coelum vidit apertum. — Ad quod fi rite attendamus , fponte nobis liquebit, Servato- rem $6 ΤΙ δά! de Baar, Interpretatio &c. rem femet ipfum comparare voluiffe cur perfona ifta, quz Jacobo in fuperiori fcalze arte ftans apparebat ; licet difertis verbis. illud non indicet. Unde fimüál clariffime patet , quid fibi velit 56108005, cum loqui- tur de 100000: adf/cendéntibus δ᾽ defcendentibus 4 filium bomimis, in quo valde fe torferunt Interpretes; adícenderent nimirum & de- fcenderent ed Filium bominis, tanquam in fummitate fcalz ftantem, ut miniftri ipfius, mandata ejus accipientes, eaque executioni dantes. Nec tantum adícendere, fed &, od prima fpecie durius videri poffet, de- Jrendere ad filium bominis re&e dicuntur, qua- tenus ita defcendunt, ut coritinuo tamen uafi ad ipfüm redeant, nova mandata au- ditari, quum ipfi foli femper prefto adfint, eorumque precipuum officium Regno ejus adítriéttum fit. "Verba hoc fenfu, quem nunc pluribus adíltruere inftituti mei. vetat yatio, intellecta tantum 3061, ut fententiz «& interpretation] mee obflarent, ut contra ingens illi robur addant, quemadmodum nemo non videt. | ₪ e m " Φ TEE | 11 III JO. CHRISTOPH. HARENBERGII, Cogitata de Ninive urbe, ad quam jonas propheta Ebreus a Deo amandatus fuit. SUMMA TRACTATIONIS. - δ. 1. Exponitur de urbe Nineve ad Tigrim. δ. 2. De Nino ad Euphratem. 5.4. De Nineve ad montem Hermon. | S. 4. “44 hanc tertiam INineven 'Yonas α Deo videtur fui[fe ablegatus. δι 5, 6, 7. Refpondetur ad argumenta , qua huic fententia videntur opponi poe. TRACTATIO. 6 uNVEH, נינוה‎ , antiquiffima urbs - ivit in annales Ge». X : r1. Con- ditorem ejus alii exiítimant feifle Nimródum, alii Afchu- ZA rem, prouti interpretes locum = lum arbitcrantur'extricandum. — Richardus |. Gib. Hegane CI. II. F.l. 060 «yn ₪ v9 08 Joa. Chriftophori כ 11קז113:6000‎ in Originibus antiquifFmarzm‏ כ א .שת א טס gentium 1.17. p. 158. pro Nimrodo pugnat ;‏ JomanNzs JAcKso in djrenetogifcen 2((tertbdmern‏ bet “θεῖς διτώ‏ הו ber dftefien Sonigreíioe vom‏ fünff Sjaórtaufenbe/ quem lIibrum ex Anglico in‏ Germanicum convertit Cel. cHRISTIANUS‏ ERNESTUS DE WINDHEIM, ac 1101106726 17 56,‏ edidit, favet Affchuri p. 172. Argu-‏ ,4 menta Duumvirorum funt utrimque tam‏ fpeciofa, ut difficile exfiftat judicatu, utri‏ alma fit tribuenda. srTRABO (4) aliique‏ inum pro conditore habent. διηγαύο fic.‏ Joco poiteriori: JNisum Ninus im 2fiuria‏ condidit y ejus uxor Babylonem. dtque δὲ fiam‏ occupaverunt, e — Pofleris fuis. imperium‏ reliquerunt. usque ad Sardanapalum 5 /frba-‏ eem (aa), quod poflea in Medos translatam‏ eff. Sed Ninus urbs poff. Syrorum. everfionem‏ exteriplo deleta fuit. — Ea multo major erat‏ - Babylone, in 4turie campo fita. Situm urbis‏ ad Tigrim praterfluentem indicarunt nxRo-‏ porus I, 195. II, 150, PTOLEM/ZUS, alii.‏ PLINIUS, eam. Jpeztancem ad Solis oceafum‏ impofitam fuifle Tigri, memorie prodidit‏ Vl, 13. AMMIANUS MARCELLINUS Domen ANi-‏ "neve‏ (a) L. II, p. 139. L. XVI, .ק‎ 1071. Amfteloda- mi 1707, fol. STEPHANUS BYZANTINUS de Ur- bibus (9 Populis p. 5G3. edit. 17 Berkelii, 1694. fol. (ae) ATEENAUS L. XII, p. 539, Cogit. de urbe Ninive adProph. Jona. 99 e»t ei impartivit ac ingentem Adiabens ci- vitatem adpellavit, XVIII, 16. eruinis fcili- cet emergentem ac a Perfis inftauratam. ) * ( ה‎ Ninus fuerit Affchur , an Nimrod, am- bigunt au&tores. Cumbetlando placuit fenten- tiam amplecti pofteriorem, p. 16r. Quis & guam prifcus ile fuerit Ninus, queri po- tet. Ac ipfe ac Semiramis tot tantisque improbabilitatis generibus ex Cfefíe Cnidii fabulis laborant,ut vix paucula videantur effe vera. Adfe&tator Ctefie iftius 1020805 sI- cuLUs quam vellem hanc Ninum ad Euphra- tem haud pofuiffet! Siquid conjectando adfe- quor , nomen Nineves puer conditor urbi indidit, amorem erga filium fuum teftatu- rus. Nam nomen sia filium denotat , fa. miliz augmentum. Ges. XXI: 193. Hiob. XVIII : 19. 7ef. XIV: 22. Nomen maveh, nomini א;א‎ adje&um , fignificatum prodit domicilii , lócive, in quo quis manere poteít eum fuis vel hominibus vel cum animalium grege. Jonz stas incidit in primos regnan- us Jerobeam alterius annos. 2 Rer. XIV: 25. Stetit tunc utique Ninos ad Tigrim adhuc floruitque ultra centum ὅς quinqua- ginta annos. 6 2. (*) .א אג סן‎ MAnsHAMTI Canon cbronicus ad Stc. XVIII. p. 600. Lipf. 1676. 4. 0/0 | G2. | joo oa. Chriftophori Hatenbergii כ‎ | 6) s. Alia urbs 05אזא‎ ad Euphratem fuit fita, difcriminis caufa nomen 26285 5 Nini, τῆς ἀρχάιας Νίνν. Nota funt , illa suID in verbo Damis: Δαμ'ς dere cox. ₪00- QQ-, τὴν ἀρχαίαν ὀικῶν Νινον. Damis vir fapientie non expers, veterem babitans Ninum. DIODORUS sICULUs, Ctefise premens vefti- gia, Ninon ad Euphratem (^) collocavit. Strabonis locus, quem fupra indicavi, for- taffis id ipfum indicat. AMMIANUS MARCELLI- בטא‎ utramque Ninon habet. De illa (c) hec prodidit: I» 44iabena Ninus eff civitas. De hac fic fcripfit. (4): Comagena, nunc - Eupbratenfis , clementer ad[urgit ,— Hierapoli, veteri. .Nino. 89 Samofata. civitatibus amplis illuffris. SAMUEL BOCHARTUS (4) & JOANNES xMARSHAMUs (f) hanc Euphrati adjacentem Ninon ftabilitum iverunt, quorum argu- menta contrarium tenens CHRISTOPHORUS .CBLLARIUS hec perpendit nec debite (5) | refellit. (Ὁ) Bib. Hift. XVI. (c) XXIII. d) XIV , 26. e) 1n Pbaleg. c. 20. p. 249. edit. 1682. f) In Canone cbronico p. 598. t (g) Geograpbia antique. 111, 18. p. 429. Lit. 1706. 4. Cogit.de urbeNinive adProph.Jonz. 101 felit. Attentione id haud eft indignum, qiod non folum Cyaxares II. cum Nabu- chodonofore Ninon evertiffe dicitur (5), fd etiam Arbaces, adjuvante Belefo Baby- lonio, a 0760 adfectatoribus exiftima- tr (;) expugnaffe Ninon, Euphrati adja- centem , eamque evertiffe, Si hec fpeCtare judices ad Ninon veterem, & illa ad Ninon ligri impofitam, nodum, opinor, extri- calti moleftum, | | 6 + Progredimur porro ad Nineven, olim dictam Νενη9 ,וא‎ Neve. Itinerarium An- tonini eam bis exhibet hunc in modum (£4 ;: מ[‎ itinere ab. Eumari Neapolim m. p. 217, fie. Geroda M. Ρ. 49 Thelfce 16 Damaíco 24 Ere . $0 Neue 30 Capitoliada 36 Gadara 16 Scythopoli — 16 In medio 10 Neapoli 1 4 Se- (b) Tob. XIV: t2, f. uznopoTus 1, 6. i) פטתספסופ‎ SICULUS lI , 3. | 8 To. M. fntiquitatum. Ecclefiaflicarum | 6 lis α Scbelfiraie p. 583. 587. f. Remae 1693. fol, G 3 Joa. Chriftophori Harenbergii,‏ פסז A Seriane Seythopolin M. P. 218 ; זט‎ legiturin Mfto Chriftinz, S2S1a2miuniada M. P, 32 Item a Damaíco Hemefía Hemifa 18 M. P. CLI1I. Sic. Laudicia 1$ Abila M. P. 5$. Lyto 132 23 Heliopoli M. P, 33 Conux $3 Abila M. P. 38 Laudicia 38 Ere M. P. 32 Hemcía millia Neue M.?. 3o plus minus 318, Capitoliada 36 $cythopoli M. P, τό Secutus fui nümeros & fcripturam σης fcripti, quod in Chriftine Regine erat qdon- dam bibliotheca , a Scbelfiratio expreilum. EMANUEL ἃ SCHELSTRATE :ן6016‎ Fherofolymitani Notitiam ac fedis quartz, in Betyra, Beryra , Arabie recenfuit. epifco- patus XXV. (7) hunc in modum ; Zfndra/fox, γα. Metblenam (Medavon) *, (Jeraffon), Neviy JPbhilodelpbias , Yerapolis, Efuos, | Neapolis ,. Pbilippopiopolis , — Fenu- tbos ,| Dionyfías ,. Conflantia (| Drycbonicha, Canocba, Batbanis. - Confer 1851. אטע‎ TYRIUM de Bello 04070 X1V , 12. p.234. f. 4068 1549, fol. Nevi prave heie fcri- pium Avi», quod e codice Vaticano me- lius edidit EMANUEL a SCHELSTRATE per JVeoi inter Jeraffon, qua eft Gerafa, ὅς Philodel, "phias, id eft, Rabbath Ammon. In Aori- 112 Dignitatum Imperii Romani (m) 28. 21, 2. 20. )]( T. IL. p. 743. f. (m) Parif. 1651, 4. Brevior eft, quam Emanuel 6 Scbeifirate publicavit Te. 11. «πε. Eccief. Cgit.deurbeNinive adProph. Jonz. 103 219. leguntur. hzc: 24d prima Dama[cena sie "Jovis. “4 nona Diocletiana P'eriarace. Codex Urfími habuit Invarca. fd prima οποίων; Cume. | Cunia Ptolemei fecun- dum Pancirolum. 444 prima lamamnorum Nge. liec eft Nea Herodoti; ac. Plinii ex fententia PANCIROLLI. SpeGant hec ad Phoenicen Libanefiam, Antilibano circum- vicinam. Unde mihi füfpicio nafcitur, ur- bem Neve defignari per Neja. In ד‎ πρωτοκωϑέδρλας ὡγιωτώνων πατρμαρχῶν. quam edidit SCHELSTRATE (5) ex codice Vatica- no, notantur inter loca Provincie Arabie 4drafum, Dia, Medavon, Geraíla, Neve; Philadelphia ἄς. Urbs Neve, Naveh, dicta etiam Nineve, inter Aere, feu Ere, feu Cherus, (o) & Capitoliadem verfus Scythopolin fita, videtur state vatis Jefaize fuiffe perquam nota. Ipfe enim meminit urbis manite feor(im intra folitudinem fite, Naveb, domicilium quippe repudiatum & defertum in loco culturam refpuente, ubi juvencus pafcat & ubi cubet, & ramos ejus loci abfumat, XXVII, 1o. Intole hujus urbis eque referuntur in adverfariis: Judzo- rum ac Aegypti. Quis porro ignorat | | Nav- 37 9) In Diatypofi. 120011 Sapientis p. 218. in RE » LANDI Palae/lina. a d - 1604 Joa. Chriftophori Harenbergii, Navdeos feu Nabideos? Quis; ignorat, olim litteram ὅ pronuntiatam fuiffe, ut noftrum « ? Nolim tamen Nabdeos )65 858 ro incolis Neve habere. Nam EuszeBivus 10 Onomaflico habet urbem "Tudeovum Nineven circa angulum. rabie. BIERONYMUS de Locis Hebraicis hec repetit, addens: quam nu» correpte Neneven vocant. Indicat idem ac corrupte. Circumvicinam regionem non vi- dentur tenuiffe. Nabdai feu Nabadei, qui per erratum librarii vocantut Zaa4aio. '3 Macc. Xll: 31. Jonathan eis victis direp- tisque Damafcum revertit, antea citra Eleutherum in terram Emath progreffus. Eupolemus apud — Eufebiuts חן‎ Preparatione Evangelica | memorie prodidit , Regem Davidem cum Edomazis, Moabitis, Ammo- nitis, ltureis, Nabatzeis & Nabdeis bella geílifle. Agrmi, bacbagreim, fedes habue- runt verfus climata Gileaditidis orientalia, - ac etate Regis Sauli per Belam , tribus Ruben principem, fub tentoriis viventes, devi&i ^ funt, fiquidem ipfe a fluvio Phrath (Oronte) ab urbe Aroér, fede fua, ditionem fuorum protulit 4 finibus iftius fluminis .ad Baal Meon. s Cbrow. V: 8, 9, το. 8 Rubenite, Gadite ἃ Menafüite, ex dimi- dia hi parte, bella gefferunt cum Agrais ilis, & cum Fitur, Naphifch & Nodabh ΠΣ | trie Cogit.de urbeNiniveadProph.Jofiz. tos tribubus felici eventu. V, 19-9292. Agreosg prunt PTOLEM/AE&CS (f) DIONYSIUS Perieg. v. 956. Gc STEPHANUS BYZANTINUS (4), nec son ipfe א‎ 40 (7) & hieropfaltes LXX X11I, 7. Eft, qui hos in regionem circa Neven ponit. At AEgrei habitarunt, vel potius ten- toriis incertis errarunt, ad Orientem Am- monitidis ὧς Gileaditarum , ideoque nimis ab urbe Neve verfus Orientem disjun&ti vagique degerunt. Hebrai potius ftatuerunt, urbem Neve fuiffe urbi Chalamifch vicinam (5) aca Judaeis habitatam (7). Hec vero alibi nominatur Cheleam ὃς Chelam 2 Sam. X; 10. ubi Aramzi, cum Davide confligentes, 6: hune ab incurfu in Ammonitidem prohi- bitur, viti funt ὅς veCGigales redditi, Damafco qui iter faciebat Gadara, millia pafluum 119 peragrabat. A Neve iter fe. gebat Gadara per 66 millia paffuum , feu 15 milliaria Germanica. Situs igitur urbis Neve in ultimo ad boream ortivum Bata» 6 angulo eft conftituendus, | . 4, ))( V, 19. 9 | )4( 7. ( ) L. XVI. p. 1112. (s) Ecba rgbbati fol. 72. col. 4. = (e) Ibi & in Midrofcb Cobeletb fol. 88. col. s. Midrafcb Rub fol. 2. col. 3. | 5 τού 704. Chriftophori Harenbergii; 6 4 . Ad hanc Nineven Deus amandavit Tonam : prophetam, ut opinor. Expromam argu-- menta, quibus ad [ic fentiendum adductus = fui. En primum / Deus nationem Hebreeam : doctrina faluberrima & .prophetis eam in- - culcantibus ita inftruxit, ut hoc beneficiüm - huic nationi fuerit precipuum & privum. - Pf. CXLVII: 19, 20. Dest. XXIX: 99. . 1V:7,8. Natoni huic memoriam tanti beneficii inculcavit ita: 11101 ad vos cun&tos meos miniítros Prophetas (v). En fecundus / Nationes exter: Diis fuis feoríim delectis fic erant dediti atque adftri&i, ut Prophe- te eorum nonnifi horum juffu & nomine venditarent vaticinia fua. Affyrii, qui Nie neven ad "Tigrim habitabant, colebant tempore Sennacheribi Deum füum com- Tmentitium Nifroch. 2 Reg. XIX: 37. ,: XXXVII: 38. XXXVI: 7, 18, 19, 20. Sidoniis prophete erant non Jehova, fed Baalis & Aftartes. 1 Reg. XVI: 51, 32, 33. XVIII: 19* 29—40. Damafcenorum Re- ges altare habebant diverfiffinum ab ara Ebrzeornm aliosque Deos. 2 Reg. 71: 10. En tertius! Exemplum aliad haud exftat Jmiffionis Prophetarum, ad nationes extra-. | 4 (u) 2/6. XVII: 13. Ter. XXV:4, 5. | | Cogit.de ürbeNinwe adProph, Tonle. roy 225 directe, Apoftoli Jefu nequidem ad eos populos ijnitjo miniílerii fui fefe conver- terunt do&trina divina imbuendas, nifi poft quam Judei ipfos audire eisque morigerari Iecufarent. 14/72. 20111: 94. 48. XI; 3218. XIII: 46, 47 En quartum/ Deus oracula fua, quorum in partem veniunt va- ticinia Prophetarum Jehove, credidit ac demandavit Judeis tamquam przcipuum & fingulare beneficium quoddam. Aem. 11]: 9. IX: 4. nec non promiflionem 66 64 & ad ipfos delegandis prophetis eis impar- tivi. Deut. XVIII: 15. Ubinam vero le- giuur Dei promiffum de prophetis Judeorum ad urbes Regum exterorum primariag mit- tendis? En quintum / Oppidani feu incole urbis Nineve juffa Dei ac Jona divini Pro- phetz exceperunt honorifice ὃς obfequio convenienter , quod [62008 , Deo vero, erat exhibendum. Rex ipfe, cujus in di- tione urbs erat, oracula Dei reverenter & amanter fufcepit, 66 ruinam urbi fuz pras- nuntiatam publica male actorum poenitentia occupavit. An Rex extrameus, commen- titiorum Deorum cultui cum urbe fua addi- Gus, Deo Hebraeorum eum habuiffet hono- rem? Num ifte prophete Hebreorum ora- cula Deique horum juffa סט‎ animo tulis- fet? ^ An Deus verus invocantibus idola poeni gratiam feciffet? Quis ignorat peftem amoriq --- -*.. . ה - ודד‎ "illins -p ," nen "ד‎ ^ 7 ידא 2.4" 1ο8 joa. Chriftophori 1 amoris inpati illam, qua unusquisque reli. gionem inter fuos dominam colit fjbique fecundam effe putat? = | 6: 5. v. Non eo 1886185, non una fufflamina fen- tenti& mese opponi polífe. Obverfatur animis e continenti horum fcrupulorum moleítia una & altera. En primam/ 58 igitur liec Nineve fuit veri Dei non oblita, atque intra Paleftinam Hebraeorum . fita. Nec eft, quod reluCter. En fecundam / In Batanea & ad Antilibanum initio regnantis jerobeami. alterius, qua Jonas vaticinia edidit, 2 Reg. XIV:25, non videntur vi- .. 20186 Reges minores. Refpondere liceat, 'dubitationem illam felido talo haud inniti. En tertiam! Jonas, fi Nineve, ad quam ipfe delegatus fuit, Hebreorum facra non abhorruit, fruftra refugiffet iter, eo infti- tuendum. .Nervum bujus argumenti videre mihi non licet, exiftimanti, Jonam potiori - ratione evitaturum fuiffe iter, quod ferebat Ninum Euphrati adjectam vel impofitam illam Tigri Ninon. En quartam/ AnteJone etatem Nineves tertie nulla fic mentio. Idem judicium in mentionem de aliis urbi- bus congruit eamque feram, ac haud raro femel dumtaxat inje&£tam. Scriptoribus facris : "^ . pon . | | M 0 ' . “-.-. Ὁ $65» — -- = א‎ ) ἸΡ ₪266 007 0 0 0 0 000 Cogit.de urbeNiniveadProph. Jons. 109 libuit opus geographicum concinnare,‏ מש fortaffis inveniet aliquis locum pofthec ,‏ in quo Naveb id ipfum nomen noitre urbis‏ e. Jofua non expofuic fufe tra&tationem‏ de urbibus Rubenitarum, Gaditarum , ac‏ wansjordanicz "Menaffitidis, eo quod he‏ erant extra regionem divinitus promiffam‏ fie & jam a Mofe illis fuerant divifi& ac‏ adügnate. De Menaffitide prorfus pauca‏ ipfe cum lectoribus communicavit. XIII:‏ Conf. Num. XXXII: 39—42.‏ .31 ,30 ,39 Nobhah Me:‏ .15 ,14 ,13 ,10 :11 ואת naffides nonne urbem 0/2 occupavit, cir-‏ cumvicinis cum villis, ac eam ex nomine‏ fuo adpellavit Nobbab? Num. XXXII: 42.‏ Nomen quidem prifcum pofthec non peni-‏ tus intercidit. At incole Hebrei fine ullo.‏ dubio propagarunt nomen Nobhah. Kanathee‏ fitus ex tabula Peutingeriaua elucet. Inter-‏ vallum inde erga 20 in ea eft 30 mill.‏ paff. hinc Hatita 40, hinc Tbantia 9, hinc‏ Boffra 24 , hinc 4draba , 16, hinc Capitoliada‏ hinc porro Gadara 16. Ex eadem‏ & ,16 tabula intelligitur, Cbasatbam abfuiffe ab‏ [etos 97. mill. paff & hanc Damafíco 25.‏ Utor tabule, quam MARCUS VELSERUS 1598.‏ Áutverpiz in Jucem emifit, editione. Coa-‏ lefeit ex indicio adlato diítantia urbis Ca-‏ natha ab urbe Damaíco ad ὅς millia pas- = fuum, que fant equalia miliaribus Germa- 1110 jo. Chriftophori Harenbergii, ricis 12 & fere dimidio. 205 פט זמ‎ in Osoma[Eico tradidit, Kanatha effe /frabie vicus in T*a- cbonitide juxta 20074. srEPHANUS Kapatha vocat, «urbem juxta Boffram in Mrabia. Vix videtar dubitandum, 17028422 & Naveb, Ninive, quin fint locus idem, urbs eadem. Antonini ltinerarium Damafcum inter % Neve pofuit 60 m. paíf. diftantiam , quee jn» Kanatham prorfus congruit. Nonnulle enim urbes duobus tribusve nominibus erant impartite, compofite quippe ex partibus, quarum fingula fingularum urbium fpeciem: preferebant. [6005 & Jerufchalaim erant urbes dus conjunéte, queis tertiam David urbem a fe nominatam adjunxit. Indeena- te funt denominationes Tricomie, Tetra- comie, Pentacomie, Hexacomise in JVozi- jíis ecclefiallicis , in. quibus utique Canotbas ὧς Neue folent diftingui, quemadmodum .Sichem 66 Hebton feptemtrionalis, admo- dum vicine, Jebus & Terufchalaim diftin- guebantur. De reliquo Boftra inter & Cnath . feu Chanatham erant 12 tilliaria Germanica ad minimum, fi tabulam fequimut Pewfin- gerianam. | Difcrimen, quod videtur urbibus aveh, Neue & Nobhahh intercedere, re ipfa exile vel potius nuHum eft. Remoratur nos porro obje&tionis qwimfe nervus, cui multum fpeciofe gravitatis videtur ineffe. ὮΝ $6 Cogit.de urbeNiniveadProph. Jona. 1 11 + 6 Tragulam commentationi mes injicere poffunt, qui fecus fentiunt, argumentum veluti fagittam inde depromentes , quod Nineve Jone dicitur urbs tante magpitudi- nis fuifle, ut vix intra tridui tempus ab uno termino ad alterum tranfiri potuerit. Jos. 11: 4. Amplitudinem ejusmodi viden- tur STRABO , (*) DioDonRUs Siculus 11, 30 aliique fcriptores tribuiffle Nino feu Nineve urbi, intra Adiabenen ad Tigrim fite. At Diodorus urbis ambitum definivit 480 ἢ4- dis. Unde intelligitur , eam, fiquidem oblongam, fimilem quadrate, figuram ha- buit, Don fuille tante magnitudinis, ut vanfitus ejus triduum poftulaverit. Singu- lis enim ita lateribus 6090315 fuerunt 190 fadia feu tria milliaria Germanica, que certe uno. propemodum die queunt com- | meari. (τ) Lib. XVI. p. τοῦι, Babylonis erat forma quadrata. פטדספסגאע‎ 1, 185. Erat Nini figura oblonga. Latus utrimque longius ad 150 ftadia excurrit; reliqua duo minora ob- tinent go. Ambitus igitur vetus ftadiis 430 conítat. Sic Dioderu;: Latus longius squale fuit tribus milliaribus Germanicis & tribus quartis; latus brevius duobus ejusmodi mil laribus ac uni quadranti. —— E 312 joa. Chriftephori 1 meari Pendent heic omnia a vocabul. מהלך‎ , quod non tranfitum urbis feu diame tri fpatium , fed obamóbulationem indicat "Zacb. 111: 7. Ezecb. XLII: 4.. Neb. II? 6 ]lvit ac proceffit Jonas per Nineven. אחד.:‎ CY מהלך‎ àmbulatione unius dies fu 'fcepta atque exitium urbi imminens procla- 'mavit, nifi hec ageret poenitentiam male actorum. Jon. 111: 4. In nuntium vel prze- 'conem hujusmodi non cadit fpecies pro- -fe&ionis feu itineris initi. Ambulationem fuam repetit Jomss per alias urbis partes , atque eam triduo ad finem perduxit. Quam primum Jonas unius diei obambulationem, preconio jun&tam , in una illarum urbis partium perfecerat , incole fefe ad peeni- 'tentiam male actorum compofuerunt , eo quod fidem Deo illi habebant, qui [onam *ad hanc denuntiationem miferat publican- 'dam.: Deum igitur Hebreorum incole cre-- :diderunt effe Numen verum & verax, fo- 'Jumque veneratione fumma dignum, licec nullis perfuafionibus, nullis miraculis, ad ;hanc doctrinam fuiffent permoti... טא‎ hierophantarum commentitiorum, nullus fictitii Dei propheta fe commovit, ad fidem ronuntiatis מס[‎ detrahendam proclivis.- emo obítabat vocibus Jone, nemo men- tionem ac majeftatem Dei Nifroch ei op- "ponebat.. Quid hoc erat rei? An hzc in | | Ninon, | Cogit. de urbe NiniveadProph. Jonz 113 | Noon , Tigri vel Euphrati adjacentem engruunt? Nonne eo ipfo fignificatur, ες INineves, ad quam Jonas amandatus fuerat, incolas fuiffe vero Hebraeorum Deo addictos ? Verba, quae ad amplitudinem Nineves defignandam folent trahi, פס‎ ignorationem vel negle&tum nominis maba- lacb , ad חס[‎ ambulationem; " calamitatis inftantis nuntiam, funt referenda. Leguntur ea Jon. 111: 3, 4, 5. «X fic funt interpre- tanda, ,, Zune vero (ὁ operi demandato acciu- » xit Jonas €2 progreff/4s eff nere fuüfcepto » 44 Nineven. canveuienter 14/70 Sebove ) ₪ » ANineuc erat urbs magna, Deo propitio ia- » duleente,) ambulatione tridui Qgtengs, ut .» Officio fuo perfungeretur. “ἔφαν Jonas » ex/pettlando fe continuit, dum in urbem ve. » Dit, embulatione diei unius fungens, atque » exclamavit, dicens: Addbuc reflant. quadra- » £inta dies, qu'bus elapfis Nineve evertetur; » quum incole Nincves Deo, exitium minan- » d, fidem Baberent atque. publice indicerent » Jtjunium , induerenlque veffes. lugubres tum » primores, tum infime [ortis boxes. — Per- » venit (fequentibus duobus diebus) «er- » bum illud Dei ad Regem Nineves, — Tune » ipfe etiam, folio tantisper [uo relilà, amovit » 4 ftje pallium fuum amplum ) אא‎ ( €9 con- | » Cif (xx) Gen. XXV:25. Sif VH ia, 24. 2 Reg. 1:13. Bibl. Hagane Cl. 11.8.1... .H ..:. 1 Reg. 114 joa. Chriftophori Harenbergii, s, texit fefe vefte pulla, feu cilicio, atque frloeri ,. cinerum infedir." Rex proinde vaticinium Dei vert reputavit pro vefo, nec de afienis Diis cogitavit. Fuit utique hec Nineve arbs magna , Ὦ refpicias ad zetatem Tonee & ad ftegionem illam, intfa quam fuit «urbs || fita. Erat enim 601118 & jumentis -6ז‎ = ferta. 705. 11]: 7. IV: 1r. Ea tanc con- fuetudo- obtinebat in Oriente. [ta etiam Nineve Adiabenica compleCtebatur jumen- torum domicilia, hortos, agros & alia loca ab incolis vacua (y). Eumdem morem fe- quebatur Babylon, in qua incole preterea nom habebant domos contiguas, fed inter- eapedine quadam difcretas, ut aura liberius urbem perflaret & incendia latiora averte- rentur , tefte cunTIO V, 1. $. 27. & 7 Non eft quod moneas, regnis minoribus. caruiffe regiuneulas Antilibano vicihas. [πὸ eo enim terre traCtu Arama generis haud unius varia tenuerunt minora regna, eorum» que I Reg. XIX : 13, 19. Urbs videte pedo- ταις fuiffe immerfa. Vitium id Jonas cre- didit effe exitio dignum, ὅς exhorruiffe vi- detur id crimen. (y) p10Donus Siculus IL, 3." CHRISTOFHORUS €EÉ-- . LARIUS:.Ín Geographia. antiqua ad. Ninum. Cogit-de ürbeNiriiveadPropli. Jonz. 115. Reges,. a Davide vel victi vel in fideni cpu, religionem amplexi fünt Hebrzo- mm. Hos inter Rex Gefchureorum, focer Abfalomi, merhoratur. 2 jam 11]: 5. XIV: 17. Gefchur fita erat juxta Aram. 2 $a. XV: 8.. Gefchur & Aram adpellantur ville hin, füte in Menaffitide "l'ransjordanica LCbran. 11:.23. 11386085 vicina erat urbi Geíchur , Deus. 11: 14. 70,5 XII: s. XIII: 13, a€ vocabatur etiam : rem | Maacbatb t Chron. XIX : 6. "Aram igitur videtur fuiffe Áram.maachath; . 122010 in Aram vicit exercitus gentium dlivetfárum. 2 ew. VIII: $ Hos oppofuerat Davidi Hadad Efer Rex | 2000. qux dirionemi .eXercebat in urbes Betach &.Btotai. z Sam. 7111: 8. Adpel- hntür hay Tibheath,, Btotai ὧς 6 .מ0‎ 1 Cbron. XIX :.8. Dubitandütn. haud eft, urbes 8 "ihi ab exteris $ocari Bedagenen, Jabru- dmm ἃ Connam.. Hec ultima, Laodiceam Gbiofam. àb Libanum inter, & Heliopolin feu Ckamath fita ,.ab. utraque diftabat XXXII m. paff. .ut eit in ITINERARIO ANTONINÍ. Brotai. eft Jabruda ; Jambruda Pfo/ene; , Y4- buda. in. ANoritia. (z)- Epifcopatus -Dagafze- "! culi illa: arbs: füberat.. Betach.a. yosePHO vocatur δδαρέσα,, 2402 NIL, s. 3 Alias . ἘΣ o disi (s) Τό. 11. .את‎ A SCHELTTRATER «dütig. Ecclef. 139% €. 00s o. . H3 | 116. > Joa: Chriftophori Harénbergii, dixi de hifce urbibus fufe. Rex alius fedem - habebat in urbe Chamath feu Heliopoli, ac - fe Davidi fubmittebat. 2 $2». VIII: 9, το. 604 vocatur Chamath-Zoba z Chron. XVIlI: 3, 4. ἃ ea quidem, ad quam fuit "Fadmor urbs per Salomonem exfítructa.. Unde collegi, urbem Zobah, Tauba, fuite in regione Chamath feu Coele Syria , ab. oppido ejus olim primario Chamath dié&ta.. In terra Chamath feu Emathiti, que& pert | nebat ultra flumen Eleutherum ad feptem- triones, t. Macc. ΧΙ: 25-30, erat urbs. Riblath: jer.LIl: 9,26, 27, quam fuiffe. oftea Raphaneam dictam, vix dubitandum. videtur. Jpfía Damafcus cum adjaeente ter- ritorio, Aram-Dammefek dicto, gaudebat tenc Rege vel Duce fua, a partibus Hada- deferis (ante, quem David devicit im -<זק‎ Jio juxta Aram. 1 Chron. XVIII: 5.. Ex eo tempore David in illud territorium videtur vrefidia fua pofuiffe, 2 Sam. VIII: s, 6. Ne vero numerus occiforum in przliis & dedikorum nos turbet, meminerimus neces- fum eít, bellatores olim nom per ehiliadas, centurias & decurias effe numeratos , fed .per prefeétos ducesve familiarum feu 5or- darum, reliquos vero, qui ejusmodi fami ]ias non conítituebant , viritim, per ^N, fuiffe fupputatos. .Duces illi vocabantur ty59N, quod vocabulum in numero bellan- . e. tium (gi.de urbeNiniveadProph. Jonz. 117 ic unius plarrumque familiarum dinu-‏ חש זכ krniaram non interpretandum eft‏ hii enitn. mortales non gaudebant in Pa-‏ kin ac Syria militibus ftipendiariis, fed‏ gporumcunque fuorum , qui annos nati erant‏ "pni, erat arma fequi, hoftibusque ea‏ Birre, Zobhah mihi videtur fuiffe Laodi- 61 Cabiofa Phoenices Libanefie feu Idu- me feptemtrionalis , Emefam inter & Cnm, non Kinnesrin, non Nifibis, non (δοῦναι. Nam Joab, reverfus ex Aram- Mlaram , ubi Labanus feptidui itinere a Mamota Gileaditica disjunétus vixit, ὅς imul reverfus 6 /frame- Zobba , denuo Ara- δος feu Idumeos in valle falis devicit. Σ Cbron. XYXt 22. . 2 Sam. Ψ ΠΠ: 19. Pf. CVIII: ». LX; τ. 2. David vicit Phi- ,סמו‎ incolas montium Seir, Moabitas, wmopitas, In eosdem & Emathitin Salo. 70 fuit dominatus. (4) Nihilominus Tyri, Sidonis, Aradi perfiftebant Reges; ac Da- fti neg. non. per Aramaeam adje&tam no- םוז‎ oriebatur fub Salomone fene regnum. | ἄρ, XI: 24, 25. &loc autem mortuo, Hérei in duo regna fcindebantur, ac fen- I^ finitimi novas- machinabantur domina- וס‎ formas, paffim ab Hebraeis deficien- tes. (4) 1 Reg. IV: a4. ubi Tiph-fach eft Thapfacur Scylacis feu Orentes flumen. H 3 118 Joa. Chriftoph. Harétibérgi ὅρςο,) tes." Jerobedmi II ztate; quam Jonas ἃ Ugit, regulis fuis fuberant : Arabes , ας baalite ἃ Mennii, foedere mutuo adver Ufiam Regem conftricti 2 Cbres : XX Vl: An Min:i huc fint vocandi, . dubito edmae dum. Kedarenis feu Cedreis, & eis , quay. rum caput erat Chatzor, 401 éradt Jeremy ₪40 Reges. Ter, XLiX: 28. :lfclitobh 3 Tob reeio (5) dudum regulo fuo U erat. Aflchur, Moabitargm feederatus, 2 LXXXIII: 9, videtur Principem Gefchu reorum jndicare (c). Seunacherib everti Reges Emathitis, 87401, ac urbium Sephsr: vaim, Hena feu 2469 ὧς Ivva. 7ef: XXXVII 13.. XXXVI: 19. z Reg. XVIII: 45. Vir detur Neveh latere in (ע'ון‎ 4jom, prope Beth Maechah. z Aeg. XV, 59. Et cwf addam complura? Quis enim univerfa 1ill& repudiat, que unico leguntur loco, nec'g multis fcriptoribus memorantur? . > (b) Hifteire univerfelle d'une Societé. To. TY. p, 198 (2) μά. ΧΙ: 5. 2 Sam. 2: 6. 2 Macc, Xl]; 17." 24 305 r | m IV 119 I V. NICOLAI BARKEY, 5. Th. D. ₪ Profefforis , OBSERVATIONUM EXEGETICARUM, j» A&orum Caput Tertium , TRIAS ($ αν ACT. VIE: 17. & MATTH, XXI 38. Και v" 1000 , ὀιδρ ὅτι דא‎ ἀγνοιαν lreg- fart, ὡσπερ καὶ ἐν ὠφχοντοῦ ὑμῶν, and ierpretes tantum: non omnes crimen populi Judaici, de quo tefatur Lucas, ex ignorantia profe&um effe. agnofcunt, adeo- יי 4 ג‎ iliud aliquo modoereputant excufabile. Rein ΝΞ eft in ver- H4 bis: 120 | N. Barkey , Obf. Exeg. bis: “παι 8 dexovrte Suus, ( revera felutu difficilis eft, quia primores Judeorum 'non adeo igmorante: fuille videntur, & in Para- bola Mattb. joco indicato occurrente , Vvini- tores agricole dicuntur cossioviffz filium" Do- sim viue. Commentatores hunc. nodum. diverfimode folvere tentarunt — ////j verba hec tantum referenda 616 putarunt ad τὸ ézegliare. nOn vero ad praecedentia שז<א‎ >< וטלא‎ , ita ut Comparatio populi cum pri- moribus. folummodo fpectet ' utrorumque opera, non vero originem eorum, vel ope- 118 exculpationem, Verum hoc modo feca- tur, nop folvitur, nodus. Nifi enim ν᾽ dva. Yeferenda fit ad Proceres eque ac ad populum, nulla ratio fuiffet comparationis populi eum Proceribus, ὧς «o 9ez«e plane fuperfluum foret ; quia nulli ignotum efle poterat facinus interemti inpocentiffimi Ser- vatoris ex confilio & fuafu quam maxime Procerum perpetratum fuiffe. 7f//j Proceres jJudeorum diitinguunt in 0805 ordines , quo» yum a/ter revera. ignoraverit Jefum Nazare- num effe Meffiam, Filium Dei, ater vero Eum pré tali. agsovetrit, adeoque Petrum in hujus gratiam excufationem' haud jnten- diffe. Solutio hec acceptior magis & vert- fimilior foret, nifi Petrus generaliori modo τῶν ἀρχούψων mentionem injeciffet. Ad ores Agitur fine difcrimine Proceres referamus, ; quod sd A, HE: 17. ὃς Matth; XXI: 58. xat «od Petrus de eis teftatur, Omnes turpe loc ac pudendum facinus commiferunt cx. gooranua , ne quidem excepto Cajapha, qi lefum merum effe bominem ipfe con- 1605 erat 704 Xl: 50. 111: 14. Paulus id clariifime teftatur coram fenioribus Syna- gore Anuochene 4. Xlll: 37. יס"‎ γαρ πατοικεντες ἐν lepouc ןה‎ καὶ 00 ἄρχοντες ἄντωνς דוד‎ ἀγνοησαντέφηκαι τς (uvae τῶν Ges עד‎ τάςχατα πᾶν σαϊδβατον ἀναγινωσκομεναςς κρᾳ- אדו ע‎ ἐπληρωσαν. Jeíus quidem doCtrina fua & miraculis folide demonfítraverat, fe elTe Filium Dei, verum Meffiam, fed aures 24- bebant neque audiebant, oculos C9 non videbanf, hinc convinci non poterant. Δα τὰς ῷωνας igitur Prophetarum 1, e. fecundum ΚΥΡΚΙΌΝ ad ἢ. l eorum /ermenes , quibus Meffias delineatus erat, licet quovis fabbatho lege- rentur, non adtendebant, binc nec per eos ceonvinci poterant. Ex ipmerantia igitur, peffima quidem, dum convinci nolebant, jefum Nazarenum ut meryum hominem % rebellionis in. Mofen & Imperatorem Ro- manum reum interfecerunt. δ. + Locus autem: 171 1 cifafus, qui prima fronte infinuare videtur, [062508 eorumque Primores agnoviíle, dignitatem Filii Dei ut | Η 5 ἄς 122 N. Barkey, Obf. Exeg. . 65 fervorum Dei, fcilicet Proptietárum, non ita preffe accipiendus eft, fed: Para^o- lam ingreditur, qua non ultra zertium. comm parationis extendi debet, quia alias mulca comprehenderet àevcarz; qus verifimilitu- dinem infringunt. Quis enim Paterfamilias,. oftquam prima vice milli fervi ab Agricolis mdigne habiti & trucidati fuerant, eosdem Agricolas non folum impune vivere &. 1z- tari fieret, fed etiam alios altera vice ἔωσι vos plures vel potius dignitate prioribus. reítantiores mitteret ? Quis: Paterfamilias & his fervis pari & nefando modo. habitis, tam atrociter laceffitus, tandem ipfum filium fuum prafentiffimo periculo , quodque fa. cile previdere poterat, exponeret? Quis rudens fpe debitre- reverenti? tum. inéerta & inftabili fe deludj pateretut. penes bomi- nes nequam , qui omnia jura Divina ὧς humana proculcaverant? Quis denique pru» dens, non Regis fed Pactésfamilias per. fonam nomenque: gereris , non thetderet ar» mata familie rhanu, Agricolas ;'quos poten. tiores expertus erat, curh fetvis/fuis: adgree di, eosque vindice poena adficere? 0 eum in finem adnoto, ut pateat Parabolam. quamlibet folummodo refpicere £ertium com- paárationis , nec ultra 'fcopam fed. κατα τὶ explicandam effe. 4060008008 igitur eft Parabola hzc rei, quam fignificat, veri- - . | tati. 20 AG. IET: 17. δὲ Matth. X XI: 88. 3 ui. הזסטסתו6הוך]‎ Κμάσονγανι proceres, Agri. cole bujus Parabole, ganfiderandi fant ut. | ignorantes ignorantia peffima , miflos à Domino fervos eque ac Filium Dei veros fuiffe Do- minj Legatos. Quemadmodum igitur, juxta vyllieum Parabole fenfum Proceres Judao- rum miflos ad fe prima d fecunda vica fervos confiderarunt ut tales, qui fervorum Dei momen mentiti fuerunt, gosque hac 6 caufa ceciderunt virgis aut occiderunt δὲ lepidarunt, fic Jefum Nazarennm pro mero habuerunt homine, ὧς tali, qui. 2 Dei (g שמוח‎ f$ dignitatem mentitus fuerat , uti ek Hiftoria Evangelica , prefertim ex 4 X. Viquidum effe opinor , atque. ex liac cauffa Em jmetfecerunt,/— Verbaitaqne :: 4 gutem. videntes filum , dixerunt anter. fes. Hic efl bares, ita accipienda fant, acfi effet ; Videmtas bunc, 4ui [e Filiyge 9. beredem nes fi. Hinc qumílio wo elt ibítituenda, 'sa ex rationibus moralibus facile inveniendis, quia przeíto erant, cognofcere potuerint Jefum effe .Meffiam , Filium Dei? Hoc atra- que manu largimur, fed an revera prima- ram hanc veritatem Evangelii iegoraverint ? Et hoc adfirmh3mus δὲ ignorantjam hanc er prejudiciis, quibus de gloria Meflia terre- ftri excecati erant, profeCtam effe credi- mus. conf. 1 Cor. II: 8. ubi expreffe dici- tur, quod seme Principum bujus feculi [apien- diam 124 Ν᾿ Barkey , Obf. Exeg. tiam Des cognoverit. δὲ enims eam 2078007727 , seeuaquam. Dominum glorie crucifixiffent. $. + Vide vero, quam faptenter Petrus oratio» pem fuam inftituat ! Crimen populi & Pro- cerum , licet infandum, licet penitus haud poffet exculpari, extenuat, &, quantum fieri poteft diminuit ut ex ignorántia pro- fe&um, ne de falute defperent ; & fuaviter admodum &os fratrum nomine adpellando ἂς ad eorundem eognitjonem provocando ' animes delinire ftudét, manifefto indicio tondum januam falutis potiunde , dummodo vefipifcerent , -obclufam effe. Ignorantia . elenchi 12086 culpam ditninuit, fpemque praebet remiffionis peccatorum. א‎ fit Paulus ipfe, qui incredulitatetn fuam 6dium in Chriftam ejusque difcipulos inter- mecinum ex ignorantia (μα derivat, זט‎ ὅς seifericordiam quam impetraverat ut & Jenga- miusratez) Gbrifhi mulis laudibus extollit ; 4o» . meyrtpev הטוס‎ λασφημον καὶ ϑιωκτὴν xat vVBeacw, ἀλλ ἡλεηϑήν,) ὅτι οἰγνθῶν ἐποιίησόι ἐν eimisus D Tim. 1: 13. & vf. τό. ἄλλα 8 6דטפד‎ ἡλέηϑην), Ive ἐν spé שדאקָח‎ ἐνδοιξηται Ἴησους Xes(B- τὴν πάσαν μακρόϑυμιαν., στόος עו קטדסצט‎ των μελλόντων. πίφευδιν ἐπ duro εἷς Qum .וו‎ Quin Chriftus ipfe preces fuas Uo : in ₪ 1d 40. ΠΠ: 12. & Matth. Χ ΧΙ: 48. 5 in 0766 fufas: Remitte illis, hoc argumento adftringit: ἐν yae 0000200 וד‎ ποιοῦσι, Luc. XXI s4. Ceterum conferri metetuf /nonymi, fu Rev. BAULACRE Obfervo. מ‎ Luc. 1. c. que exítat in ANouvelle Bibliotbeque Germani- 6 T. 1. p. g 3. ubi etiam loco noftro .ali quam lucem adfundit. | 6 4. | 4 CT. II: 19, 20; at. Msravoneavs óv» καὶ ixigetort, εἰς τὸ ipae λεφθϑηναι ὑμῶν τὰς 00705 , (ὅπως de > ἄλϑωσι καῶῖροι ἀναψνξεως απὸ סדה(‎ τὸν Kvgjov, καὶ מַ47050‎ τὸν Τφκεκῃηρυψ- μένον μιν ᾿ἴησουν Xgagov, ὃν de ὀνρφινον μὲν διξαδᾷᾳ dxeA χρονὼν ἀἐκοκατάφασεως παντων. ΄ Tyrfederunt in e&plicatione hujus loci, prz ter Commentatores, przfertim JoA: Lon. fINDHAMMERUM 66 JOA. PLEVIERIOM, plures Viri Do&tiffimi. Senfus verborum non ita limpidus eft, ut omnes ideni fentire aut eodem rhodo eundem exponere potuerint. Et revera locus hic nodüm habet vindice dignum. Optimi Interpretes, inter quos ftecenfeo c. viTRINGAM P. Obferv. 1. Κ᾽: δ. ἃ. F. 1. LAMPIUM Ziff. 11. de eternitate pona- tum , tecufa id Diff. ejut Phil.-25beol. qom. H. | | 04. 16 -N. Barkéy, Obf Ekxeg. fo^ rRib, stAPrERUM Exerc. fingulati , 7 σε iferta elveticis 1. H. fett. 11. d. IV. בצ‎ poDDB1DGIUXM in Parepbraf; .א‎ 7, HEÉRM. Y £- KEMAM in diff. ad Dan, c. /IlI.p. 99, 602. & qui mibi ad ἢ. |. nuper demum iànotuic , BERNARDINOM DE.MOOR, Theologum quarmx maxime Leidenfem celeberrimum, qui ira diff. (μα Inaugurali Lugd. Batavorum 4.17 36% «6A καιρῶν dra ets edita, hunc locunr fhagna Eur cara illuftravit; fenfum verbo- fum deducünt ab 632001006 της ἀναψνξεως, & à tempore adventus Jefu Chrifli , quem fecutura effent teripora ἀποκωτάςζασεως TOv των. ὧν x, T.-A. COnf.. quoque woOLFIUS in turis Crit. ad ὁ. 1.. Refrigerium ergo fecun- dune alios indieat μία N.-F. fempera, poftquam. gens Judaica fe converter ad «Deum: & Meffiam, quod feliciffimorum il- Ἰοσυπὶ temporum fignum fit, ac. antequam Chriftns. miffus fuerit ut Judex fupremus, adpariturus e celis Verum haze expofitio ex 'eo capite mihi minus verifimilis aut commo- da videtor, quoniam quomodo Petrus 9 verbis Jadzos, 200710762 fuos , ad refipifcen- uam commovere potuiffet, non faris liqui- dum eít. Suppomi enim. Apoftolus , uti mox videbimus, Deum , ira juftitigs fue vin- dicis flagrantem , quart ut comprimeret ;vel temperaret, venirentque tempora refri- geri, omni opera & ftudio, & guidem vera ME pire ad Αδ. {Π:.195 26) 11. 127 ὧς επιςροΦὴη contendere debebant,‏ :שזוק Quod rhotivurti ex ultimis N. F. temporibus‏ tepetitum parum roboris habere in prefenti‏ tempore, primis 6. N.F. initiis, quivis ipfe‏ videt. Alii tempora refrigerii ad. tempora‏ excidium. Hierofolymarum C9 reipublice Judaice‏ immediate feqmentiaz alii ut BEAUSOBRIUS, ad‏ integrum Oeconemie Nove curricuium referunt,‏ denique 40/ ad finem bujus. Oeconomie , ad‏ & nilfionem Ícilicet Chrifli ad judicium Univer‏ fale & amoxavasaem πάντων, confurpmatiowem‏ feclerum , momentum ipfum adventas Chri»‏ fti ad judicium ὅς refurrectionis mortoorum‏ infecatutam. Sententias has probe examinat‏ refutavit cl. sSTAPFERUS / c. & adhuc‏ :6 melius 1610181165 , 1 ipfi fententiam. refcire‏ licuiffet , iuam ftatim exponam ἃς expli»‏ citum ibo, ' . |‏ δ. 5 e C‏ In eam nimirum, rationibus omnibas ex- euffis, deveni fententiam. ( 1) verba «f. το, 20. "760605 tefpicere, Petri Auditores , quoa Apoltolus ^his ipfis verbis commovere atque urgere contendit , ut refipifcerent, feque converterent ad ampleCtendum .vera fide Jefum Nazarenum. = Hoc adeo evidens eft, ἘΠῚ omni careat 00010. Res itaque, de. quibus differit, sos- sro/u] quzrendz funt, preler- tim fi ia profenguo jnveniri poterint... 128 N. Barkey , Obf. ἔχερ, $. 6. (2) In explicatione horum verborum exiítimo incipiendum effe à miffone praenunciati wel preurdinati "Tefu Gbrifli. Hanc. enim fi probe intelligimus , omnia limypida erunt, & quidem ex eo capite, quod, meo quidem jadicio, verus verborum fenfus ab hac 6₪- terminatione dependet. — Nx//a eft necefftas, xt adparitionem Jefu Chrifli; intelligamus, qualis futura erat in judicio fuper Kemp. Judaicam , de qua legitur Marib. XXVI: .64., aut qualis adhuc futura eík in judicio fupremo; nec unquanr ha adparitiones fub notione »iffonis veniunt. --- δὶ quid vi- deo, Verba? καὶ ὡποςειλη ὕμιν Ἴησουν Χραςον, fuppleri debent per λογον, ac (i dixiffet Apos ftolus: xa, ὡτοςειλη ὕμιν τὸν Aoyov Tov ᾿ἴησου .Xesov5 pari modo ut fepius πεσὶς fumitur pro Aeye, vel νομω, Vel ἀκοὴ ,וח‎ conf. Gal. 111: 14, 23, 23. &c. Nemini quoque ignotum 615 poteft, nomen Jefu Chrifti, non femper indicare ip/am 7efu Chrifli per- fenam, fed quandoque ejus jufitiam , vel -doftrinam, vel verbum, vel Ecclefiam, cont. Col. 1]: 6. Epb. 1V: 20. Ga/. 111 ::27. 1. Ml: 8. τ Cor. XII: 12. Nec eft infueta ,di&kio ^«y Q- rev Kvesov. 40. VÍIIE2 25. :ו‎ 48,49. . XV: 35, 36. ^ey G- τὸν Kveaov "Iyeov ad 46. ΠΠ: 19,260, 21. 129 IG. XIX: το. XX: 95. 2oy Q^ τὸν Xegisev Cof. ΠῚ: 16. ἄς. Nec minus infolens eft pürafis: amessAAem τὸν λργον, Occurrit “8, X: 36. λογον ὃν. 485508 τοῖς 00006 leggnna. conf, “8. XIII: 26. Hinc Apoítoli, quo- »0)m in ore Evangelium erat, dicuntur ivayyt? iQopetves "Iueovy τὸν Xeasov. 48.7: 42., yel ἐναγγελιζομενοι τὸν λογον4 48. Vlll: 4, 35. ΧΙ: 20. vel κηρνσσοντες τὸν 20090. 4 VAI: 5. IX : 20. 2 Cor. XI: 4.,- 15. Et ex hac ratione Analogica Leffionem con- fuetam. ceyxsxnpvyptvov, (licet alias perinde ft, quam fequaris: ex mente. enim Petri &rümqué convenit, quoniam 007/00: pre- ordinatus , ettam. prenunciatus efl) (*) pre- תוזט|טן‎ alteris! gesxtx meaepsros )**( aut (*) Uti recte monet Proàvüs meüs mz. ΟΕ. v. MASTRICHT in notis; Criticis ad b. [, eleganti N. T. editioni, quam curavit fub nomine G. D. T. M. D. prefixis, Amft. 1711. 8. (ἢ) Habet. ee»izeesruti» etiam congzx. ΜΙ qui Bergeriánus dicitut, quemque poffidet Biblio- theca MeERMANNIANA —— Vide que dixit de hac varietate cl. secAaR in amiciffima fua ad me 0203 Epiftola & ipfe judica: ,, Pre. 4. fers vulgatum φύρκεκηρυγν לטונ‎ τῷ etoxtxet- » 0/0. Verun hic manu 6131488 Codi- ,, Cibus honorem effe Habendam omnino ar- » bitror. Recte ut puto editío Cómplutenfis , ^» & quà ex 64 derivata eft -Genevenfis ha-. Bitl,. Hagane Cl. 111. F. I. I ו‎ bent 136 Nic. Barkey, Obf Εχεῤ." CODÍ. MILLIUS , BENGELIUS %‏ ,תס WETSTENIUS;: nam & κηρυσσω aliis in locis‏ de λογω "werbo vel 400704 adhibetur e. g.‏ Κηρνξον vov Aoyoy 7im.IV: 2. Προκεκηρνγμεν"‏ ^eyQ- igitur eft verbum (9 Evangel.um de‏ Chriflo, quod jam adnunciatum fuit a. Pro-‏ phetis (9. prafertim ἃ "Joanne Baptifía, quem-‏ admodum Paulus expreffe loquitur 445. XTII:‏ αροκηρνξκοτ' 'loavvou. τόρ φόσωπον της‏ .24 ἐισοδον ἄντον βαπτισμα μετανοιας. Verba‏ itaque Petri: καὶ dose τὸν 4T x.€X4pu y μενον‏ μιν Ἴησουν Xeserov , referenda funt ad prec‏ nium Ewangtlii Jefu , quod Apoítolis erat‏ ; deman- φϑκεχορέσμενον. | Saepius Nofter in‏ 060% א his ipfis “δὶς hoc verbo utitur, & illud‏ » proprie‏ -0)ע₪6 perquam adpofitum eft;‏ » eft, qui pre manibus efi ; promtus, ita de‏ re & perfona. — Hefychbius: &cozepOD- ime 9-‏ extus , extox epos roieioX‏ ל 16 5 ivxime‏ » fimilia. Hinc & illud Stoicorum «ee.‏ & » ΧΗβον ien: αϑοχεροτετίθ. iig πεῖς ivegzarine dixit‏ » &MLIANUS, 6% τὸ wx9ve)t» — «X9 porus O‏ ,ל eíl: facie τῷ‏ אוסווצלש LUCIANUS. Inde‏ » pre manibus fit, ut in promtu fit, atque‏ » προχερεζέσϑαι τινα‏ |סט ,ופוגל | hinc‏ » fignificat aliquem ad aliquid agendum deli-‏ » gere, — deleumque — muneri defignare : ita‏ » XXII: 14. ἃ c. XXVI: 16. Sic paffim‏ 6 » POLYBIUS, ex quo jam quaedam loca pro-‏ , .4 כ duxit RAPRELIUS; itd DIO CASSIUS‏ ,, ad Ac MI: τῷ» 20, 21, 1 demandatum ; quodque Petrus illis promittit, licet id, jam antea ab Joanne B. adnuncia. tum, neglexerint & contemferint, explican- dum, ἢ modo refipifcerent. | t 200 & 7. Jam καιροι ἀνάψνξεως dro. αροσωπου rov Kv» ei explicandi fünt, quorum prius mentio. nem facit Apoftolus & nunc felicius expli- cari poffunt. ᾿Αναψυξις idem eft ac ἀναψνχη, ἃ huic addit ETYMOLOGICON M. ut /ymonyma dadoric 4 ὥναλυμα 6: ἀναπώνσις. Conveniunt pro » & פסאספסו‎ stcuLus 1. XVIII. e. 6t. Hinc ו‎ Ξιροχειρίζω et publice propono.G. novum facio ; ,, πασὶ γιωρήβῷν "oi üt interpretatur SUIDAS, » Apud Patres Ecclefie freqnenter eft nomina וכ‎ ordinandorum ^ proponere, ut ad Eufebium » ἢ. lll. de Zita Conftantini ₪ 62. docuit » VALESIUS. ות‎ μένον 4460 hic eft de- | ול‎ leum. munerique fuo defjànatum , vel ἃ 8 » malis, qti oobis pubiite ipropefitus >] atque » innotuit. HESYCHIUS: weextuqueMtE , — meo- » βιβλημόνον. זיאומ‎ , Egregie hzc leCio- . » uem noftram firmant. ". Hucusque Doáàis- funus Segaar, Addo , fj hanc Le&ionem fequaris , verbam hoc של‎ 23s» etiam con- venire, scaAPULA enim ex Platome obíervat, quod 29/0: de aliqua 16 dicatut wp" Cu. . ΄ . 4 1 - ' I 5 0000000 -ND—— 132 Nic. Barkey , Obf. Exeg; pro ratione rei δὲ emblematum. ᾿Αναψυξις notionem habet refrigerii, quo recreantur. qui efi ΚΙ funt, ac proinde refocillationem acci- punt. Per metaphoram accipitur pro ftatu magis quieto, tranquillo C9 pacifico, quando judiciorum vel calamitatum gravitas & 200608 temperatur aut diminuitur , ac priftina felicitas omnis vel ex parte tantum reílitui- tur. Ita a τοῖς ὁ ufurpatur pro רוחה‎ relaxa- 700, qua homini calamitatibus preffo φασί redditur Spiritus Ex. VIII: 15. Jud. XV: το. Pf XXXIX: 14. conf. etiam S/apferus & de Moor ]. e. ᾿Αλναψνξις igitur /ubponit gravi- 1atem five imminentis periculi five judicio- rum & calamitatum ; indica? vero relaxatio- sem periculi vel refocillationem aut libera- tionem ex calamitaübus. —— — Utzumque, & quod fubponitur & quod indicatur, effe- &us eft faciei Domini , quod fignificatum effe / puto phrafi ₪70 70000700 TOV Κνρεον fc. Patris. Qualis quefo hzc effe poterat facies Domini erga Judzos, qui Dei Filium extremo mor- ds diriffümae fubplicio adfecerant ? Certe non alia quam: ignis confumentis Hebr. Xl: 29. Deus jam tempore mortis Servatoris iram fuam manifeftaverat per obícuratio- nem Solis, pet terre motum 60, ruptum Templi velum ; quae figna nihil minus por- tendebant , quam comminatam toties deílru- &ionem totius Judaeorum reipublice & exci Dl ium ad Act. HI: 19, 20, 21. 138 éum urbis & Templi. Ex his vero que fibponuntur, ac revera ir: Divine eítum fignificabant, explicanda funt zempora refri- qii. Tempora lunt dilatiomis judicii Divini luper "Judeos, tempora longanimitatis, in qui- bus zelus vindicte Divine remitfebat aut relaxatus erat, quia fcelus tam execrabile ex ignorantia profectum erat, ὅς Deus ad- huc preftolari volebat, num tandem fuper- addito Sp. S. teftimonio hoc ipfo Pentecoftis die de veritate Divine Chriíti legationis & dignitatis convinci vellent, adhortando eosdem ut refipifcerent. Verum enim vero, fi etiam Longanimitatem Divinam contem- nere eaque abuti pergerent animo plane re- fraCctario, excandefcentie [ue Spiritum am. plius compefctre & comprimere nolebat Deus; facies. potius flammes Domini citatura erat $piritum vinditle tamdiu /ufpenfum , quo tempora refrigerii finienda erant , omnesque increduli confumendi, 6% abforbenda erat impía hec obliqua & contumax Judeorum Hierofoly mis habitantumr generauo. Hinc tempora hzc αγαψνξεως dicuntur pracedere diem illum vindice magnum ὧς inluítrem τρῶν ἡ ἐλϑειν τὴν *ק2+קף‎ Kopov τὴν μεγαλην και ἐπιφανη c. 11: 20. Quare Petrus c. II: 40. fignificanter admodum Auditores fuos πιο. net ut falutem fuam qusrant, fecedendo fe & feparando moribus & confortio ab incre- . I 3 dulo- 136 Νῖς, Barkey, Obf. Exeg. $mminentia nobis mala adeo funefla nos con'ucr-. amus ad Deum, C9 Telum Nazarenusa , ut verum Mesfíam Deique Filium refipi[centes fide ampletlamur 5 verum. quomodo id fieri. poteff 2 > qu enim ipfe nobis aduunciafli, TJefum e mor- fuis sion tantum re[ufcitatum fed etiam in coelor elatum effe / Refpondet Apoftolus: 124 Oportuit Eum qwlum recipere ad dextram 14- Gris. = Hoc quoque preordiaatum 8 confditutum erat, ut colefli coronaretur gloria. 1008 vide- ditis ergo. Eum oculis corporeig , usque dum venerint tempora refiitutionis omnium, de qui- bus locutus eff Deus ab omni evo per ora osunium fantiorum fuorum Prophetarum. — Verbum | ta- sien "fefa non efl procul 4 007. — Ecce jam JDeus nobis mittit. (9 porro im temporibus bujui reftigerii sniffurus efl preconium | Evangelii. δὲ ; Evangelium "Jefu Chrifli vera fide ample Gamini, YPSUM JESUM CHRISTUM ample ₪? 69 per Eum [alvi evafuri effis. conf. Rom. X: 9, 9.. De ἀποκαταφςασει πάντων nihil hic moneo , quz procul omni dubio ex vatici: niis Prophetarum explicanda eft, Non pa- nitebit hic conferre cel. ת00א מע‎ , jam laudata Po / $. 19. Haec jam fcripferam, eum incidit ia manus Fafciculus Nonus Obfervationum Sacue t t 2 ו‎ 9 - ad Aft. II]: 19: 20, zt. 437 \ "m, quem evulgavit cl. Marpurgenfium Theologus, Doctiffimus 1. c. KRarrT, ubi Of. XII. p. 271. f. locum noftrum enucleaes tum ivit, Sententie ejus fumma huc redit: Petrum exhortationis ad veram refipifcen- tam argumenta non folum repetere a fpe obinende peccatorum venie, fed etiam a beneficiis. Divinis jam exbibitis & ipfum beneficia quaedam proponere quando dicit: refipi[cite C9 convertite vos, poflquam venerint tempora. refrigerii a. Domino, quum. prenun- catum. vobis Yefum Cüriltum miferit. "| טס‎ dein in eo eft, ut feptem argumentis refu- tatum eat fententiam eorum , qui ὅπως ἀν᾽ reddunt per s, ,,ac proinde fequentia . Confiderant ut fcopum intendendum, ,, nempe refrigeraüjonem obtinendam in » futura vita per adventum Domini ad ju- », dicium ultimum , ac ita Petro, exhortanti » ad refipifcentiam vitzque veram emen- » daüomem , triplicem fcopum hoc modo » adtribuunt (1) uc peccata deleantur. (9) , 16 veniant tempora refrigerationis. (4) , ut mittatur Jefus Chriftus fecundum fa- » Gam ipfis prenunciationem ". Ex fen- tentia autem Doctiffimi תא‎ ΑΕ ΕΤΙΙ Petrus dicit; Refipifcite, pofiquam Servator vos libe- ravit ab onere 1ugoque legis Ceremonialis , ₪ produxit tempus acceptum. 2 Cor. Vl: 2. fpar- lamque libertatem à ravi fervitute 016). V; 1. , 5 44] 138 Nic. Barkey, 020 Exeg. | ad quam liberationem | omnino miffus. erat fe- cundum | vaticinia Propbetarum "Jef. XL: 2. LXV :2. Zacb. IX : 11., quod etiam Petru: ut fatium , Chrifiumque ut ad ipfos miffem proponit C9 quafi ex commate 206 repetit. AMiffo enim fe/u 627102 Viro doCtitlimo eft Addoenius Chrifli in carnem. Liceat mihi pace manium cl. Viri aliquam in ejus argumenta Epicrifin inftituere, prefertim in illa, que & mee interpretationi oppofita videri vel obponi poffent, & quidem animo placido, - meritisque Viri cl. equum ftátuente pretium. זנ 6 Primum Argumentum contra omnes dire- Gum eft, qui triplicem, quem modo pro pofui, in oratione Petrina fcopum difin uunt, omniaque ad futurum tempus refe- unt. Sententia mea eodem tendit. 8 loquitur 2. 2799 281: δὲ bec men: Petri fuiffet ,. primam | confiru&lionem procul. dubie continuaffet , dicendo & סד‎ ἐξαλειῷϑηνωε τας διιαρτιας μων, καὶ 46 τὸ ἐλθεῖν move א‎ αναψνξεως, x. T. A. quia triplex δίς [cops foret. connexus , atque. vis. movendi per: ipfa loquendi rationem. continuatam fuiffet fortiet. Cum «ero confitu&lionem C9 erationis formut ' plane mutet , non videtur. Petrus pofletiera δὲ iter ut finem. inteudendum 'adiue , adjungere 207 ' — *)/מ‎ 1 ן DEED ad 0.111: 19, 30,21. 189 uteedenti , fed 9»ovam proponere s$ovcentem nluntm a preflitis jam bencficiig 06/8000 ₪5 Vemerint jam tempora ὅδε. miferitque Deus rum C9c.. Nullus, opinor, hoc argumento 1 fententia fua dimovebitur , cum non opus זט זו‎ aliquis, hoc minus Orator, dum fer- nonem continuat & in indicanda cauífa ina pergit, e«nmdem femper retineat com- JruBianem. — Elegantie gratia eam fiepiuscula nutat, nec eft cur quis ΦΧ immutatione lius conftru&tionis verborum liberum fibi dle patet, fcriprori vel Oratori alium ad- Wübuere fenfum. Hinc licet Apoftolus no- «um proponat moventem rationem , mi- Hime tamen 6666 eft eandem a prefítitis jm beneficiis derivare. Immo, mea qui- dem fententia, vel hac conítructiopis for- ma fua non caret emphall. Quando Apo» folus dicit: Aefipifcatis (9 . conpertamini ἐς n ἐξαλειῷϑηναι τας ἁμαρτιας ὑμῶν. 1185 0 πὰς promittit peccatorum . remiífionem ipforum cum Deo reconcjliationem. Fins autem reliqui fuübponunt Judeorum, Qamdiu Jefu erant hoites , cerzam quidem Muiciem ὦ farie Dei Zelote, verum argue mento ad hominem Auditoribus /pem facit, Μη certitudinem , fore , ut forte adhuc in גנוג‎ refipifcentium , ceterorumque con- vertrendorum , concederentur tempora quz lim refrigerii ; & Dominus, quemadmodum nunc )420 Nic. Barkey, Obf Exeg. nunc mittebat, ita diutius miffurus ₪ verbum Evangelii Jefu Chrifti. Saltem τὶ e» junctüm τῶ ὁπὼς indicare fufuru» tal quale prefent eff , loca vel ab ipfo Auctore p. 278. citata fatis probant ;. atque a cl. jJ PERIZONIO obfervatum 67 aZ JELIANE FK. Hilk 1. το. c. 20. 89. aliis prasmiffum Infinitivis τὸ γαίης mutar:.in futurum. Immo ex conlatione variorum locorum, prefertim ex Zgorum libro deprehendi, τὸ ὧν notam 616 temporis pre/entis. ]אק‎ ₪ fabfequentis." Periculum faciat B. L., an hac rcéte fe habeant] $. 12. Argumenta /ecundum & feptimum ex figni. ficatu particularum ὅπως ὧν defumta funt; & exinde ea hic conjungo. Secundam mittere poffem , quia expofitionem meam proprie non ferit. Sic loquitur Vir cl.: MNegueunt vocule ὅπως dw 907070000 fenfu verti per ut, quoniam refipifcentia CJ. emendatio vite pariter ac ipfa peccatorum remi/fo neque refrigeratio- pem in vita eterna, neque miffonem Jefu Cbri- 0: ad ultimum judicium. accelerare vel] matt- rare poffunt , que tasen ex illa verfione ut ftopis genuinus intendendus a Petro proponeremtur dicendo : ut veniant (9. mittat. - Verum, quo- niam quis hoc. ipfo argumento dd obpugn E | am ad ΑΔ. 11]: 19, 10, 21. 141 τι interpretationem noftram uti poffet ΔΙ modo: mequewmnt —— que refipifcentia 5, emendatio vite neque refrizerationem in ₪ vé Domini, neque miffonem precomi "Jefu Chrifli efficere aut prolongare poffunt y refpon- deo: utique hac in S. S. ita proponi, conf. 34.1: 9. Rom. IX: 20. S. S. longanimita- üs Divine moras refipifcentibus promittit; lioc in populo ad excidium maturefcente, f multi refipifcunt, longaminitatis Divine lies protrabuntur, immo ipfe Servator pre ürit, ipfa excifionis reipubl. Judaice tem- pra in gratiam eleCtorum abbrevianda 6 = Mattb. XXIV: 23. $. 13. Argumentum Septimum pag. 282, 181. itg fehabet: ANotari etiam potefl , quod Apoltoius lyuatur ἴῃ preterito, óxec o» iASwei, xa, érseAx , qué verba naturali vocum confiru- Bimi comvenientius redduntur , poltquam vene- "nt & mifit, quam «s? veniant C9 mittat. leota mihi quidem haud eft frequens Tem- pum Enallage, fed ea non fkatuenda eft, ἢ res ipfa poftalat, quod hic non fieri, fd convenientiorem 616 naturalem con- lri&ionis verborum fenfum.ex dictis & tendis adhuc. fatis conítare poteft. 6 atem argumento Zrum Dotiiffsmnm omniuna . màaXi 14: Νῖς. Barkey, Obf. Exeg. maximum tribuiffe pretiom. non tantum ex eo liquet ; "quod ?sg..278. dixerat , σον verborum: fenfus difinitiogem smaximam parte» dependere-& Ágnifizatione votularum 006 av, utrum iie fiut vertende- sen ut, asm vero per. hoitquam vel 20ffzaqüam y verum etiam quia. 3 7. p. 283: ."Au&tores : &. aliquot .loca ci- tat, quibus 'pofteriorem: fignificatum ftlatu- minare: fatugit.:. | Videumus an hac 6676 fe babeant. ^::Faffus: eft ipfe Zir c, qua eft jogenaüitste, priorem Jfignificationem folum e JV. 7." probari peffe pag. 278. Q p. 283. nul- | Bot exemplum. fignifisatiom? σον polleaquam 02/0076. Se ipfum vero cum .feriav.ingenua hac confetlione Vir Doctiffimus, ut ho- minem candidum decet, 27000041 ad bomo; 4lutlores Grecos & exempla aliquot adtulit. fRiedtifBime'dixit dependere verum verborum fenfum à fignificanone vocnlarum 070 o»; fed notandum eft ( 1 ( ὁπως fignificare 0/- quam, quod nequaquam 150188 imus, fed addimus: quapdo ci adjungitur Znmdicatives, Axempla, שטף‎ BEZA, SCHMIDIUS ὧς alii citaverunt, queque ipfe Zr cj. adfert, hu- jus rei fidem: faciunt, — Susjuntlivus autem vel נשט:/4/ק0‎ ei jungitur ₪ אק‎ indicat. Exempla non cieo, quia ubique in promptu funt, vide,modo ci/ata א‎ .11. 7. p. 278. €um itaque τὸ ὅπως in loco noflro jungatur 52/01/00 ὅπως )9 0% e καὶ axosehn, E neceíle ----- 31] 20.18: 19, 50,.21. 143 pceffe eit vertatur per sf. Et notandum tt Verfiónem Pugatam non folum, fed etiam Codicem | Cantabrigienfem adhibere Optatioum. ln. enim 7. D. MICHAÉLIS in nova Editione kr Ginteítung ín bie 65010106 &dfiften. bed Seu Sunbeó 7. τ. p.768. docet, Tertulliani cita- tionem, 42 fuperveniant , profe&tam fuiffe ex Verfione aliqua Laftisa, cujus originalis Codex fcriptum habuerit ὁπὼς dvsA9 oci, τὸ à» conjungente cum sa3«ci; & Codicem Cas- labrig. habere ὅπως ἐπελϑωσιν (2) — Si 6 con(ílruitur cum Zndicativo , non additur par- ticua ἐν. qua quoque carent exempla p4g. 283 citata; additur autem in conítru- &ione cum Optativo fipi(fime. Cum itaque in loco noftro סד‎ av jungatur ve ὅπως, ne- ceffe eft, ut vocule reddantur per s, ἄς futuram aliquod fimile prefenti ' indigitent, finemque innuant isfentum. δ. 414. Pretereo Argumentum 72/7/09 uti etiam Quartum , quia nullis fidiculis ad labefa&tan. dam noftram expofitionem torqueri poffunt, ilaque eis relinquo , contra quos directa funt. Osi»íum autem argumentum forte aliqdis contra meam interpretationem ita torquere poffet: -Retio movens ad refipifcen- tiam .— defumia ab adventu Servatoris in car- nem [44. Nic. Barkey ; Obf. Exeg. nem longe eft. fortior (9. magis naturalis, quando per illam vefrigerationem | intelligitur. liberato per. Chriflum, preflita ₪7 onere jusoque legis Cerimonialis , (9 parta libertas a gravi 6 Cr. v. $. 31. 1186 fi quis mihi objiceret, refponderem (1) quoad hypothefin, Petrum. ipfum, licet Apottolus effec, dum. hzc elo- quebatur, למסה‎ videri tanta veritatis 66ט[‎ Mluftratum fuiffe, ut /cirez, finem adventus > Jefu.in carnem, liberationem quoque fuiffe - [udeorum ab. onere jugoque legis Cerimo-- nialiiss Quem enim latet mens Petri & hoa. témpore & poftea adhuc nubila ? qua -ז61‎ cumcifionis atque alius generis leges vel gentibus converfis imponere haud dubitabat, uti ex 28/2 4000. C9. Epiflola Panli ad Galatas fatis patet. Quomodo itaque motivum de- fumete potuiflet ab hac liberatione, quam ipfe nondum cognoverat? (2) Ratie hac parum conveniens fuiffet. naturali rerum geftarum ordini , 2 πο "fefu Chriffi preecedit temporibus re[rlgerii , [altem liberationi eb onete C9. Jegis Cerimonialis jugoy eflet tta- que hic vsepov weoverev.. (3). Motivum , quod interpretationi soffre ineft, fortius omnino - effe illo, quod ab adventu Chrifti in carnem & liberatione à jugo legis Cerimonialis deduci poffet, quivis facile perfpiciet. Nam adventus Chrifti in carnem quidem ut szori- vum aliqued generale: «onliderari poteft, £i ili ad ΑΔ. 111: 19, 20, ar. — 145 Ji non ineft fi»eulare aliquid, quod circum- fartiis temporis & populi, ad quem fetnio Petti direCtus erat, ádprime convenit. Ad- ventum fuurni in carnem Chriftus ipfe fepius declaravit; fed [00251 , prejudiciis de tegno Meffize terteftri & mundano adlierentes, ve- nerati noluerunt Regem , qualem Chiriítus fe per adventum füum in carnem manifeítave- fat, Convinci potius debebartt de gloria 8 Chrifli per refurretlionem 8) evettidnens ejus in celos adquifta. Cum vero Petrus hoc 0- tivo jam fuiffet ufus, nulla eft ratio, quod credamus , eum 20026 motivum aliquod 4[6ז2606‎ ab adventu Jefü in carnem repe- tiiffe, quod toties ab ipfo Jefu fruftra adhi- bitüm fuerat. (4) Nallam plane מש‎ ani- tmadverto in niotivo a liberatione ab onere & jugo legis Cerimoniali$ pet Sérvatotem preftanda ; ad commovendos Judeorum ani- mos, 1600650 , duamdiu so»dum erant convi- &i de legis Mofaica ad juftitiam ineptitudi- ne, fed potius juftitiam fuatri ex legis obe- dientia omni ítudio quzrebant; immo 7«n- !um abefl , ut legem Mofaicam oneris (9 juri inar haberent, ut potius in eadem at /i»- [xlari pseerogatita gloriarentur. Neceffe erat ut ipftituerentur de inürilitdate Obedientis legis ad juftitiam coram Deo adfequendam, friusquam 00011108 hac fieri poffet motivum ad fle&tendos eorum animos; Quam verq Bibl. Hazaue CI. 141... Καὶ dif. .- 146 — Nic. Barkey, Obf. Exeg. difficile atduumque Apoftolis fgerit negotium, Judeos ad Chriftum jam comverfos de legis Mofaiez ad juflitiam ineptitudine per opus eperatum , aut de neceffitate folius in Chri- ftum fidei convincere, vel ex £piflelis Pauli ad Romanos (9 Galatas manifeftum eft. Quis ergo fibi perfuadere poterit , Petrum , & vel ipfe jam veritatem Evangelicam de abo- 00מ16‎ jugo legis cognovifTet, ad convincen- dos Judaeos, qui in Mofe ejusque lege omne haCtenus falutis ὦ prefidium conlocave- fant, hoc argumento ufum fuiffe? 4 certe hoc tempore eoruni animos, prejudi- ciorum fafcino obnubilatos, magis à Chrifto abalienaflet. E contrario mos erat Apo- ftolorum ex Mofis lege & ex Prophetis Judaeos docere, Jefum Nazarenum verum effe Mefliam , eisque ut νηπίοις fapienter Jac Evangelii, vel τὰ 90086 τὴς dexync τῶν λογίων τὸν 906% adminiflrrare, priusquam folidiore eos cibo nutrirent Zebr. V: 19. Liceat mihi hic Caronem Hermeneuticum ma- ximi momenti proferre, qui infignem prz- αὶ ufum. $cilicet : Caveamus, me verbis Propbetaram. aut Zdpoflelorym ad udeos dire- Gis omnia ea tribuamus, que tnos , melius C9 uberius inflruili, motionibus eorum tribuere goffumus. Omsia pro temporum ratione di;u- dicanda €9 determinanda (μη. ---- Hinc fertius, profeCto, motivum ὅς argumentum .. , 214 T" 3 ad Ac. III: 19, 20, 41. 147 ( tempori bus refrigerii , vel Jonganimitatis lie, mox de(nende, defümtum erat ad ₪060605 pro temporum circumftantiis ]deorum przefentium 40112085 eim Jefus proponitur ut Dominus tempo- rm, qui longarimitatis fue periodum hofti- bu fus, fecundum carnem ipüus quoque fratribus , commendat haud negligendam. Hinc ferius quoque argumentum & sori- win erat mi//o precasii Evangelii Jefu Chrifli, Nam coincidit & fere idem eít cum illo, qi Paulus in fimili argumento utitur libr. IV. prefertim v. 7. Ícil. | Una folum- do dies erat refrigerii ad preconium Evan- pli, (ita enim hi fines connexi funt) ia Fatiam Judeorum ;, hac autem finita genti- s lllud erat adnunciandum 48. XIII : 46. ἃ Judei uc indigni 1620018001, 6 re Divine confumendi, quemadmodum quoque eventus rerum abunde docuit. $.. 15: Seu Argumentum 1110 | qüia- expo- lionem meam non infringit , eoque po- ואה‎ fin re&e fe habet, ad eandem conm- ftmandam uti poffem. Premuwciata enim herum ג‎ Prophetis talia refrigerii tempora wi Jef. I: το, 6 XCV: 7, 8, ὁ. ἃς. ὅς Wilio preconii Evangelii fexcentis- locis, T? non opus erit ₪5 hic recenfeam , pre- 04 fuit. K 2 $. 16. 449 . Nic. Barkey , Obf, Exeg. $. 16. ACT. HIE 6 Íd unum nunc addo ad ftabiliendam intet» - pretationem meam, quod adprime conve- niat cum u/fizjo bujus capitis commate , ubi, poftquam refurreCttonis Jefu mentio facta fuiffet, Apoftolas addit: ἀπεσειλεν dvscr évAoyovvva ὑμᾶς. ἐν τῶ ποςρεῷειν ἕκαςον ero τῶν πονηρίὼν ὑμῶν. qiod commode non nifi de miffone vel preconio verbi Evangelii explicari poteft. Me quidem mon latet, ple: rosque Interpretes 76122 antecedentia ava- σηδας τὸν παιδα avrov Ἴησονν exponere de Jafcitatioue "feu αἱ Ptopbete , quemadmodum 16006 quoque vaticinatus introducitur v. 22. ὅτι προφήτην ὕμιν ditaenre KveG- o ΘεΘ" μων. Inter eos etiam eft cl. .ם‎ Σ. vnIEMOETIUS in J4dnotat. ad DiBla Claffca F.T. T. I. P. 1 $.203. Nec inficior, verbum de hac füfci- ratiene explicari poffe. Verum verba tunc Íequentia idem fere fignificabant , quod in ftylo fimpliei in ταντολογεας vitium incurrit. Hinc excludi nollem refufcitatienem "Tefu ex ssortuis, que cap. [1.. plerumque fub hoc verbo indicatur fc. f. 24, 30, 31, 32. conf. 48. XIII: 33, 34., ubi duplex hujus verbi fignificatus obtinet, uti 66 τὸν ἐγερεῖ Dl (. XIII. .— ad Ad.TIII: 96. 149 vf. 23 £9 39. ]Jefum enim τὸν‏ ם]ך) Tov Θεὸν jam glorificatum eisdem‏ 02 τεῦς defignayerat Petrus wf. 13. & de‏ mote & refurrectione Ejus ex mortuis‏ vba fecerat. f. τῇ; hinc Eum ut fufcita-‏ um 6% mortuis & ceelefti gloria fulgidum‏ dpingit, imo plane uti vf. 20, 21. fecerat‏ lemiffoye Evangelii 7efu loquitur, ac fi effet‏ Toy dvroy 070%. Nec obftat quod‏ ווגהז; verbum 2965498: tf, 22. de lufcitatione ge-‏ nerali ufurpetur. Etenim cum Mofes pro-‏ mitat fufcitandum Prophetam fibi fore‏ fimlem, 4nalogia Moftm inter: & bunc. Pro-‏ jittam mon folum in utriusque doGtrina &‏ facinoribus egregiis querenda eft, ve-‏ rum etjam ja Zf»alogica utriusque fuftitatione‏ i» Prophetam (9. Ducem Ifraelis. Maec enim‏ rione füfcitatio 27020605 6% Ducis pro-‏ mifi fufcitationi Mofis Analoga effe debe-‏ ba. Quemadmodum igitur Mofes ex fau-‏ dibus mortis ereptus fuit, dum eum infantem‏ ex aquis faffocantibus per miraculum quafi‏ extrahi juffit. provida Numinis cura, ut‏ Propheta & Dux effet lfraélitarum , eos‏ inrodu&urus in terram Cananeam, cui‏ Otemperarent omnes; ita Deus fervum >‏ Filum fuum Jefüm veluti per miraculum,‏ fae maximum , /wfeitavit ex mortuis , ut‏ Propheta & Dux effet omnium in Eum cre-‏ dentium , eos introdu&urus in Canaanem‏ & 3 EL. 1:0 Nic. Barkey, Obf. Exeg. celeffem. Et revera preífe fi ufum verbi avassvai tf. 22 & vf. 26. fumas ὅς com- ares, animadvertes facile differentiam. icitur enim .vf. 22., | Mofen indefinite de fuícitatione | alicujus — Propbete | vaticinatum fuiffe; hic vero de /u/citatiune jam. defimii Prophete fermo eft , qui jam ut παῖς τὸν Θεον adparuerat, Cogitemus. ergo neceffe - eft de refufcitatione Jefu ex mortuis. Εἰ fic poft mentionem refufcitationis Jefu, quam adnunciaverat Apoftolus, | optime quadrat diftum; ἀπέφειλεν τὸν avrov Aoyor. Quadrat hoc magis, quia Mofes & סז‎ jam dudum terris exemti, dicuntur adeft Jjudeis, ut eosdem audiant Lec. XV[; 29, $1., quod non nifi de preconio aut le£tione legis & Prophetarum explicari poteft; hinc etam Pharifei fe Mo/is effe Dijciputos jaéta- bant 70a. IX: 28. derat ergo etiam 7e- fus, licet elatus in colos, 74090: per pre- conium. Evangzli, dum miífi ab co Apoftoli - Nomen ejus portabant coram gentibus, & Regibus ὅς filiis Ifra&] 42. IX: τς. Qua- draht quoque que fequuntur dicta de λόγω vel preconio Evangclii. Nimirum Evan- gelium non modo adnunciabat Judzis omnis generis benediftiones , partas per Chriftum, verum etiam eum jntendebar finem, ut eorum 4uiique. avertereiur a, pravitatibus, quemadmodum ( Mofes eündeni finem in oculis ad Αἴ, III: 26. Ir uis habuerat; ἃ pravitatibus prefertim ה‎ igrantia, invidia & prejudiciis exor- i, que obftiterant, quo minus Jefum Na- πηι cognoverint ut Meffiam Filium Du, & ad Eum tanquam ad unicum falu- ₪ Andorem confugerint. lI A א‎ T U M. CONSPECTUS ODSERVATIONUM Locus ez acT. HI :. γι *explicatur.$, τ. Dubium &iaTTH, KXI: 38 folvitur ἃ locus lic explicatur (1. Sapientia fermonis Petrini oftetrditur $. 1. "ponitur docus AcT. 111: 19, 20, 41. ἃ varie de ₪ fententi recenfentur ὁ. 1v. — Auditores Petri Ommoventur, ut in fefüm NazareBum mature cre- Unt $ v. Probatur verba: χρη «zertiu ὑμιν ᾿Ιησῶν luv, accipienda effe.ac fi effet : xou aweguAmg vur "m Ae» fW "'I»ey 6466 5 προκεκῆρυγ μένον vera lectio f v. Koupo: ἐναψυξοως ἐπο προσωπῶ שד‎ Κυραυ quid übvonunt & quid inticant? tempera [uns longani- האופ‎ Diving $. vir. — Parapbrafis verborum Petri lw. Explicatur ef. 21. ex nexu $.1ix. Epi- "s inftituitur in expofitionem , quam cl. j. c. דג‎ dedit 6. x. —— refpondetur ejus argumen- ₪ que expofitioni noftre poffent .obponi; ad fri- ,ות‎ re οἷν junctum ve ὅπως futurum indicat tale Vlt prefens eff. 5. x1. —— ad fecundum & feptimum, πως eft poffquam , quando ei adjungitur Jndicativus ; δινγυηδέρως ei additus finem. indicat; Indicativo nun- K 4 quam 155 .א‎ Barkey Obf. Ex. in A&or. loc; quas. jungitur ἀν, fed optative ; in loco' noftro eft optatipus. $. xit, Xtt. ad argumentum Quintum: Oftenditur quare Petrus nondum de Jiberatione con- vertendorum a jugo legis Ceremonialis loqui potuerit: plobatur mojivum in noftra expofítione fortius effe; Canon Hermeneuticus. $. xiv. — Prediéta faerunt tem- pora reftigerii & miffio praconit Evangelii Exponitur locus acr. 111: 26, ubi, amie tantundem effe probatur ac: ἀπεγελεν τὸν Analogia Jujcitationem Mofis iuter & Chrifli 9. xvi. 153 $xx*G pDXXO OXXO XXe V, | STATUS CONLATIONIS HEBR/EORUM | MANUSCRIPTORUM VETERIS TESTAMENTI, Qualis fuit fub finem Anni ab incepto Opere srPTIMI 1766., DELINEATUS a BENJAM.: KENNICOT T, S. Th. D. Membro Societatis Scientiarum Regie Londinenfis & — Goettingenfis, μὲ (9 membro Academia Scientiarum. Ele&oralit Theodoro—Pajatina Manhemienf: , nec non Collegii Exeterani Oxonies/f. s Socio. Uo ub finem prefentis Anni, qui X δ ς SEPTIMUS efl ab incepto Opere. m WO Conlationis noftrorum Veteris fas eit, ut gratiffimus agnofcam, quanta hoc i in anno mihi fübdita fint calcaria K 5 ad 154. B. Kennicott, ftatus Conlation. ad feliciter promovendum hujus Operis fuc- ceffum, & fimul exprimam , quam reve- renter & haud proletarie obítrictus fim inprimis REGI, tum Inluftribus soczETAT 1- »us ἃ DoCtiffimis w&cENATIBUS, a quorum. favore & gratià Operis progreffas pendet, Hinc more copfueto narrabo , in quantam. Opus profecerir , ad fatisfa&ctionem & vo- juptatem eorum, quibus Inftituto huic pu- blice fubfcribere volupe fuit. Numero QUINQUAGINTA $EPTEM MSS. , fex precedentibus annis conlatorum, jam addita funt TREDECIM MSS. hoc anno -conlata, ita ut Summa totalis MSS, qua in terris noftris herent, pertingat ad sgPrUAGINTA MSS. jam conlata. Quoad ea vero MSS., que penes. nos remanent nondum cónlata, fípero ipfe credoque eadem Zrium fequentium. Annorum (patio conferri poffe. | > Ex Tredecim MSS, que hoc anno exa- minata fuerunt, Sex, Mujeo Britannico com- petentia , mihique ex decreto Generalis Curatorum jngmítimabilis hujus "hefauri Conventus mutuo data, Ouaruor tantammo- de adhuc fuperfünt conferenda. . Umum MS. a Decano ὧς Capitulo /Z/eifeso , unumque | Apographum, quod, licet excufum, pretio .varia noftrorum MSS. valde füperat, hoc anno à Przepofito & Sociis Collegii Erenien- Jis jex ipforum eleganu 6 4 Biblio- | theca \ Codd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 145 theca accepi. Gratias ipfis publice ago, quod mihi omnes hos Codices & modo adeo 01161010 communicaverint. Interea praeter omnes ejusmodi gratias, quibus me hoc anno devinctum fentio, Una εἴ, qua fpecialiffinam obligationem exi- gi. Hanc debito & fubmiffo animo obfero REGI, pro ufu valde vetufti ὅς curiofi Pen» tateuchi Hebraici excufi, quem gratiofiffime mihi ex Dibliotheca fua juffit communicari, Incepta jam eft hujus Pentateuchi conlatio. Ediuonem hanc uns cum quibusdam aliis zque vetuflis , poftquam buic lNarrationi finem impofui, fpeciatim defcrijbam. Enarravi nuperrime , quod Apographa Conlationum inquaginta Sepftm proprio- rum noítrorum MSS depofita fint in Biblia- theca Boclejana, ἃ Apographa .Quwaruer MSS exterorum , qui heic conlata funt, ut & Septemdecim aliorum aliis in Europe par- tibus conlatorum. - Precedentibus Quinqua- ginta Septem nunc addita funt ₪ , ₪ Viginti & Uni exterorum Nevemdecim alia; ia ut numerus totalis Apographorum , in Bibliotheca Bodlejana nunc depofitorum, confiftat in numero CENTUM ET OCTO APOGRAPHORUM. | MSS. domefítica & extera, ad conflituen- dum opüs jam conlata, exfurgunt ad nume- fum CENTUM ET TREDECIM, & hac, ui %- cile ΄ 156 B. Kennicott, flatus €onlation. cile prefumendum eft, plara funt quan unquam ad confirmandum ullius alius libr textum genuinum adhiberi poffunt. V'erun enim vero, ut opus hoc tam quantitate ma teriarum quam fplendore Mzecenatum , qu ilud patrocinio fuo dignati fuere, ali: omnia multum fuperet, non folum, qus domi fuperfunt finiam , fed etiam mult alia pretiofa aliarum regionum MSS. con: ferri curabo, & quoad hec , Conlatio Zigizfi vel 27/2/0164 MSS. valde jam urgetur. Conlatio MSS,, ex mandato defunéli nEG!s DANIA faufto certe fidere in Oriente reper- torum, a quibusdam 006108 Profefforibus , quibus hanc curam demandavit Inluftris hu- jus Operis Maecenas, Excellentiffimus ΒΑΚΟ DE BERNSTORIT, jam garNrz inítituta eft. - Ἃ cel. abbate 1190069 qui defunGto Profeffori JLadvocat in Cathedra Sorbonnenfi non tan- tum, fed in ftudio quoque hoc opus pro- movendi fucceffit, refatum accepi, duo illa MSS., inte? ea, טף‎ 78/0006 Parifiorum adfervantur, queque, dümr mihi vifa funt magni effe pretii, felegi, nunc fub examen revocari; Urium 2101102600 Aegie ex mat dato REGIS :CHRISTIANtSSIMI , alterum Or«- Joríi ex| favore doCtiffimorum ejusdem Pe trum. — Conlatio MS. -easseLLANI, ex Difler- : tatione c]; sciigpir -cógniti, ex parte 'fattz aft, ὅς pars hec ad nos GiMinga delira lc am Codd Hebr. MSS. V. T;anni 1766. 157 Nam permiffu Serenillimi HassLg LAND- Gv MS. hoc ad eruditiffimum meum Amicum, cl. Micbaélis, translatum eft, qui = ₪ πὰς illud Goettingam deportaret, hunc מ‎ finem iter Caffellanum fufcepit. --- Ne veroin prefens plura fgecialia feferam , Wuuminodo hic addo, quod duo celebria Si, que primum Rescblinus . polledit , mnc vero Bibliothecam Sereniffimi wan- CHIONI$ BADO--DURLACENSIS in palatio Caro/s- וז‎ ornant, hoc anno per Virum Hono- ratifümum , $ebmidtz , Confiliarium Prineipis intimum, cure Rev. Bruns commiffa (int. raütudinem quoque debitam fas eft te- ari Rever. 422072 2 Blond , pro cura, quam = adhibuit in transfcribendis ἃς Cadeomo miffis Conlationibus Sex Pfalmorum MSS., qua» Risus füb directione defuncti Profefforis Ladwwat füb examen revocata fuerunt; ut Cl. Breitingero , Profeffori TURICENSL, quod Mon tantum fpontaneo favore contulerit תג תמושת‎ ufum magnam partem MS. 7» "^fi, Verum etiam procuraverit Variantes «iones 15: ( publice nondum cogniti ( Afervati in Monafferio $. 814/00 57706 Martia- ו"‎ Briseevie , eujus conlationem inftituere wmaniffime juffit Ínl. Princeps Preful wan ΤΙΝΙ, cui duoque eapropter gratias ago , ut δὲ Pxcelleniffimo Guilielmo ANortono ,. Equiti y 36718 ad Helvetios Legato, quod mihi aíce on- 158 B. Kennicott, ftatus Conlation. . Conlationes thiferit. Similes etiam gratias debeo Nobil. /7oratio Mann, Equiti /Jfurato, Regis Legato, Florenti refidenti, quod ad me transferri curaverit conlationes aliquot MSS , Mediolani per clar. Profeffores / 4 6: Baptifía Brania finitas, quas Guilielmus Stanbope , Vit Honoratiffimus comiter + modum adtulit. | 560 dum redeo ad Subferiptionem operis, que generofa liberalitate omnes alias lon- piffime excedit, officii mei haud exigua pars eft, ut Fautores eos commemorem , qui jn rep. Litteraria hoc lpftitutum infignibus fuis teftimoniis adprobarunt. — Quapropter ín gratiam sUBSCRIPTORUM hic inferam Apo- grapha duorum Jnflrumentorum , quibus huper honoratus fui, & quidem ex caufa Relationum , quas de hoc opere publici juris feci, quodque ex אפעאטתסת‎ Éxcita- tione urgendum mihi honori duco. - Dete&ta eft hoc anno res magni momen: ti, queque propius cum indole hujus Operis convenit. Argumentum ea Novum & cer- tiffime probans exhibet pro Urilitate aut po- tius Neceffitate talis Inftituti. ^ Specialem $Ha requirit expofitionem; hine ut ab omni- bus intelligatur Introdu&tionis gratia. hic adpono fequentia. Europa Litterata jam dudum 4uead fypis uxcufum textum. Veteris Teflamenti Hebraicum uu 18 (odd. Hebt, MSS. V. T. πηι 1766. 159 adus difpefcitur opiniones. Sunr qui ejus &egritatem abfolutam , fünt. qui eum hic lic corruptum ftatuunt. — Pofteriorum ite- mm due funt fententie. Dum enim non- Wlicorruptiones pauciffimas easque minimi momenti dicunt, alii e contrario multas eas e ἃ magni momenti opinantur. In eo Dihlominus fere omnes coanfentiunt, quod, quliscanque fit realis numerus vel indoles torpionum in textu excufo, fexus famen ilb paucas el nullas correcliones ex Μ88. He- inicr gdipifci poffit, quia MSS. Hebraica, que nunc exftant, pauca funt & hec pauca feceniora, & omnia aut prorfus aut circi- tr eadem inter fe invicem & cum textu excufo; Verum hec fententia, licet pre. valuerit usque ad paucos preteritos annos, aeo efficaciter confutata eít argumentis evidentibus, ex his MSS produ&tis , ut pre- fumere liceat, communem nunc fententiam lere, quod Hebraica que exítanr MSS. - "ade multa fint, quodque alia ab aliis & à textu excufo maximopere differant. | Preterea inter omnia fententiarum diver- Ba ab omnibus ftatutum fuit, Textum Biblio- "us Hebraicorum- typis nunc EXCUSUM prope- mium in omnibus, E ditionibus unum t9 eundem (f^, quibus in locis, quibusve editoribus i publici juris factus fit. Ec hec ficta vel walumta identitas omnium excufarum Edi- tionum 160 B. Καηπίςοσίε, ftatus Coniation. tionum locdm dedit hypotliefi decantata à paucis veto adliuc 40/0118 , quod fc. 7e: χε Hebtaicus excu[us peffeGlus (9. incorrupli - fit. Cum 6 contrario, fi textus, ficuti nun excüfus 615, detumi repertus fit. multur variare à fe:ipfo, & editiones alie ab alii mnaximopere differant, nihil abfütdius εἴ poífit hypothefi , qua ftathitur omne editiones excuías eile genuinas , nihil que contra liquidius , q&àam : quod, dur harum üna ab alia differat, - hec aut ill: corruptá fit & denique nihil certius, quam, fi Variantes plurimie fint & ad tentione digne, quod mobis ipfis (vel pet alios) fimt examihande' quotduot funt , ₪ quantum polis eff ad vetufliffmma (9 Optima 4MS5$.3 ita üt cutn otnni exa&titudine, quz momento rei convenit, determinare pofli- mus, quzenam Editionum excufarum fit cor- Te£ta, queque veram vel falfam leCtronem contineat. Et üt hoc rite determinemus, optima methodus, (quam fequi animus eft) ila videtur effe, ut Textus Hebraicus de- nuo edatur exacte , ut nunc eft in editionum vulgarium praeftantiffima, utque cujusque pagme margiti fubjiciantuf omnes Lectio: nes Variantes, que tüm ex MSS. cum ex κενῇ: Editionibus conle&te fünt. Multas & infignes differentias hic intelli- £o, que inm ipfis exeufjà Editionibus compa. rent; (odd Hebr; MSS. V. T unn 1766. 161 mt, Sünt ille tior errata Typographorum, gt Variantes Lectiones inter aliquas editio- ies recentiores , fed quie infignite recentio- re$ ab antiquioribus editionibus diftinguunt. Ànea jam. in progreffu: huyus. operis: de- t&um erat, quo. anuquiora "erant MSS, hoc.magis eadem a recentiore textu: excufü diffette , eoque magis convenite:cum an- וט‎ verüonibus , &. quz in IN. T. inve- niupur, cicationibus. iNumc vero tepertum e(t, wtufliores Editiones excufas valde differre a ruetioribusy mágisque cum: 4ufíquis oplie vij; M$8 convenire. Debent Viri Litte- rai hoc inventum , quod fpe&tat ad. dete- penda merita. & pre(tantiam ANTIQUISSIMA- RUM IMPRESSARUX. EDITIONUM, lnquifitioni- bus hoc anno factis; & probatur illud Au Boritatibus jun&tis quatuor fequentium Edi- tionun. | Prima eft Exemplar 27018858 , de. cujus conlaüione hoc auno facta antea mentionem feci, & revera illud majoris. exactitudinis praia-bis conlatum eft. — Exeufum jam fuit ἃ, 1487. & forte. hoc editionis hujus exem- pir umicum fapereft | Lectiones Variantes Dujus ediGonis, conlatee cum editione νὰν DR HOOGH TIANA,' Icpette:funt quam puime, ὧς inter eas - ηὐξδηι magni Women. : Verum cum. i0 .£ali. cauíía Wicus.modo. teftis. haud: fufficiar, . 4 Bill. Hagane ΟἹ. I1. F.I. L Ve 162 Ὥ; Kénnicott, ftatus Conlation. ^ Vetus. .Editioo; Cujus ryentiohém faciam, typis expreía :eft' .ג‎ 1404. Hujus exem- plar, quo ufus fuit LUTHERUS, nunc conípi- citur in' Bibliotheca Regia . BEROLINENSI, cujus conlatio ad rogatum. meum nuper finita eft acl. Sebuize Profeflore. Berolinen- (i, Germanice.confcripta, cui prefixa- eíl Dedicatio Anglice fcripta, pro quo honore publicás ago gratias. Opus hoc Germani- - cum à JF eidio,. Viro Rever. ὅς DoCtiffimo, - peramice ad: meos ufus in Latium fermo- aem translatum eft, & hujus verfionis au- xilio reperio; quod Biblia Beroliwenfía im- menfíum differant ab editionibus recentiori bus. הג ג‎ hac Differtatione fere 00 "Variantes fpecifice in totis ver/is aut Jiteri; recenfentur, 66 preter eas 200. Exempla. variationum in: penélis Majoreibicis. Mnltz verbales & Literales Variantes conveniunt cum lectionibus Exemplaris Ezósiemfs , ea-. rumque alique magni funt ponderis. 20% tiones 727724 ὃς Quar:a , quarum mentionem | facio, funt. PRIME, אאך‎ umquam , quoad Univerja Biblia, Hebraice eucufa funt , 4. 1488 ὅς pentateuchus :a; 2492, qui libri jn Bibliotheca:Seremiífimi MARCHIONIS BADO-- (DURLACENsIS feliciter adferwantur. Horum notitiam valde acceptam mihi dedit memo- iratus Nob. Brus; , una cum fpeciminibus :Variandunr duarum. hargm. editionum , ἃ - 7 - 5e... . Aepre . Cedd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 163 deprehendi , editiones has cum duabus pra cedentibus in eo convenire , .quod valde differant ab editionibus recentioribus , quod« quc veteribus optimisque MSS. magis re- pondeant. Duo hec Kxemplaria ad majo- rem hujus Operis perfectionem conferenda elfe exiftimo, & ex his & ex duabus pre- cedentibus , conligenius multitudinem Va- rantium Lectionum, earumque magni.mo- menti. Dignum quoque eft obfervatu, quod, licet Quatuor hzc Exemplaria multum inter fe conveniant , eorum tamen diverfitas fatis oftendat, ea non ju&ta Unum, fed fecundum diverfa MSS. typis fuifle excufa. Hunc Articulum finio, Viros Do&tos ex- teros 6006 ac inquilinos maximopere rogi- tando, faveant mihi fuggerendis notitiis , que adhuc deficiunt, ut ftatus vetuftiorum Editionum eo perfectius dignofcatur. Illis vero maxime obligatus ero, qui me aut de his illisve Editionibus, mihi nondum cogni« tis, aut de locis, ubi quedam harum Editio- num adfervantur , certiorem reddiderint. Tabulam fequentem eorum oculis expono - non. omnium lditionum, aut univerli aut partium Hebrai Codicis, qus antiquiores funt primis Biblicls Maforethicis a. 1528. (he omnes fere conítituunt QUINDECIM), fed tantummodo talium, que ante celebra- tilimas 6101065 Gerdinalis Ximengs Compluti ΝΞ Là . 8.151}. 164 B. Kennicott, flatus Conlation, ἃ. 1517. & Felicis Pratenfis Venetiis a. 1518, excuíz funt. ἃ. 1486, —— ,0ו[0) תו ₪ 0?857ת?‎ 65601 - Soncini , fine pun&tis. Pertinuit olim. | editio hzc ad famigeratum Rab- bi Oppenbeim , Hannovere | defun- . &um, fed locus ubi. nunc adfer. vatur, mihi non innotuit : 1487. -- HAGIOGRAPHA 2. Vol. folio, Neapsli , in pergamento; punctata fere tota. Servatur Codex in Bibliotheca Collegii Eronienfis 1488. —- 215114 —— folto, Soncini, cum punctis, in Bibliotheca Sere- nifimi Marchionis 54DO-DURLA- CENSIS. | —— BIBLIA ---- hoc anno figna- ta, in Catalogo fignata ut excufa Bononie. Dicuntur adfervari Rome in Bibliotheca Zarberina -— BIBLIA ---- hoc anno figna- "ta. Dicuntur fervari Florentie in Bibliotheca 1wren1iALI Laurentiana. 1401. --- PENTATEUCHUS --- 2. Vol. folio. U/y/fponi, in Pergamento, puné&tatus, cum Paraphrafte Chal- deo & Jarchii Commentario , in Bibliotheca REGIS ANGLLE. --- PENTATEUCHUS —— in folio, cum Paraphraft Chaldaica & Jarchii Com- Codd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 67 Commentario; in Bibliotheca Re- . gia Parifienfi & licet in Catalogo notatus fit, ut excufus a. 1490, (quod forfan nota eft, quie in fine Voluminis ?rimi confpicitur) vi- detur aliud effe exemplar Editionis ἃ. 1491. quod notatur in fine vo- luminis /erusdi. Servat adhuc aliud exemplar Bibliotheca REGIS GAL: LLg, ejusdemque defcriptio exacte convenit cum illo memorate jam editionis quod eft 618ת‎ ANGLIAE 1492. --- PENTATEUCHUS MEGILLOTH ET * HAPHT. ———- 0608800 Brixie, in Bibliotheca Marchionis Bado Dwr- laqufis | 31493. —— PROPHET/£ PRIORES ——— folio, Neapoli. Locus ubi nunc fervatur exemplar mihi incognitus eft 1494. —— BIBLIA --- 8. Brixie: in Bibliotheca REGIS 2005518 —— ---- BIBLIA ——- hoc anno notata. Videntur exeufa effe Pi/auri, (ine pun&is: Dicuntur fervari in Bi- bliotheca Carolina Turicenfi —— REGIA »——4. folio, Leirie: in Bibliotheca Regia 2071/0200. 1497. הדחה‎ JESAIA ET JEREMIA ——— folio, Uly[iponi , incagnitum mihi eft ubi fervatur exemplar. ... : L 3 paret fó& B.Kenhicott, ftatu Conlation.. .. idem. nobis'erjt cum anh*o Chriffi, (ut fupra) 1486. : Impreffa. ponatur .vetuftis- fima editio :1486: hujus exemplar habebit literas ἸΏ. id eft; 446, vel alias literas hugc nümerum:ngtantej : Sitnili.:hodo exem- plar 'excufum :a.:.1494. indicabit annum per iteras.7J7].254.. vel per.alos. numeros banc fummam conftituentes: exemplar a. 1500 offeret רס‎ 260, & quoque exemplar anni 1517. iynie. 277. BEEN DIPLOMA GOETTINGENSE. Quod immortaliter promeritus eff de Critica textus. Hebrairi Benjamin &ennicott, 75eo- logie 120070 in Untverfitate Qxonienfi, Socie- Jatis: Regie. Brigannice Sacits | Sociusque. Col- legi&. Exonienfis 5. conqufttis per. omnern Euro- pam, quin imo ex Aftice Affieque oris, Ceodi- cibus librprüm: pes[ci. foederis , nondum in bunc finem: adbibitis, iisdemque: vel ipfo profpiciente domi, vel blando ejut impul/u apud exteros, diligenti/heá -xotlatis : eas ob res soCiETAS REGIA, 5CIENTEARUM GOETTINGENS!S Ben- jaminüm;Kennxott, Jheaogie Dofforem in Liumerfitale. Qwanienfí ב‎ GOLLEGIIS. CLASSIS PHILOLOGICAR, ad/eripfit, ad[criptum boc do- eumento. declarqé s pelens qb qo, ut. Criticas in codicept; J, braiqum labores, — feliciffimo | aufu fiíceptós y pati; fudio ad finem perducat , edilio- quugue: aliguando enbibeat áliis goptis tnfrutiem, 1 ב‎ εἰ qui us * — —(4 Ὡς, 0 00 09 *» «τοὶ. <- FEN -- — aam am.) ₪ dur) 00 MN / / Codd. Hebr. MSS, V. T. anni 1766, 169 quibus nyllus unquam liber infirutius prodiit. Ex quo fucceffu permagnam certe letitiam fem- Bie? , eundemque Sodali impen[e gratulabitur. $ecietas ( ipfius viciffim erga fe "voluntatem urgens , C9. demonfiratam officiis. mutuis com- peníatuta. GORETTINGAE, 27. Januar, 1766. . JOANNES DAVID Sigill. JOAN. PHIL. MURRAY* MICHAELIS, Socie- S. R. S, — Phil. Prof. Ord. So- tatis Regia Goett. cietatisque Reg. Sc. Dire&or. Secretarius, DIPLOMA MANHEMIENSE. Academie ELECTORAL TIS Scientiarum & Eleganuorum Litterarum THEopo- RO-PALATINA. Prefes, Dire- &or ac Socii, LECTURIS S. Cum eadem omnium fu. Peritas , eaque. in rerum natura nibil preflantius , commune effe debet. Veritatis fludium , C9. communis invefli- gationis bauos. Centrum quafi bujus tum flu- di, tum bonoris , recle babentur — Societates Litterarie , 4 Principibus Viris [olemni quoe dam modo con[litute , membrisque compofite "variis, quorum alia fegendis (9 promovendis laboribus Academicis, alia propius iis fubeundis, alia remotius , funt. deflinata. — Legibus binc soffris ire Sociorum ordinate [unt Claffes; | 5 5 que , [4 {55 δ Κεδηϊοοιξ, ftatus Conlation. que, quo intek [e מש‎ δ ΘΝ δε 0 75. silius motam: Veritatis propófitam | attingest. Prima Claffis eff Ordinariorum, quindecim - nu- suero , Societatis anima y cii ornamento accedit fecunda Honorariorum , (8. 4828000 Claffs -א.-‎ graordinariorum 407114. — Infer extraordinarios bos , annuente SERENISSIMO CAROLO THEO- pono, Principe Elettore, cooptatus a nobis. eff. Vir antiquarum. Litterarum Dottifimus , Ben- jaminus Kennicott, 3. 7. P. Regieque Socie- jatis Anglicane ut C9 Collegii Exonienfis Socins percelebtis ,— 12000700 ' tofire "ab incunabulis sade [uis amiciffimus : unde boc. Socii extraor- dinarii Diploma , figillo .deademico noffro mu- nitum , fcribi (9. tradi ei lubentiffme curavimus. | Datum ודועמצוונאר ה וע‎ VI Cal. Maji 1766. LroroLpus L. D. Sigillum STENGEL. pz HOHENHAUSEN.. Acad, Mahh. ΨΑΜΕΥ͂. Seqüitur "Feflimonium V. C. ומד‎ ₪ צאט‎ priéribus refpondens, fignatum d. 3o. Dec. 1766. MEME | Subfcriptio hujus. angi fummam exhibet | 1002 : 10 ;.—— librarum Sterlingicarüm. 1 ye ^ יי‎ ιν 0 ₪ .%* e. . . « φιῳ»"Ἁ ὡς . ve^ 1 4 a ) A4. " MATE . "n * %4 +. 1 v | ei E VL. VI. CAROLI BUTTINGHAUSEN; + Hifl. Ecclef. ₪ Eloq. Prof. & V. D. M. apud Heidelbérgenfes , OBSERVATIONES MISCELLANEE. EMENDATIO CURTIAN A (*) ad lib. 11. cap. II. $. 17. (5) Ex bibliotheca Miegiana in meam tranflerunt .הדועת‎ VENATORIS Obfervationes critice. Nen habeo dicere, an forfitan inferte fint opufcu- lis Venatoris Philologicis, Heidelberge una cum ipílus epiftolis an. 1661. editis, quo- rumque mentionem faciunt $pambemius & Coccrjus , in 6000811 opp. aoecdot. Tom. II. p. m. 726. epifl. 243. & opp. Tom. VI. p. m. 43. epift. 84. Quam vero editionem, 3magna lieet adhibita cure י,‎ nulle ha&enus modo inveftigere potui, nec alibi laudatam aut allegatam vidi , witeriommque iim de. feriptionem avide expedto, τῶ 17% A5. C, Buttinghaufen,‏ של Raoftquam Cbaridemi ad Darium orationem . ( * ( lib. III. cap. 1. enarraverat cuRTIUS, de Dario M hec $. 17. addit: 3 6A Erat Dario mite ac trattabile 99 ingenium, nifi eliam fuam naturam plerurm- p que fortuna corrumperet. " / , ᾿ β.. 2. Variantes hujus loci 16651065 occurrunt, - I) Codicibus Danielis ,' Puteani, Pitboei, Faucbeti & Bongarfianorum alteri deeft | SUAM, quam vocem retinet alter Bong. - cum primo ὅς tertio "Palatinis. Vid. . FREINSHEMII comment. in Curtium ad h. |. Argent. 1639. in 8. Il) Ez T1AX omittit alter codex Bosg. cum τς primo & tertio Palatinis, Vid. rREINs- HEMIUS l c. & NIC BLANCARDUS Va- riarum in Curtium leCtionum libello, Lugd. Batav.'1649.. edito, p. 9533. ETIAM 23 (*) Quam: 5aM.. scuaLLESIUS Árpent. an. 1669. d. £1.: Febr. (ingulari differtatione illuftravit. - Idem,scHaLLEsTUS an. 1671.-m. Nov. edidit enarrationem. orationis αὐ flexandre M. Dabite apud Curtium lib. III. cap. X. Ἐπαιξηάαιίο, Curtiand. 123 "£T1AX' omittunt! editiones Bartboj, Merule ,. didi Manutii , Frobenia, Ba- filienfis = ἴσην. Petri - & — Colonienfis Gymnici, ut teftatur BLANCARDUS l. ₪ : His addo editiones 2111561 a 1685. 6% a. 1693. p. 23. ' 11) Nif etiam fuam naturam plerumque for- tuna corrumperet , legimus in editionibus JoH. LoccENII p. 24. Amít. a. 1648. NIC. BLANCARDI Dp. 141. Lugd. a. 1649. & / Elzevirianis, f$ 4, $uam matura communis 16610 quam nonnulli ex ufu reciproci, quod cum relativo nonnunquam commurtatur, defen- dunt, locumque ita explicant: erat Darie mite ac traclabile ingenium , nifi etiam fuam, ἢ, e. ejus naturam plerumque fortuna corrume peret 1. 6. corrupiffet. Verum enim vero, ne jam voci etam inlgream, tales inter- pretes rnitem ac tractabilem Darii naturam plerumque fortuna corruptam vellent. ₪4 quod cum Curtiana Darii defcriptione aper- te pugnat. Cbaridemus S. 18. ita: Tu qui- dem licentia regni fubito mutatus, En Darium fubito in pejus mutatum , non vero plerumque malum. = Ipfe 60 דה‎ 05 lib. 115 cap. VIII. fcribit: Dariws erat :חר‎ ₪ mis; ἃς ΄ | lib. V. Us .C. Buttinghaufen,. : lib V.^cap. X. )- 14.- Daeiam femglicem C3 wijems n. credere odo que, affirmabant , féd etiam: flere | cogerunt. Ἐπ inde concludo £guNTIUM occafione illorum , que de Dario parrat generalem, ut alibi quoque folet, fententiam proferre , qua. ad omnes omnium jemporum. homines pertineat, quorum na- juram, mitem. ac traCtabilem , plerumque fortuna corrumpit. Sed hac ratione, τὸ SUAM pullum fenfam Fundit , ἃς medelam .omnino defiderare videtur. En varios variorum conatus! | δ 4: . TANZQ. FABBR in epift. criticis, epift. LII. m. 171. hec habet: . ΄. . » Valde mihi verifimile fit, legendum es elle, nifi etiam BONAM fiafuram plerumque , fortuna corrupiperet, " | . Quam quidem conjecturam eo nomine commendare, poffem , quod cugT1Us & alibi (*) sature bona fertuse opponat; fed famen nimis.abit a recepta 6601086 , eo- demque jure ) legerem; mif etiam mUMA- NAX naturam. plerumque fortuna corrumperet ; jftamque le&ionem ex ᾧ, 18. illuftrarem: "GOMINES , «(um fe permi(ere fortune | etiam ! 0007 | nata - . (*) Lib. X. cap. V. 6. 26, de Jdiexandro affirmat, bona wotura ejus fuifJe, vitia vel fertuna vel atatíz. Eméndatio Curtiana. % didicere 5 vel Q) fabülituerem -‏ שח fastam: nifi etiam SANCTAM saturam plerum-‏ qae . fortuna. cortumperet. cURTEUS enim ib ΠῚ. cap. VIII. f. s. mitem ὅς fanum Darism laudát. Ali faciliori methodo lo- cum . fanare aggret funt. ες 0$ 5 JAC. PERIZONIUS notis ad San&ii , Miner- vam p. m. 178. nullas dubitat, ícripfiffe CURTIUM,, "ifj SUA ndiuram plerumpoe fortuna corrumperet. % 6. Sed iftam, quam PERIZONIUS : rejicit, literam ₪ bis noftro loco reftituendans putat illuftris CORN. vALER. 4 YVONCE ,.:qui ia 4804 - A4cademie Theodoro - Palatine , 'Fom. 2 p. 158. in noftzum.locum ita commentatus; » lllud /4sm maturam nec fatis Latine » dixerit, & fi dixiffet, frigida enafcitur ,fententia. ^ Aliud autem voluit elegan- » tiflimus fcriptor, quam putidi amanuen- , fes ipli obtrnfere. =--- En facillimam , emendationem: erat Dario mite actratia- » bile ingenitum, nif SUMMAM naturam plerume » que fortuna corrumperet. 1n. alijuot codi- 2 ' Uo Yu etiam fuam, vel fuam etiam. Unde fignificantius ita. repofueris: | ג‎ Μὴβ 45 ,. 176 "C. Buttinghaufenj 95 9} 33 -ALe&lionum Latinarum lib.Il. p. 105. ' nifi SUMMAM etiam naturam plerumque fore tuna corrumperet. Id nempe ait, fummasg :]גת‎ dotes ab excelfiore. fortuna : ut plurimum in pejus fle&ti. In manufcrip- τὶς 110674 » per fuperdu&Gtam lineolam denotatur, Unde abs ea temere vel addita, vel negle&ta, toties /uus ὅς /um- sus confundunuir. δὶς apud oPTATUM MILEVITANUM de fcbismie Donatiflarum :lib. II. cap. 19. (a) - Felix inter crimina SUA , £9 facimora nefauda. . Legendum inter cria SUMMA. ἰὴ MARCELLINI Comitis Chronico ad an. 549: \ג‎ antiq. Le&tion. Vol.1. Milites clam Fe- ronam ingre[ff , dum avaritia inbiante de ς p^eda coticertant, 4 1010/41, egredientibuy de latebris, cum suo dedecore civitate pelluntur. Immo cum sU.MMo dedecore c. p. Quee duo loca. pridem ita emendata dedi in $. 7. | (a) Edit. Pati. a. 1702. P. 41. Interea fupra memoratus. Felix. ( fcil. Idicrenfis) inter. cri mina fua, & facinora nefanda. | Sed nulla heic emendatione opus eft. Audiamus cicERo- N£M 2. Verr. u£ non mpdo in auribus veliris, Jed. in oculis omnium sua furta. atque flagitia defixurus fum ; & 3. Verr. suis eum certír propriisque criminibus accufabo. Éodem modo OPTATUS per crimina [ua intelligit crimina Felici aliisque" Donatiffis propria , fuis cum 6011: propriisque criminibus accufat. Emendatio Curtiana. 177 $. 7. Summum heic veneramur ingenium. [In eo tamen haremus, an mite 46 8 ingenium , de quo agit CUR TIUS, /ummarm satwram appellare fas fit? | tg Pontus lego: era? Dario mite 460 ingentuz , nifi etiam SUAVEM naturam plerum- que fortuna corrumperet. $. 9. Facilis ifta eft emendatio. Inprimis fi cogitamus literas ligatas ὅς inverfas. Scri- pum forfitan erat S V AVE M vel $ V AVSM. Unde librarius :טג‎ propter hujus literarum inverlüionis vel ligatura imperitiam , aut quod talis literarum ductus aut effet erafus aut fübobfcure expreffus, facili & prono errore legere potuit /sam. $. 10. Mite ingenium cuRTIUS, ni fallor, expli- care potuit per /uavem naturam. Mite di- citur eque ac /uave vel dulce de rebus qui- - Dill. Hagane CI. 111. F. 4. M bus 178 C. Buttinghaufen, de.Legislatore bus vefcimur. Latini quoque fcriptores. ingeniis fuavitatem tribuunt. 22400600 s6- fum ac fuavitas Occurrit apud PATERC. - hb. I. 07. foicitiom. vel. amorem: /uacoem 100035 1116821108 lib.I. 148. 923. & crcERo.- 18. Fam. 27. con/uetudinem vel. conjunctionem fuavem , ὅς 2. Fam. I93.. fuaqem | amicus. Idem cicERo 6. Att. 16. miram in eo. pieta- Tem, fuavitatem ,— bumanmitatemque — per/pexis - & 3. Fam. r. propter multas fuavitates inge- «ii. 0/06/25 bumanitatis 186% ὧς pro Corn. Balb. 36, Comes, benigni, faciles , [/uaces bomines effe dicuntur. ReGte igitur & ordine €URTIUS mite ac 17002600 ingenium dixit /24- | t5. naturam. I L. DE Primo Chriflianorum | legislatore apud. — LUCIANUM מ‎ Peregrino. 6 ir. E LUCIANI οϑὸ τῆς Περεγράνν τελεντῆς Dia- logo religio Chriftiana egregie illuftra- ter, Vid. nug T1Us Demonfl. Evasg.: p. 62. BupbEus Differt. de veritate religionis: 002 0/0 Pbilefopherum Gentilium. obtretiatione \ Chriflian. primo apud Ἰλιοίδημαν 179 VL, p. 5‏ .$ )4( ה Jon r1N.annot. ad Hift. Ecclef, Tom. 1‏ p. m. 145. feqq. aliique plures: 08‏ mique Amiciffimus FRfD. THEOD. wir-‏ Hor preterea putat, Lucianum heic nobi-‏ lfüimam hiftorie Mo/aice particulam hucus-‏ que fepultam. quafi &- a némine obfervatant‏ exhibete, vid. progrr. 1762, & 1763. Liss‏ geedità. ^ ^ — 2 (f '‏ .12 06 0-0 LUCIA NI inprimis locus, de primo Chri- ftianorum legislatore, noftra confideratione digniffimus eft. Opp. Tom. IL p. 567. edit. Amít. a. 1687. ita extat: = » Deinde { ὃ νομοϑίτης ὁ πρῶτ") legislator » primus ipfis perfuafit , alios aliorur& omnium » effe fratreí, cum e — crucifixum illum » preceptorem (ἀνέσκολοπισμένον ἑκᾶνον coQussy » ὠντων) adgraverint, " | ἘΝ 6 13. | ᾿ϑεγναζοτυπὶ noflrum 060/50 vocat, id eft, DoBorem [apientieque magifirum & fette con- ditorem y quo modo Solon &: Pytbagoras 'ab WHERODOTO Sopbifi appellantür.' Vid. vos. ECKARDI, nón-Cbriffianorum de Chrifto tefli- f208/8 , 2. 1725. תג‎ 4. edita, cap. VI. $. X. μος P. (03. . («) Habita illa fuit Jens 1711. & ibidem 1727. recufa. in Mifceil, :Sac.. Aa 10 Pg. 45 1-522. (2e... 180 C. Buttinghaufen, 66 6 p. 108. Sic rvcrAmus antea natraverat, Peregrinum τὴν Savpasnr σοφίαν τῶν χθράςια- vov didiciffe. | 0 6 14 Chriftumque ulterius. ὀνεσκολοπισμένον ap- pellat. Que phrafis ab antiquiffimis tem- poribus crucifixum (a).denotat, & Luciano maxime arridet. Chriftum enim & fupra dixerat τὸν iv τη Παλαις νὴ ἀνασκολοπισϑέντα, 6 r5. Ex eo vero, quod Chriftiani crucifixum adorarust, fequitur quod illum quoque pro yero Deo: habuerint. Vid. gupDavus | c. $. VII. p 481. ἃ Eckanpvs 26 XXIII. . I20. Quo, nomine infultare Chriftianis folebant profani, eosque irridere , quod hominem colerent crucifixum , ut kon? HOLTUs Variis locis docuit, fcil. differt. ad 1 Cor. I: 18. feqq. de 0070 crucifixo, Ki- loni 1686. ventilata, Cap. L. 02. & difler , (a) Memnon 'in bello Trajano Antilocbnm. proftra- vit, quare ab .fcbille interfe&us eft, ₪ ל‎ )שש‎ ὑπ᾿ EX» 9095 Ut ASCLEPIA- DES Myrleanus apud. Euflatbium in Odyff. Δ. P. 1697. addit. Non adeo liquet, an hac verba ad infamem crucifixionis poenam 1e ferenda fint, an ad honorificum fufpendiun? De quo videatur FALSTERUS «fmeenit, Pbi P. Il. p. 206.: Chriftian. primo apud Lucianum. 181 de nominibus, quibus per. ludibrium Chriftiani fuxt appellati , Kiloni 1693. disquifitioni füb- miffay cap. IV. p..22..ut & in Pagano 07- tre&atore, Kiloni 1698. edito, cap. VII. ) 2. p. 343. feqq. $. 16. Sed, adhuc. fub judice lis eft, quis primus legislator (ὁ νομοϑέτης ὁ mearg-) Chri[Liano- rum? (Qui cum sr&PHANO MONACHIO (4) coniciunt, LUCIANUM In Peregrino fuo Martyres & inprimis δ, Polycarpgum deridere, heic tamen, quantum fcio de Po/ycarpo non cogitant , etfi in Smyrmenfum epiítola δι- Jaexa AQ» & πατὴρ τῶν χραςιαγῶν 9 & in HIERONYMI Catal. z/u/ir. feript. cap. XVII. precipuus Ecclefie dottor audiat. | 6 17. LUCIANUM; primum hunc Legislatorem 8b ἀνεσκολοπισμένε ovd ρὸς plane.diftinguere, adeoque Chrif'um ipfum minime intelligen- dum effe , .plures affirmant ; tek; gr. TAN. FABER , qui huncce dialogum notis doctiffi- mis - (a) In Differt. de S. Ῥοίγεατρο, קזס!סק0‎ 61 ad varía [acra inferta. Conf. TENTZz&LII Exerc. fel. P. I. p. 142. 8 Jo. AND. SCHMIDTI Hiftor. Seculi II, fabwlis- variorum. maculatam P. 29 “4.27. ' . M 3. 182 C. ButtingBaufen,"de Legislatore $. 18. Alii tamen ipfum noílrum Servatorem intelligunt , ex gr. ToB. PFANNERUS 4 Catecbürmenis cap. 1. $&' XV. 'p. m. 63. v. MooNEN in 6090008. Pasfion. verf. germ. p. 613." coerr£ÉNivs not. ad Dutton»: de 'refurrectione J. C. p. 279: & cuiswEnRvs in Differt. que Jenenti hujus Dialogi editioni praefixa legitur, $. XIX: p. 27. Grécos eleganter nómen proprium 'fépetere pro relativo, idque citra Hebraismum obferva- vit PALAIRET '40 N. T. p. m. 104. & 438. Et fic LucixNUs αϑεσκολοπισμένον fepetere, fimulque refpicere videtur ad AMatzb. XXIII: 8. ὡς ὑμῶν ὁ καθηγητὴς ὁ Xeacóc. πάντες δὲ ὑμεῖς 206005456, Ultima verba exa&e con- veniunt. cim. i)lig LUCIANI: &dexQol πάντες ₪0 ἀλλὴηλῶν, Quique apud. AMartbeum xa95- y1106, apud LUCIANUM. Ναροϑέτης audit. 10. \ . . 4. 10. Si vero עלוק"‎ Chriftfanorüm Jegislatorem omnino ab ἀνεσκολοηισμένπ,, cum viris (Qj. 17.) laudatis , diftingüere velis, Apoftolorum Cho- rum luftrare par eft, Quibus יספט‎ ₪69" |. Chyiltian. primo apud Lucianum. 185 Θερῴπευτ. lib.'IX. νομοϑεσίαν [118 verbis tri- buit : "Trajanus; Perfarum quidem | imperium fubverzit , "vfrmeniosque Romanorum freno fub- guit, δ᾽ Scybbicas nationes fceptris [uis parere tmpulit ,- pi/caforum ' tamen C9. futoris, (1. e. Apoftolorum ,'inprimis Petri & Pauli) vo- Wteixe = abolere: non. potuit. | 0 $. : 20. TANAQ. FABER l. c. p. m. 68. Paulum Apoftelum defignari exiftimat, rationibus iis adiutus , que neminem latent , bac etiam non lrviter commotus, quod toties apud ' Paulum fratrum &ppzllatio, qua de btc agitar ,* occurrat, Ex eadem arce rABRicIUs Billiotb. Grece lib. IV. cap. XVI. edit. Hamburg. p. 5oo. pro 7οαμμὸ Apoltolo pugnat, qui in Evan- gelio 66 '"Epiftolis unus maxime omnium commendat illam, de qua rLuciANUus, &2sA- 0:112. BUDDEUS 66 LAMPiUS |]. c. judicium le&ori relinquunt, etíi pofteriori de Joanne hypothefi favere videantur. $. 21. Coronidis loco hzc obfervamus. 1( Joannis caufam exornat HIERONYMUS, in cap. VI. Epift. ad Galatas referens, goanem in ultima fenectute nihil aliud per fingulos protuliffe coetus nifi hoc: . Filioli diligite alter alterum. M 4 II) 184. C. Buttinghaufen, de Legislat, 6 11( LuciANUM, utpote qui maxime pertinet ad genus hominum σκώπτικον, D. Pauli: fata perílringere, nullus dubito. Primo ftatim Dialogi limine docet, Peregrinum emtia glorie tauía fatium effe , ( ἅπαντα δόξης ἕνεκα γενόμεν.) quibus refpon- dent illa, qua 1 Cor. IX: 22. leguntur: τοῖς πᾶσι γέγονα τὰ אזישד‎ Ut doCte obfervat Cl. ΚΥΡΚΒ ad ἢ,]. obferv. facr. Tom. II. p. 216. LucrANvs.de Peregrino fuo addit: πολλὲς πληγας ἔλαβε, ac de 16000 defiliens aufugit; confer 2 Cor. XI: 23. ey πληγαῖς ἐν 0 πολλάκις, & ἃ que 20. IX: »5. 06 Paujo narrantur.: III) Sed, cum rvctANvs Peregrinum diftin-- guat a primo Chriftianorum / egislazore, neutiquam cogitaffe videtar de Paul Apoftolo, fed fi conjecture effet locus de D. Petro, qui & Φιλαδελφιαν & opera. Charitatis, eque ac Paulus, in epiítolis paífim commendat τ Per. I; 22. ll: 17. Ill: 8. V: 9. & 2 Per, I: 7. Cujus con- je&ture, a nobis in programmate Heidelb, ἃ. 1761. paucis expofite ideam dederunt 06 Qbingifije 60006 a, 1761. IN. VII. vel VIII. 0 ה LL ossa mem. A. -- 800% om LITT ER ARI A LIPSIJZE — | Diem fuum obierunt V.C.FERDIN. AUG HOMMELIUS, J'ufis Utriusque Antece[for 1764. d. 16. Febr. —— jJoA. cHRisOPH. GOTTSCHED , Philof. Pro. fe[for 1766. d. 12. Decembris. —— CHRIST. SIGISMUND SCHUMACHER , Zffirono, mie Caltor a. 1768. d. 25. Dec. -- GcOTTFR. HEINSIUS , Mathem. Profeffor ₪ Acad. Scient. Petrop. Socius a. 1769. d. 2r. Maji. —— CHRISTIANUS FURCHTECOTT GELLERT , Phi- lof. Prof. a 1769. d. 13. Dec. cujus Carmina jam Gallice quoque leguntur. «Germanica aurem prodierunt nuperrime .cum omnibus ejus fcriptis fub ἢ. titulo. $etrn G. ty. Gels lect Cámmtlid)e ה65002/)66‎ / fünf X pelle 1769. 8. Conftituti funt Profeffores | Antiquitatum Sacrarum Extraordinarius V. C. ANTONIUS ERNESTUS KLAUSING ἃ. 1765. Edidit | | ,קסוע 2 א‎ 156 . Litteraria. ו Progr. , tradens ifioriam controverfia te.‏ centiftma inter Pontificem Romanum =‏ Rempubl. Genuenfem [uper Legato im‏ . . Gerficam mi[fo 1765. Philofophie Ordinarius V.'C. yosrus -מנהע‎ DERICUS FRORIEP ]peol. Baccalaureus , a, 1769. Edidit | Bibliothecam Zrabicam &9 Verfionem Capitis primi Corani cum animadver f. Phileleg. ut ὃς. Ephremiana in librsam; gobi 1769. Mathematum Ordinarius V. C. GEORG, HENRI- 605 noRT2, 1760. qui Profeffionem cxtra-- ordin. ab a. 1765. fuftinuit. Edidit Difp. pro loco de'^fütionibus regsiarum , quas calculus differentialis in. conflituendis puntiis curyarum multiplicibus & fubtangen. tibus, ad bac puncta offert," & progr. Invi- ' tatorium & Orat. de Mechanica ejusque Uti- . A litate 1769. 003% .08ך.0./\‎ AUG. ERNESTI , edidit preter Bibiie. thecam Novam Theelog. »»...ἕ Opufcula Oratoria j. Orationes , Prolufiones € Elogia. Acce[fit Narratio de Soa. Matth. Ges- mero ad. Day. Ruhnkenium V. C. Lugd. B. ^. 1762. 8. v.. Elogium & recenfionem in Bi. biioth. des Sc. δ᾽ Arts T. XIX. p. 99. seines Πγλυβι τὰ λυκορτς Cu 'ψῴξομνενοι 9 27 If. Cafas&bono ex. recenfiome Sac.- Gronovit , cum notis"Cafaubenorum , Urfini ,Falefii, Pal- merii δ᾽ Sac. Gronovii. “ΠΟ Aenee Ta- . 760100 Cómment. de Obfidione toltranda. | Pra. . dationem. 8ὃὃ Gloffarium Polybianum | adjecit J. ^ ERNESTI. 7701. III. 1764. 8. we Progr. de dono Linguarum ejusque natura 10 187 — ROÓMERI, Operum 21006000 008 -Hymnos, Epigrammaia , | & fragmenta , | Recenfuit, Varias Leones, notas indicemque Gracum in contextum addidit j. A. egNESTI Vol. V. 1764.: 8. | — Progr. ad Explicatiónem locorum 'Eph.I: 10. & Col.1: .ספ‎ 1765. «aw t τοῖς Vegrow ipfi funt J[ra&lite G τὰ ἐπὶ τῆς γης gentes. — Brevam repetitionem &? Affertionem | fenten- tie Lutherane de prefentia corporis (9 [an- guinis Chrifli in Coena Sacra 1765. —— odeftiffime' fcripta eft ἃ Erneftiano digna chara&ere, ' Hujus Differtationis da- turus fum Recenfionem δὲ Efpicrifin mode- ftffimam & amiciffimam, quz hac de cauffa Viri Summi gratiam merebitur. | —Á; T. Livi1, Patavini , Hifloriarum libros qui fu- perfunt omnes, ex recenfione Arn. Draken. borchii cum Indice locupleti[fimo. ccedit pra- ter varietatem LeGioms Gronoviane (9. Creve, riane Glo[Jarium Livianum , curante: j: A. ER- NESTI 701. III. 1769. 8. —- Glpiftlic)e «pieblgten aue verferttcfjuna Glotteà unb Syefue 602008 / unb aur befórberung be$ (nneren G:iftentums 1768. 8. --- 104. AUG. DATHE , $. 17060]. Baccal. C9 Prof. Lingue Hebr. Ord. Difp. de cau[És, cur Lopici, fubtilifhmi in fraceptis, [epe parum fubtiles fint in eorum ufu 1760. Legi meretur. | Prolufionem de ratione confenfus Verfionis Chaidaicae &9 Syriaca Proverbiorum Salomo- nis , qua praleGiones fuas cad. indicit 1764. Pfal. 4 188 Litteraria. Pfalteritum Syriacum 9 recenfuit && Latin vertit Thomas Erpenius. Notas Philol. €» Criticas addidit yoA. Auc. pATBE, Hale 1768. 8. . Difp. Philol. Criticam de ordine. Pericopa- rum -Biblicarum non mutando 1769. Dis- fertationem.hanc , cum precipue dirccta fit contra ] Rev. Harenbergii Meletema > de Pericopis Biblicis re&e in[lituendis ₪ ΝΟ I ( dijudicandis , quod, exhibuimus in Biblioth. Brem. Nove Claff. II. Fafc. Il. cum duplici ejus Spictlegio , quod legitur ejus- dem Bibl. Ci. III. Fafc. II. fas eric & mens fedet huic :-Bibliothecze inferere, ut.Lecores (ciant, quid Harenbergio fuerit .obpofitum ; quemadmodum etiam Apologig , vel cuicunque demum Re- fponfioni Harenbergii, Bibliotheca 6 dabit adytum, fi. Ipfi lubuerit litis fer- ram reciprocare. | OA. FRID. BAHRD, Th. D. &9 Prof. rogr. duo, quorum primum eft de Nominis Filii Dei propría &$ perpetuo S. S. ufu trita fignificatione, alterum de ratione , qua SFe. fus μὰ ex mortuis eegsuee Filius Dei e[fen- tialis fuit demon(lrütus ad. Rom. 1: 4. 1764. Contra b. Heilmannum dire&a funt, ἃ imputatur. error ipfi Zcademie Goettingen- fi, cujus in nomine fcripferat b. Heil. maftnus. Hec autem imputatio , quam fit iniqua, Goettingenfes fatis probarunt in ipforum Ephemer. 1764. p. 497. Progr. de Evangelio Matihei Hebraico 1767. Obpofitum eft fententig V. C. 206. Day. Michailis, tos | Differt. 1.50" --2ם-----‎ "00-70 nd Differt. de: Difpenfatione Divina: ab obliga. tione legis Decalogi Quinta 1760. --- de Difpeníatione Divina ab obligatione precepti Decalogi Septimi ( vel. OGavi ) legisque Studaorum ritualis 1765. — (pataptpaftifi)e Grflárung bed 006 Jteiten 2 Dell 1765. 4. Hexaplorum on1cENIS , que fuper funt au&iora emendatiora, quam a Flaminio Nobilio, Joa. Drufto, &$ tandem a Bern. de Mont- faucom concinnata fuerunt , cum notis. Vol. II. 1768. 8. Inftitutum laudabile! VCcngisT. AUG. cRUsIUs, S. Th. D. + edidit Hyportnematum ad Theologiam Propheticam artem primam , Introduttionem generalem 00 Theologiam Propheticam complexa 1764. |. 8. Recenfetur & reprehenditur in berXifaes meinen. beutfc)en £3t6t(otfet "T. IV. P.T. uti > Zpologia, que Recenfioni huic obpofita fuit, latis 066/16 fcripta. Interim judi- cio Recenforum de hoc libro lato lubet fub(cribo. 6 γεν &vangeliften (n. einem Gert. aufammene 004000 nad) bed fel. Bengels $jatmoníe ιπιὸ überfetgung, nebft beefen. erbaul(oen 2(nmerfune &m/ mit einet 2300060 1765; 8. Aebanbtuna von ben Liberb(etofeln 906 $yepbentfumó ín Sen SOteínungen vom 30% / ₪. f. m. aud bem tateínifien 1765..8. Recenfio in ber 1/0 )א‎ 010000. T. V. p. 196. judiciofe fcripta placet. - | KbBanbiuna vem bem 600068ץ‎ 6020060 unb bet nffranfung bed fe genannten 65006 vom gurelcüenben / ebec Bcffee / beteeminirenben-Gruns - 'bed 1766. 8. Dis» 190 Litteraría. Differt. dé 'Super[litione 1766. Progr.. de vocabulo Neue, prafertim in Ep. ad Romanos 1765. . | . 611006 9Belefrung von bee Gftifilid)en Sirdoe/ aud bem fateinífDen 1767. .8. V.C. cHRIST. FRID. SCHMIDIUs, “24. Programma de Originibus Quatuor Evange- liorum , quo Lettiones fuas indicit 1764. Diff. Inaug. qua offendi? Verfionem. Mlexan- drinam optimum. e[fe Interpretationis libro. rum Sacrorum prafidium , Specimen. fecun. , dum, in. Epifl. S. Jacobi Catholicam 1764. Obfervat. fuper Epiflola ad Hebreos hiflori- .005 Criticas, Theologicas , «uibus verba difficiliora collatis locis Litterarum ₪. ₪ Verfionibus Graecis pariterque Orientalibus utriusque Foederis illuflratur &c. cum pra. fat. V.C. c. A. 00511 1766. 8. Recen- fionem v. in ^ifgem. beutfd)e — S3tbliotf. T. VHI. P.I. p. 9356... Ceterum. prodierunt BIBLIA PARALLELO—H ARMONICO— EXEGETIGA 0bet/ את‎ mít (id) (eIb(Z fee ]טע‎ üPereinfiimmente unb ᾳῷ (ἴδ erflárenbe 00-6500167. unb. 97. 3. κίε 300] 1764. fol. n. wiLiscH primum eorum editionem inftituit, & poftea conti- nuavit V. C. cHRISTOPH. HAYMANN Super. intendens. Misnicus. EM V.C.sENJ. keNNICO JT, S. T. D. Differtatio fe- eunia füper: ratione Textus Hebraei V. T. in Jipris. editis, in quinque Capita divifa. Latine verti curayit €? praefatione ad "Auctorem cel. de Conjefturoli Critica V. T. 69 cl. Vogelii τε- ) 0 04. Ls Cenfione EP Litteraria: | 391 cenftone. Codicis Hebr. Helm[ladienfis auxit V. C. G. A. TELLER, T. D. t$ Prof. 1765.8. * [. P. PRíITI, [Introductionis in LeCiopem N. T.. repetita editio locupletiot multum, ex re- cenfione V. C. CAR. GOTTL. HOF MANNI 1764. 8. V.C.cag. GUNTH. LUDOVICI, P. P. Progr. de Perfe&ionibus [ermonis Ae[lheticis , indeque dedu&tis regulis S. S. Hermeneuticis 1764. — ]j. G. . RICHTER , Diff. qua. Αναϑημμτε Templi Hierofolymitani exponuntur ad Luc. XXI: =. 1764. —— 04. 1091 KREBSII, 11]. Moldani ReGoris, ovum Lexicum Graco—Latinum in N. T. ex editione Chrifl. Schoettgenii, quod recen- Juit 69 quam plurimis locorum interpretationi- bus auxit €? variis Obfervat. Philol. illuftravié 1765. 8. —— Progr, de finibus Grammatici regundis, Ele. ium M. H. A. Schumacheri , ReGoris 1765. e Scholis bene con[litutis, Ecclefie δὴ 1010. fe- minariis 1764.: de prudentia Difcipline Scho- ו‎ regunda 1765. — Decreta Romanorum pro S'udeis fa&a, à 70. Jepho colle&a &? Commentario Hi[lorico-Gram- matico-Gritice ἐϊ γαῖα. AdjunGum efl. De- cretum. Zthenienfium. pro. Hyrcano Pont. M. Judaeorum fatum , Commentario illuflratum 1768. 8. —- Jacosi cARPOvII, Ill. Gymn. Vinarienfis Di. reboris , "Theologis Revelate Dogmatice , methodo fcientifica adornate Tomus IV. ₪ poftremus. 1765. 4. . ) -—— CAR. ERED, BAHRDT, Diff. de ufu Língus . Arabica ex comparatione cum-4diebrea. 1758. C"— 194 Litteraria. N ὉΠΠῸ Philol. ad Carmen 'Davidir‏ —— ה XXXVI ₪ ad Pf. I[.' 1766. =‏ --- j0A. GOTTL. ARTZT, P. D. M. εἰμ »το- blematis de Demoniacis, contra V. C. 10Α. SAL. . SEMLERUM 1764. = : --- FRID. GUIL. ὈΒΕΒΌΒ, Zfnnus "udaicus ex an- ^ tiquitate "7000100 illufiratus 1766. e J. A: STARKII, Sylloge Commentat. δ᾽ Obfer- . vat. Philol. Criticarum | Vol. I. 1769. 8. Character Davidis ad rationes Po&éfeos Ly- "Tice in ea examinatur, & Pfam: LX VIII ἃ CXLV. explicantur. Promittitur Nova edi- « . tio Pfalmorum omnium Critica, & ex anti- ' quis verfionibus explicandorum, Inítitutum omnino laudandum! »—- ERN. ADOLPHI THEOD. WESTHOFII, Com- *' ' ment. de Pacé Cananais oblata 1764. Le&u digna eff. . --- CHRIST. COTTL, RUHNOEL. 77. D. M. Diff. | de precum ante €? pofl cibum apud ₪460 ₪ Chriflianos faciendarum genere, antiquitate & nece[ftate 1764. ——— CHRIST, ELIEZER GENSEL , A M. Diff. ad Col. 1: 8. fq, 1761. ——— C. A. PLATTNER , Dif. de Sacris Clande[linis . .1766 ᾿ / 6 .כ‎ 01 66 2L. unb 9. 2. / nebft einer. וע‎ flánMgen Grflárung 09000 / aud ben ה‎ fenflen. 2inmerfunaen — verfcoíebener ל‎ € (niftfteller sufammengetragen. ξς munmefe abe .Ín.bíefee beutíóen Uberfejuna mit. 2(nmertunaea bealeítet von .חכל‎ JACOB BRUCKER , 0001 bet : Cvarigel. SP farrttree Gic. Syn 2ugepurg. 2Xcotses ..— Benber Sel 1766. 4 = ₪ . t Litteraria. 193 Gxfiift bed. Qt. unb δ. t. πεδξ einet votiftáne‏ .)$ אפ £x Magen (Grffürung bertelben u. f. wv. (n (xv 3oolldns δ (Θέ fprad)e an$ (ít aefteí(et / ץחה‎ abec (n bíefec δέει ει ΕΠ πη4 auf neue של‎ ה‎ / unb mít vielen 2(tnmertungen unb. efnem 23ots breit begleitet von Ὁ. 10. AUG, DIETELMAIER. Glfter. &Dell 1766. 4. greffe 4006 vom Gertffen/ (n fo ferne (ie be Ge» ]))46 bec :Xel(aton. unb bie aefetge beà (5taaté vet» ftnbet 1769. 5. Partem hujus utiliffimi Li- belli, alteram fc. Practicam, valde laudant Ephemerides Couing. Sunt qui V. C. 5. H. Lamberto, Prof. Berolin. hoc opus tri- buunt, alii vero V. C. Spaldingio, Prapo- fto. Berolinenfi. Odanfen. ü6er ber Ogertf ber Gefüble (m GGriffentóum 3n. 1764. Legi meretur. Audor dicitur effe V. f. R. Spaldingius. | CAR. GOTTL. LEISCHINGS , 000001088 son ben tarielioen Friften bed ו 0 / הח(‎ ber ef(gíor unb ber 3ugenb / gegen bie Grunbfdtie beg Hn. 204204 1769. 8. Laudatur | ἣν BENRICHS, Grafen אסט‎ BÜNAU m. f. ₪ n. ] tracütungen über bíe SXeligfon unb (grem jetslgen OXerfall / beraudgegeben von 9. JOA. FRID. BURSCHERN, ber fol. «prof. 1769. 8. j OH, LOR. VON MOSHEIMS, QisfflünMge Sif» dyengefebkóte beg 8. +./ 806 beffen gejammten Sateíinifien QBerÉcr / mit gufátyen vermefs κί. unb mtt einer Cortebe $n. D. unb pref. C. W. F. Walchs, von. bcn. Seránberuna n bei Citublumé bee SiccDenbiftorie 4: Dekautgeacben. von .זו‎ JO. AUG. CHRISTOPH. VAN BINEM, (ptas Qtr 1769. 4. Dalec הש‎ ..8 4 Bibl. Hagana Cl. 11 1 חפ | א‎ 194 Litteraria. $)n. FRID. SIGM. KEIL, Sfterfwürbíae £ebené - וו‎ be8 fe. Qeugen 6001166 / .D. Martin. Luther O)ier Sbeíle 1764. 4. $)n. CHRISTOPH. COTTH. STEMLERS, 9001008 / + fanblung αἰ bet Sírcben- 0000000 von bee (ἢ renbe unb ben Gurrenbanetn. 1765. 8. V.C. JoA. HENR. MUCKE , Diff. de Tribus CapitzaJ, Concilii Chalcedonenfis 1766. | "X6fanblung von bct SXeJígione-bulburig / aud beim rai | 490006 beg Son. von. 270170176 , mít einigen 1 merfungen begleitet 1764. 8. .— | EERDINAND AMBROSIUS FIDLER , éfemalígen Gatf ) {ἐπ epriefter / $ebrer ber. SpoifofopDie / «polem (ἐπ 306010606 im δε || εὴ 0006 וו‎ Stoníal. S»of- Gtofter ber Otuguftinet / Sr :profetpt | ober Certudte über δίς micbtlaften Giaubens - éebre ) ber Sxomtíco Gatbotifben Sttrd)e / Stvet 3 Deife 17 ὅς 8. Laudantur hec Tentániina, גו‎ prae hiftoriam evafionis Auctoris , multa Anecdot: habent de mornáfteriis , eorumque divitiis ' Au&or nunc vitam agere dicitur Hamburgi - ffragmatiftoe 656600006 ber fo berufenen £2ufle n. Cen« Demini δεῖ 3066 1769. 4. Valde laudatur, cft ein fcórerimerbunben/ nad) (ntfeemmaen von bem ει Áefrebegrif feiner Sieche / fein 2Unt (n berfelben nícbet (o .gufegen 1767. B. amb nod) cine Sugabe 1768. G:enefibteíben an ben.-Angennanten Sn. S'erfaffer vom .- falfben SXelígions-epfer- 1768. Qusftiones fe- quentes ,examinantur 1) fintne libri Sym- bolici in Ecclefia Proteftantium neceffarii ? .*. 2) An tales habeat , & quipam: fint? 3) ,- - quale eorum fitobligandi jus? — - . :'"Jees Mox τῷ βρυεννίᾳ . τὰ avri Dru) — impu . Ev9nis Qrazery TU הש‎ 108 mU πρῶτον venie ixh9om 77οϊ. 2. 1768. 8. . ...: | à , \ + . ב-‎ C. '- + - - .+ A » e . Y. t . . - Litteraria. 195 V.C. MiCH. CHRIST. HaNOVvit, Philefoph. Prof. ₪ Bibliothecarti ,.Potiores Philofophia recentioris controver fia ,- publice expofite 1765. 8. JO. RENR. LAMBERT,, Prof. 1/0001 Organum,‏ ף Grforf.ouna. unb $3esciinung‏ אל ot gebanten über‏ icd 2Bapren unb beefen sinterfi)eibung von Sycctum‏ unb &xbeíu/ qwe) 3606. 1764. 8. = Maxime lau-‏ datur in "Xllagem. 206 S3i6llot. . — -‏ Les Otuyres. du. Philofophe Bienfaifamt. Vol. IV. 1764. 8. Regalem fpirant animum, V.C.caR. GODOF4..ZAAKE, ReGoris Pirmpenfis, Diff. qua legem Aequilibritatis , in.matura ob- fervatam , ad artium pracepta:cuncla eque at ad moralia, alaque im Uniyerfum extendi oflendiítur 1764. . - 0 fm JoRANN MASON, (xibft-ecfenntuíé / τυστίπ be Otatut. unb bet.Sougen לוט‎ tolDtigen ול‎ unb 6)ל‎ mittel bagu qu gefangen / angeselget vcerben/ mít cingefireucean: SS3etvadotungen ו‎ uber ₪ 6/0606 910/02. us betg Gnglifdoen 1765. 5. לבוה‎ : V.C. cHRISTLIANUS GARVE , Diff, de wonnullis , qu& pertinent ad Logicam Probabilium 1766. , — jOA. CHRISTOPH. POTTLEBERI, Redoris Scho- 16 .Annebergénfis , lllufiratio & Difcuffo Argumentorum aliquot 1n Platonis Phedone. de Animi Lmmorjalitate, Specimen primum 9 Alterum 1764. ... --- 140081 BRUCKERI Hifforia Critica Philofophia heic non tantum 7ecu/a, fed etiam emendata, imo Volumine fexto integro, ve] Adpendice 0080 1767. 4. quod Reip. Litt. gratulamur. m— j. F. WINKLER, Philof. Prof. 1211: de -מל1‎ taminibus .circa foni celeritatem per aérem aihimofpharicum 1764. . " י 196 Litterária. Ton. ABT SPALLANZAN: fpfp(ifatiffje πιὸ 2700 tí()e A66vnbilmnaen 1769. 8. ". ὅπ. JoH. GEORG KRUNITZ , 9Yeryeicinià ber vornebn flen C (ociften von ber Giic£teicitát unb וא‎ 71 . — {δέ Guren 1769. 8... - xucLiDIs Elementorum 1. XV. ad Graci contextz. fidem recenfiti , ad ufum Tironum. accommodai 1769. 8. Editor fuit 0%. C. cEo. PRIE BIRMANNUS , Mathem. Prof. Witteberg , pr terito anno demortuus. ^. 3. €. €. δ. T$pficatife untecfüfnma/ ob aut «pata 40006 SXieten πιδαι ὦ לוו‎ 1760. 8 C. cgi $1 , de Medicina libri VIII. ex fide vetu‏ .ג füijfmorum | librorum. - Recenfuit , innumeri.‏ depravationibus liberavit ,' lettiones Variante.‏ Animadverf. tum aliorum probati[/smorum‏ 9( Au&torum, Cajarii , Conflantini , 3o. Scaligeri.‏ Cafauboni AAimelovenii , Morgagni ,' Trilieri,‏ tum fuas , nec non Indice: copiojos aliaque ad.‏ jecit. V. C. CAR. CHRIST. KRAUSE 1766. 8. V.C.cEo. ERN. HEBENSTREIT, A. M, Diff. dt gamblichi , — Philofophi : Syri ,— do&rina , Chrifliane religiom ,| quam imitari fludet, nexta 1764. | THEOCWITI Aeiiquia , utroque fermone cum Scholiü Gracis &9 Comment. H. Stephani, 70. Scali. geri &9 If. Cafauboni. Curayit b. editionem, Graeca ad optimos Codices emendavit, libro: tres /Animadyerfionem | indicesque Verborum Theocritorum addidit V. C. y. J. REISKE, Vol. 2. 1765. 4. soPHOCLIS 21jax, edidit cum Scholiis tam anti. quis quam novis &9 transiatione foluta metris, ante yin&a, €9 Indicibus V. C, 10. GOTTFR. HOERIUS 1765. 8. Is0- Litteraria. 19 mocRATIS Panegyricus ; recenfuit & Animad. verfonibus illuflravit V. C. sAM. FRID. NATH. MORUS 1766. 8. AECHINIS, Socratici, Dialogi Tres, Grace; Re. cenfuit, animadverfiombus illufltravit, indi. cemque verborum adjecit V. C. 104. FRID. FISCHERDS 1766. 8. S6 gqtapius$ ^Orríanus 7 “Θιάκι von ben felbilagen Mieranbeté ed (roffen / ne6ft beefen. Synbifcber 6600006 / aus bem 6920600) 000041 mb. mif *Xnmerfungen Dealeitet von. 35n. c. C, =. TIMAEUS ffecte2 au. 52006) 1765. 8. MANUELIS PHILE Carmina Greca, maximam par- tem ὁ Codicibus Mugu[lanis € Oxonienfibus nunc primum in lucem 1000000 aliqua etiam iterum publicatag omnia nunc in unum , ex- cepto Po£mate de Animalibus , collea, emen. data . Latine interpretata ) annotationibus illuflrata ; accedit ignoti 20006 antiquioris Carmen in S. Theodorum, ex Augu[lano Codice nunc primum editum. | Pramittttur Diff. de Phile vita , etate &9 fcriptis, cura GOTTL, WERNSDORFII, 0 Gedanenfis 1768. 8. &enofffení unb Δα πε SXeben / 0201 unb mít notígen 2(nmerfungen et 100601 von $n. 1. 7. REISKE , 'Drofeffot. עו‎ 3 feile 1764. 65. 8. VC.) j. ΚΕΙΒΚΕ, P. P. Animadverfiones ad Gra- cos Au&ores, Volumen Syuintum , quo Liba- nius, "Artemidorus & Callimachus pertra&an- lur ὅδε. 1766. 8. — Ῥιοθεη ber O(cabifcóen Sidotfunft/ (n. verítebten unb traurígen Gebídófen/ 6 bem Motanabbi , 5 Dif) unb (0460ו526‎ / nebft 2(mmerfungen. 176%. 4. Dun. PHIL. DAN. LIPPERT, CGactpliotüef / ba8 זו‎ / Gammling Cefínittenee: 6500000 ber ΧΙ) aue | א‎ 3 bene 198 | 14. — δέπεέη υϑὐπεδιηεη 50100006 (n (Europa / sum msa« ber Cf)nen &ünfte unb. Sinftiet (n 10o00^ bruffen. — Grítet $Banb 1767. 4. Quam max me laudatur in ?(ifacm. oeutfcoe 52001000. 179 . 2. V.C. cnRisT. AUG. CLODII, P. P. Exercit. fupe uinctiliani judicio de fublimitate Homeri 176. --- Oleríad)e aug bec éiteratur umb סל‎ | ; brep ΠΕ 1161. 8. V.C. jo. yoActH. scHwABE , Progr. ad Orat. Inaug pro Cathedra Philof. extraord..de Semnothezs Veterum Germanorum Philofophis , 1765. --- JOA. FRID. LEISNERI, Reüoris, Progr. ὦ rituum antiquorum fontibus 1765. de Mufarum infignibus &9 notis ב‎ e: > -- pi&uris Herculanenfibus 1766. ! Arégantung von ben £Obeen ber 41608 1767. 8. Lau datur fy. ANTONII RBANTERS , SUjittgfíebed ber "cab. δέ Oniffenfgaften ἄς eláuterung ber Góttertefre un abe(n aug ber Geídoidbte: au8 ben יז‎ 0664) vou $9n. J. A. SCHLEGELN , umb mít 2n meefunaen 060160066 von .תכל‎ J. M. SCHROECKH, qorof. δὲν 9pbilof. bte 500% 1764. 8. V.C. JoA. FRID. NOLTENI1, Lexici Latine lingua Antibarbari Quadripartiti , Tomus poflerior Edidit & prefatus eft V.C. .גסן‎ ANDR NOLTENIUS 1768. 8. |. - a J. J. Ectk, Diff. Tres de Darete Phrygio una. altera de Busbekio , tettia de. Lazaro Bona. mico1768-—1769. ^ 5 ... | —-- JOA. .עופת‎ BURSCHER, Philof. Prof. Progr. üd Orat. ÍInaug.. quo disquiritur in Stephani Byzantini de: Gaza narratiogem 1764. Pra- ' miuit. fingularem Gazz urbi hiftoriam, C | Litteraria.: 190 V.C .גסךץ‎ c. soEkHMIL , P. P. Progr." de Ordine Draconis, in[htuto a. Sigismundo Imperatore 1764. —— Epitome rerum Germanicarum ab a. 1617. ad 4.1643. Recenfuit & annotat. adfperfit V. C. 104. GorTL. BoEHMIUS , Hifl. Prof. a. 1764. 480 Pacis Olivenfis snedita , | qua recenfuit , illuftravit , tabulas publicas €9 Οὐ. fervat. adjecit 1763. 4. fu. jo. JAC. MosERs, $&eníal. άπ ει Gtaté- rate. Steuefte&. 2008-0018 fanbbud)/ ober fínlánalíd)e 9tadoritt von benen {εἰς ben SQuberteburger Sit(eben offentí(c) befant aemorbenen. Citaatefjanblungen / κίε ben Saíferlícen $2of / 208 S:Oeutíd)e 7 beéfen Cotánbe/ tvíe aud) bíe unmíttelbote 9008 títterfc)aft betreffen u. f. tv. 1765. 8. | : -— הסט‎ ber ει ἐπ SXeid)ditánbe £anben / fanbftánben/ — Untertjanen / $anbeé - ו‎ $Beicbtoerben / ulben unb. Sufammentünften 1769. 4. \ Inftutions au Droit public d' Allemagne 1766. 8. AuGor dicitur effe Do&itfimus GERARD; Secretarius Legationis Gallice in Saxonia. Laudatur & culpatur in AX£gem. )ו‎ $Bí» bitotg. 1. IV. P. 1. Viri Inl. HENR. cHRIST. Baronis DE SENCKEN- ^ pERG, Confiiarii in Confilio Imperiali Aulicos Vifiones Diverfe , de Colle&ionibus legum Germanicarum , a prima rerum memoria usque ad Novam Rece[fuum editionem earumque ufu, pracipue etiam [peculi Saxonici in Belgio: .46- cedunt [latutorum &9 monimentorum Znecdoto. rum 102600106: duo, cum aliquibus figuris eueis 1765. 8. 0/0 gum N 4 || N.C. Litteraria;‏ ססג V.C jJ. L. E. PUTTMANNI , J. C. ₪ Zntecefforis, | robabilium קושל‎ Civilis liber fingularis. "Accedit ejusdem. Diff. Turis Canonici de Legis latore Ephefino ad c. V. X. de prefcript. 1769. 8. Multa notatu digna in hoc libro occur. runt ad Tacitum , Callifiratum & Plinim, ac oftenditur Pilatum, in condemnatione Chrifti ,'decretum Tiberianum, quod ante diem decimum condemnatum interficert prohibet, non przteriiffe. e— CHR. AD. ΚΙΟΤΖΙΙ, ÁuGarium S'urisprudet- ! tie Numismatica a. C. F. Hommelio edis 1765. 8. [onum Carmina omnia 1766. 8. --- GOTFR. SIUISM. SEYFRIED , Z1dvocati Drtt- denfis , Diff. Inaug. de Matrimonio fine pro | pofito liberos procreandi legitimo 1764. Cnerfucoe eet verfüeibene midbtige GegenftánNe ber qe [(tíE tmb SDioral | au$ ben rangofiícben dberlot von Syn. J. A. HILLERN. ואוב‎ 066 1764. 9. V.C.c. 4. MARCHE, Hiftoria Juris Civili d Divortiis 1764. $9. LE BEAU , 9Dtof. au "par(é u. f. ,הש‎ be gnergentánbtiten. Satfertbumé von Gonftantin Ni . Giroffen/ af$ eine Sortfetuung. ber merfen bec £n Rollin unb Crevier , au$ bem a tanjo(if(jen. 2it 3 eile 1765. 66. 8. fot. DAVID CRANTZ, foífloríe von. Gironlanb /. 9t sPefdrelbuna bcd $anbe$ unb ber einmoofner/ int Defonber bíe Θεέ ber bortígem — SDt(é(ion Mt Cvangeli(cben לבל‎ gu. Oteu - Soerenfut. unb. ἐν ,... fenfeló; mit fupfer 1765. 8. Hiftoire de 1" Empire de Ruffie fous Pierre le Grati, par l'Autheur de l'ifloire de Charles XII. 1706 fécond 1264. 8. , | » | Litteraria. 201 $n. ALEXANDER GORDON , 908 Affentou] , (eq. General - 52101026 Gefdbidote 00018 δέῤ G208fen / ftaiferé von לחהו טול‎ / nebft. ener חא‎ 6 ὑεὸ $anbe&/ unb einen furgen Bericht von betw íeben. be9 S'erfaeferé / aud bem Gina tícben/ 2t) S beile 1765. 8. Steu eeránberte& Ruszland , 06 $cben CATHARINA ber 3mepten/ Saifertn von. SXufalanb / 5 8 tifDen Stacerttten δεν. “8:5 avum im. plet non fegnibus annis 1767. 8. Opus hoc non tam Biographia eft , quam Collectio Edi- &orum & Conftitutionum Catharinz , Impe- ratoris Rufforum.- fn. MICHAILA LOMONOSSOFF, Gtaté-SXatfe / Surgacfafate8. Syabrbur ber. SXudfltben. S egenten / aud bem SXué(t(ben ἡδείας burd) .חכל‎ PETER voN STAHLIN , 460000006 Cectetait beí ben. Sos nigl. &xánifdjen $)ofe. 1765. 8. . D. ANT. FRID. BUSCHING , 2000009 bet = bet GCypraden/ Süufte unb Xgiffenfaften bep bey Gvangel(fben Ὁ. Speterà - 4006 ἐπ Speteréburg / Gelefrte 2(bfanblungen unb 9100070008 aud. unb von 00000 / Seen fiüiffe 1764. 8. V.C. y. c. BEL, P. P. Diff. de 4imo Duce, deque Ducibus Hungarie in univerfum 1765. Cít JAMES PORTERS, ?inmertungen tiber bie Stel(gion/ f egítrungéform unb Gitten ber Sürfen / από bem Cna(t(en 1768. 8. = T«r BRITIISCHE PLUTARCH, bet éebenebe(doreibuns aen ber areffen שמחה(‎ in 67001005 unb. Cycr(an? feít ben e(ten $yenr(cbe be8 VIIL. לאט ול‎ ben I1. au$ bem Cnglí(ten/ 650008 $3ánbe 1764- 68. 8. / fn. HENR. GOTT. VON JUSTI, Gseíammtete epelitifcbe unb Stnantg- Θ τίει Ei א וש‎ | ς. -- τς t 204 τς Literaria. ber Cxtaatafunft/ ber 06-00 unb bea ..— Gameral unb Sínanta 8 / btey 3606 1764. 8. Tn. FRID. LUDWw. ANTON HÓRSCHELMANS, polis fí(de Gatift( δὲς Sereinigten | Steberfanben / pbet Gegrünbete 9tad)riót von benen ₪) ber 11060000 linton. ín. biefee. SXepub[if voraefallenem mertmücbisen Cotaatsbegebenfeiten / unb bem feuti» en Suftanbe unb QDerfaffung berfelben 1767. 8. ulti hoc in libro funt errores, multa falfa, quorum exempla dantur in .]ל‎ . ]א‎ 5/0/0600. "T. VII. p. x. “Ἀι[ρεπιείηεθ Socfonomífige8 fepíeon wu. { tv./ )תו‎ einer 4o:ebe von bem red)ten Gebraudje 90066 £exict γεν (ἢ von D. GEO. HENR. ZICKEN , (prof. ber Secbten qu. Selmftábt 1764. 8. Laudatur SitíneraiegifBc £Beluftlaungen aum 00] ber Bpmfe unb Satur- gefíchte be8 — inerat - 960006 ;: Geftec.- Srl 1768. 8. *YüLaemeineé $Ocfonomt((e8 Sorfiiagaymn u. f. tv. unter ber 2000006 Sn. 104. FRiD. SrAHLS. אמש‎ £3dnbe 1764 - 7. Anekdoten. qut Sebenegefcüicote Gerligmter Sxamofifeber ו‎ Sytaliantfcber /. $yotlánbtfcber unb anbes - ver Gelefrte/ 206 an ben. Gtebenben Seil 1765. f). JO. MATTHIAS SCHROECKH , SDrof. "(bbilbunaen unb $ebens-Pefd)re(bung | berüfmter — GSelefrten 2 dep ₪008 1765-69. 8. Schauplatz ber Sunfie unb $oanbmetfer / ober Qoffs ftánbíge &Befütefbung berfelben / verfertget ober - Δ δε von ben. Soevrn ber Xcabemie ber 20/0 fbaften au 2008 / πη vielen. Supfertafeln/ Οὐ 208% 176%. 4. ב‎ | 0 m im הא‎ bt LADY MONTAGUE 1767. . Gs $n. Literaria; — 341 f" To. LUD. mANCONI, Ghurfdd)fiffen SXefibenten ה06)) תוא תק‎ Goenbfdreiben an Som. 6% qptttp 56/00 101. &amtmerferrn / be sRerfmucbiafeíten beà Gur SSapertíben Syofe$ unb Mr fRefibenta-Gtabt Syuindoen — beteetfen 1764. 8. אפ / TH. SHAWS, prof. unb Skectore gu. Sorrocb‏ חס Xnmerfungen vecfcbiebene "Delle bet ΒΘ αἴ‏ טלפ fen/‏ bare unb ber £evante Detreffenb | nad) ber. amepten‏ (αὶ. 060406 (πὸ beutfd)e überfetgt / unb mit‏ vielen £anbr)arten unb. Stupfeen. ec(dutert 1766. 4.‏ εἰπεὸ Goinefitc)en CBeltwetfen an. {εἰπὲ Sreunbe‏ )וז fn ben Sexgenlánbern / Seite Dell 1764. 8. -‏ foriefe gut SBilbung be$ Gefómafe/ an einen jungen הכל‎ vom Gtanbe / rep belle 1766-68. 8... fx. c. C. L. HIRSCHFELDS , 90 tiber ben το ει gRann/ Gr(iee SBanb 1768. 8. ᾿ J fy. M. CHRIST. HENR. SCHMID's, 006 bet t(peefte mac) ben neueften. Gieunbfátyen .ג‎ f. tv. )ור‎ pelle 1261-68. 8. Belgicam Poéfin acriter repre- hendit, quod omnino ridiculum eft in Viro, qui vernaculam Belgicam non adeo callet, ut Judicis perfonam ferre poffit. 5858 enim omnis lingue cujusvis gentis Verna- culz fe adtemperare folet. | f. p. BROWN , 9ϑείταιϑιππρέη tbe bje 2006 unb smufit nad) trem lirferunge/ (free vereintgung / acmalt /. mad)étbum / | trenmung unb vetberbnía/ — aud bem (Θηρία, mít "Qumnerfunaen unb ה))טון‎ QUnDángen — Degleífet von 328. Jo, joA- CHIM ESCHENBURG, 1769. 8. | ΟΝ fn. G. E. LINGKE , 06 (Θίίδε bet emuftfaltfcüen $yaupts (ἐπε (n einem Darten unb הט‎ ξοππεί entmvot» fen unb erfláct 1766. 4. Laudatur inventum quod propenitin Mufica, Novum. < - ' . 204 Litteraria. 6 Otadrióten unb 2umerfungen δίς aut | Detreffenb 1767. 4. Grunbatye ber Quitif/ (n. brepen Gbellen von nx. HORRE , (1 bein Gnalifóen 176% - 66. 8. £i. JAC. MARTIN HEROLD, Stonteftoré /. δίς Costa bec Mfentiic)en Culen vor bem Spricat-unterridit / nebfi einigen 2(mmerfungen über berfelben 2X6nafme unb eerbesferung 1766: 8. Laudatur 4[uégug aus ber 200 6%60/006 aur untecmeifuna be זאו‎ / mít εἰπεῖ CDexrebe von ὅπ. $pafto: jon. ADOLPH. SCHIEGEL , $t Tele 1260. 8. Laudatur | $9. DiD. PORTNERS, ו‎ qpteb. au )תה‎ am . Q9apn/ JXuseclefene Sprebtaten/ feraudgeaeben von $)n. 6. y. 2OLLIKOFER , $preb. su 46000 / rey %06))) 1766- 68. Commendari merentur $9. 6 7. zoLLIKOFER , Cammlung Geífitícoer. + unb Gefíange aum αεδελιᾧ vefoxnirter. sXelíatonde OYertoanbten 1767. 8. Laudari merentur. -aMnecdota. Hiflorico - Ecclefiaflica Novantiqua , obe Cammlung unaebruftee ae(efrter וטו כל‎ 20066 unb 9teuntes ₪] 1769 8. Editor eft V.C. J. D WINCKLERUS, Theologus Hamburgenfi. -GEORGII GEMISTI PLETHONIS , de iis , qua po . pugnam Mantinenfem apud Grecos gefta funt , ibri ll, nunc primum feorfim editi, C9 notis | illuflrati ab HENR. GOD^F. REICHARDO, Conrettore Grimmenfi V. C. 1770. 8. Zexepms μομνομεν Ὁ», obet δίς Golalogen bed. Diogene ton Sinope αἰ εἶπον alten Sjanbídyift/ 1770. 8. Animadyerfiones ,, quibus XxENOPHONTIS memorabi- ]ium Socratis diGiorum &9 fa&orum libri emen- — dantur , iiluflrantur Σ au&ore CAR. FRID. MINDENBURGIO V. C. 1769. 8. Lau dantur a Goettingenfibus Litteratis. | = ₪ Litteraria. 408 Dionyfius Longinus de Sublimitate, ex recenfione | ach. Pearcii: “πἰπιαάνεγ βοηδς Interpretum | excerpfit , fuas & novam verfionem | adjecit | SAM. FRID. MORUS V.C. Phil. P. Lipf. 1769. 8. Laudem merentur juxta Gotting. Litteratos. Te Syretfümer 66 Son. von Voltaire, au$ em giám 1206/0000 9 $91. 200006 ΝΟΝΝΟΤΤΕ überfeat/ unb mít nbtóígen O(nmerfungen. verfegen | Vol. 1I. 1768 , 1769. 8. V.C.jOA. HENR. WINKLERI, P. P. Progr. quo proponuntur Tentamina, qu&[lones &? Con- jt&tura circa. Elefiricitatem animantium 1770 LONDINI ANGLORUM. Diem fuum obierunt VV. CC. 6 Do&iffimi ' ξὺν. YOUNG, Ícriptor cogitationum nocGurna- lium a. 1765. E Joà. LELAND , S. 1%. D. qui veritatem relig. Chrift. pluribus fcriptis mafcule defendit 1766. January feptuagenario major. Sermone funeri ejus memoriam fervavit 1/2660: JFal- dius: A fermon preached 26.5*an. 1766. on occa- fion of the much lamented Death of the late | Rev. and Learned John Leland by 0 WALD , D. D. 1766. SAM CHANDLER , DD. Fr. ₪ S. S. a. 1766. NATHANAEL LARDNER, cujus merita in hift. Ec- clef. & Canonem N. T. valde multa funt a. 1768. d. 17. Julii. Scripta ejus omnia ut in Latinum idioma cransfundantur op- tandum eft. V. C, ו 6 V.C. wir. - 09 , edi curat The: holy Bibl ilufirated with a Commentary and Pra&ical Improyements. . Prodierunt NOVUM. TESTAMENTUM GRJECUM 00 fidem Graco. rum Codicum MSS. nugc primum expre[fum , adfHipulante j. jJ. wETSTENIO, juxta fethiones JOA. ALB. BENGELII divifum, 69 nova interpun- Gone fepsus illuftratum.. Acce[fere in altero. Volumine ( 69 quidem Anglice ) Emendationes: Conjedurales VV. DD. undique colleia, ' cura δ᾽ fumptibus G. B. Pol. 2. 1763. ^. V.C. NATH—LARDNER, Large cellection of 4n. cient: S'ewish y - and heathen teoflimonies to th ο ruth of the Chriflian Religion νοὶ. 2. 1765. 4. A Review on the Hiflory of the Man after God' own Heart, in which to"Falfchoods and mis-. reprefentations of the Hiflorian áre expofed ani corretbed, by SAM. CHANDLER, DD. Fr. AA. S. S. 1762. Recenfuit ἢ. l. cum 'elogio- |: Bibl. des Sc. T. XVIII. ἃ XIX. | wA Critical Hiflory of the Life of David, in which. - 7 - ghe principal events are ranged in order of thi-.- me ; the chief obje&ions of Mr. Bayle and. . ethers again(l the charaGer of this Prince — | > c are examined and refuteds an the P[alms, which refer to him, explained , by &he late Rey. SAM. , CHANDLER , DD. Fr. and 4. S. S. Vol. 2. 1706. 8. Valde laudari meretur: "Sermons on various f[ubje&s by te late SAMUEL CHANDLER D. D. ἄς. Published from hs '' Manu[tript: with a Preface, giving a bri£f t α΄» 4 Account of the Life, Character and writing | | 0 Litteraria. 207 of the Author, by 1THoMAS AMORY, D. D. Vol. IV. 1768. 8. | Sermons. and Dijcousfes on various fubjeGs and oc- cafions , νοὶ. the third , by Dr. wirxr. wAR- BURTON, Lord Bishop of Gloacefler 1767. 8. The Song of Salomon, newly translated from the Original Hebrew , with a Commentary and annotations 1764. 8. AuGor dicitur effe Rev. THOMAS PERCY, 7. D. M. In Adpendice fententia Calmeti de feptem fcenis, ad dies feptcm Hebraorum nuptiales conformatis, contra Inl. 7 D. Michaelis vindicatur. 4n E[fay on the Life of FA us Chri[l , by wILLIAM cRAIG D. D, one of the Mini[lers of Glasgow 1767. 12. Rec. v. inBibl. de Sc. T. XXVIII. . 495. Theol; ₪ Differtations by Rev. JoHN ERSKINE, M. 44. one of the Mini[ires of Edinburg 1765. 8. Prima agit de natura Foederis Sinaitici & lectu digna eft; Secunda fiftit refutationem Tay- lorii, de Ecclefia Chri[liane charactere. Tertia. — agit de natura fidei falvifice. Quarta contra Campbellum probat jus Natura Gentibus fatis fuiffe patefattum. Quinta difputat de frequen- &i S. Coena communione, ubi varia notatu di- | gna occurrunt , qua fpectant ad ftatum Ec- clefiz 5. . A Paraphrafe on the Books of ob, Pfalms, Pro. yerbs and Bckhaftes » with Notes Critical, hiflorical and Practical, by LAURENT HOLDEW ol. III. 1763. 8. 4 new English Translation from the eriginal He- brew of the Three firi Chapters:of Genefis , with marginal liluftrations and notes Critical and Explanatory, by ABRAH, DAWSON 1765. 4. 4 208 Litteratia. uA Vindication of the Right of Proteftant Churches, 1 A fecond indication of the Rights of Prote[tant «ἢ Letter to tho Rev. Dr. Rutherfort , Archdeacon An. Examination of Dr. Ruiherforths: Argument , Je Confe[ional , or a full and free Enquiry in- «4 Paraphrafe upon the: Fifteenth. Chapter of the 1 Epiflle to the Corinthians , with Critical no. tes ana obfervations , and a preliminary Difer. tation and Commentary , with Critical remarks upon the VI, VlIl..and part of the VIII. "Chapters of the Romans; To which is addeda. Sermon on Ecclefiafle IX , το. compofed by the. Author the day precedings his death, by jon. ALEXANDER 1766. 4. "Varia Paradoxa pro- ponit. Praeter anima à corpore feparatz | actuofitatem , negat refurretctionem corporis numero ejusdem, & ftatuit Apoftolos jam. fuo tempore exfpe&taffe diem hujus mundi. fupremum. | | to require the Clergy to fubfcribe to am efla. blished Confeffion of faith en Do&rints , in a charge delivered at a vifitàtion SYuly 1766. by M. RUTHERFORT. DD. 1766. refpeGing the Right 1 Proteflant Churches to require the Clergy τὸ fub[cribe to an eflabiished Confe[Ron of faith and. Do&rines ; wherein i: confidered the 'Tendency and Force of the Argu- ment , by ה‎ CLERGYMAN of the Church of Eng. land 1766. Churches €$c. by Dr. RUTHERFORT 1767. ef. Effex ὅδε. by. a Clergyman of the Church .of England 1767. 8. ' | to the Right, utility, edification and. fuccefs of eflablisbing f'yflematical Confe[Rions of faith and detrine 1π Proteflant. Churches. .. The > > fecond Litteraria. 109 fecond Edition , enlarged: with Corre&tions , and on additional Preface, in. Answer to Dr. Rutherfort 1767. 8. | Refie&ions upon [ome fubje&bs in Difpute between te "Author of the Divine Legation of Mofes, and a late Profe[Jor in the Univerfity of Ox- ford 4 by a Layman 1766. 8. 21 Letier to te Right Rev. the Lord Bishop of Glo- cefler , in which the Divine Legation of Mo- fts is vindicated , as wel from the misrepren[a- !— ions of his Lordships friends, as the mifre- prefentations of his ennemies , and. in which his Lordships merits as a Writier are clearly proved to be far fuperior to the Encomiums of his warmefl admirers 1766. 8. | Differtqtions concerning the «Αμαν of the He- brew Language, Letters, V/owal Points, and Accents, by jonN 0100, DD. 1766. 8. The Diflin&ion between the ordinary and extraor. dinary Gifts of the Holy Spas proved to have no foundation in the New ὁβάπιεπι Din which i$ made appear, that in the Apo[lolic Age the Holy Spirit given to every Believer in Chrifl, in 1t$ operation in them, was after a miraculous manner 1 and. therefore ihe promi. fes of the Spirit in the New Teflament are confined wholly to them αἱ that time 5 confe. quently Believers in Chrifl, im after ages, are not included therein, by an. impartial Hand. 1767. 8. A new [Introdu&tion to the fludy , and knowledge of the New Teflament, by E. nGARwOOD 1767. 8. Przter paradoxas opiniones, multa uti- liffima continet ad illuftrationem .א‎ T. Pa- Bibl. Hagane .C. III. 1 0 . Tatur 410 Litteraria. ratur hujus libri Verfio Germanica , Goettins- ₪ hoc anno prodeunda, cum animadver- jionibus δὲ errendationibus. | M liberal Translation of שר‎ New Teflament , being an Atempt to translate the. facred wrttings, with te fame freedom, f[pirit and elegance, with yhich other English Translations from the Greek. Claffics have lately been executed; ihe défign and (cope of each sduthor beg. flrictly and impartially explored, the true fignifica- tion «and force vof the Original critically ob. ferved, and, as much as poffble, transfufed into our Language, amüthe whole eluceated and explained upon a new and [₪מ10110‎ Plan; with fele&& Notes, critical und explanatory , by Ε. BAxwOOD [70 11. 17268. 8. Nimis > Wbera eft verfio, ἃ fapius ad fententias AüGoris, Reformate Ecclefie fidei contra. rias, adcommodata. — Caute ergo legenda εἴ. v. Recenfionem in Bibl. des Sciences T. XXIX. p. 67. 2n Appeal to Common enfe in Behalf of Religion 1766. 8. SpeGat ad defenfionem religionis > tum naturalis tum revelatz. . Sermons-to young Men, by JONATHAN MAYHEW, DD. 1767. 8. zfn Attempt to explain the Words : Reafon, Subflan- ve, Perfon, Creeds, Orihodoxy , Cathalic— Church, Subícription and Index Expurgato- | rius; to which are added fome Refle&ions, ;Mifeellaneous: Obfervations 9 Quotations , and ueries on-the [ome [ubjeCls , by a Presbyter 0f the Church of England 1767. 8. Au&or eft .מצד ו‎ RORERTSON, qui fe muneri fuo abdi- . 'cavic: multa continet vera, ὅς querelas re. or- Litteraria. ΤΙ formationem Clericorum (fuadentes , fed euam multa Paradoxa, & peccat in exccffü juxta Goetring. Litceratos. Án attempt. to reflore the fupreme Worship of Gods the Fa&her almaghty , to which is now added & Dialogue between an Athanafian and a. Uni. tarian , written for the ufe of poor ChrifHans, by GEORGE WILLIAMS, ἃ livery Servant 1768. 8. “ Videtur effe errori 478 addictus. The Great. Chriflian DoGrine of Original Sin de. fended , evidences of its Touth produced , and Arguments to the contrary anfwered. — Contai- ning in particular a. Reply to the Obje&ions and Arguings of Dr. 70}. Taylor in his Βοοῖ, intitled: The Scripture. Do&rine of original Sin propofed to free and Candid Examination Gc. by the late Rev. JONATHAN EDWARDS, 4. M. Prefident of the College of New Serfey, Boftoni 1766.8. Obiit Edwardus , antequám opus hoc lucem vidit. ' 4 0011006 of Tra&s , published between. the years 1729 ani 1759. in the Defence and Explanation of Chriflianity "and its Evidence, by nkeNRY STEBBING , DD. late Chancellor of Sarum. Improved and prepared for the Pre[f by the Au- thor, and now republished , by Henry Steb- bin, D. D. Morning Preacher toíhe lionor. Sot.'of Pray's 3nn. 1766. 8. Laudatur ' Sermons for the Ufe of Families, by G. ENFIELD 1768. 8. V. Rev. THONLE EDWARDS S. T. P. Due Differ- tationes , in quarum priore probatur, Variantes Le&tiones & menda , qua in S. S. irrepferunt 9 non labefagare ejus Zu&oritatem in rebus, . T 20] c 9556 "ב‎ : . -. . qua 212 Litteraria. que ad fidem &? mores pertinent ; in pofteriore Vero pradeflinationem Paulinam ad gentilium yocationem totam fpeGtare 1768. 8. Four Differtations V) on Providence 2.) on Prayer, 3) on she Reafons for expe&ing , that. Vir- tuous Man shall meet after Death in a State of Happines 4) on the importance of Chri[liani. ty , the Nature of hiflorical Evidence and Mi- 700165 , by s. RKCHARD PRICE 1768. 8. Valde laudantur tres pofteriores Diff. quarum ultima Humius obpugnatur. Obfervations and. Inquiries relating to various Parts of Ancient. Hiflory, containing Obfervations on the wind Euriclydon, and on the Island Me- lite, together with an Account of Egypt , in 11: mo[l early flate , and of the Shepherd Kings 1767. 4. ÁuGor dicitur effe Doctiflimus nRYAN?. V.C. .גסן‎ TOUPII, A. M. Emendatiotum in SU1DAM, in quibus plurima loca Veterum Gracorum, So. pheclis € Ariflophanis inprimis, cum explican- tur tum emaculantur , Pars Tertia 1767. 8. --- Epiflela Critica ad celeb. Virum, Epifcopum Giaceflrienfem 1767. Remarks and. Differtations en. Virgil, with fome other Clasfical obfervations, by the late Mr. RHOLDSWORTH Published with feyeral Notes, and additional Remarks by Mr. SPENCE 1768. 4. Six JA[femblees ; or ingenious Converfation of lear- ned Man among the /frabians, upon a great yariety of Ufeful and entertaining fubje&s ; formerly published by the celebr. Schultens in Arabic and Latin, with large INotes and ob. Jervations ,' explaining feveral peculiar Cu. floms , Manners and Idioms of fpeech amne it 0 2o 843 the Eoflern People ; whereby much light is Lhrown upen many Pa[fages of Scripture , both ef theold and New Teflament; together with α Collection ef feveral Proverbial fayings among the /rabians, with an. Explanation their fin- gular beauty and Propriety , by LEONARD CHAPPELO Ww R. D. Zfrabic Prefe[for in the Univ. of Cambridge. | Afironomical and Philolegical Conje&ures on a Pa(Jage in HOMER, by c. cosrtARD, M. 4. Vicat of Twickenham 1768. 4. Laudantur ob eruditionem & ingenium Auctoris. The Ruins of Peftum , otherwife Pofidonia ,in magna Grecia, by THOMAS MAJOR 1761. fol. v. Bibl. des Sc. T. XXX. p. 469. A new. Defcription of the Pitures , Statues , Bufles, Ba[fo — Rilievos , and other Curiofities at. the Earl of Pembroke's Houfe αἱ Wilton, a new Edition by JAMES KENNEDY 1769. 8. | Obfervations upon a fuppofed antique Buftle at. Tu. rin, in two Letters, addre[fed to the right Honor. the Earl of Macclesfield | Prefident of the Royal Society , by &DwA«D MONTAGU, Efq. F. 3 S. 1764. 4. conf. libellos Need. hami , indicatos Bibl. Br. N. Cl. IV. p. 371. quibus hoc opus obpofitum eft. Critical Differtations on. the Origin, , Language , Governement , Manners and. Re. ligion of the ancient Caledonians, their Pole. rity , the Piots and the Britifh and Irish Scots, b jomw MACPHERSON, JD. D. 1768. 4. Val e laudantur. 4n. Hiflorical and Chronological Deduftion of the origin of Commerce frm the earlieft account fo 3 the 14 . Litteraria. hé pre[ent tim, by ונתת‎ ANDERSON , Ecuyer Voi. II. 1763. fol. Laudatur The Chronology and Hiflory of the World from th Creation to the Year of Chrifl 1768. iHluflra ted in LVI Tables —— by the Rey. jyonw HLAER 1768, fol. Recufe funt he Tabulz & Pent Sac af ΕΝ 6 he prefent Stave of ali. Nations, (Οοπέάξηξηιρ ἢ T Geographica כ‎ Natural, Commercial and Po. litical Hiflory of al the Countries in the known World, by TH. SMALLET 1768. Laudatur, ubi Anglicos féguitur Periegetas, fed cerera minus exaéta funt, quia Germanicis defti- | tutus fuic fubfidiüs. , Nouveaux Memoires , ou Obf[ervatiohs fur l'Italie, & fur les Italiens par. deux ' Gentils - hommes Suedois, traduits de Suédois 1764. 8. “15 Inquiry Hiflorical and Criticàl th to the eviden. ce againfl Mary , Queen of Scáts 66. 1767. 8. E(t demonftratio innocentie Régihe lariz, . eontra Humiüm δὲ Robertforium. ' Tiie Hiftory of the Lift of King Hénrty the Second, and of the Age in which be lif*d 1i five Books, . . by GEoRGE, Lord LYTTLETON ol. 5. 1767. 4. ᾿ Hifloric Doubts pn te Life and Réign of King Ri. ) chard, the Third, by Mf. HoRACE WALPOLE . 4708.8. ||, | | 4n ἐπι Dijfertátioh , toWcerning 116 Anh. quity of tlie English. Confütutioti 1768. 8. Biographia Brittáünica , ór ihe Lives of the moft ΄ Emtnenls Pérfons, Who pue farished in great Britdin atl lrelahd Vol. P1. 1766. fol. Ab- . folutum jam eft opus Hó€ egregium. ΤΊ Life of Dr. סנא‎ WipEeY, fometime Bishof of Londén, by GLOCESTER RIDLEY, JBachelier 0n Litteraria. 214 on Dreit 1765. 4. Biographia hac hiftoriam Reformationis Apnglicana hinc illinc egregie illuftrac. An. Account of the. Manners and Cufloms of Italy, ith. Obfervations omn the Miflakus ef feme Tra. yellers , with regard to that. Country, by Jo- sEPH -RARETTI Pol. 11. 1768. 8. v. Rec. in Bibl. des Sc. T. XXX. p. 369. Jam in Bel- fiam linguam translata eft hac relacio arlingz 1770. / Á Sentimental Journey through France and Italy, by Mr. Yogick, Fol. Il. 1768. 8. lItincra. rium hoc in linguam Gallicam translatum re- cenfetur in Biblioth. des Sc. T. XXXI. p 119. An Account of Corficaz the SYournal of a Tour 0 that Island; and Memoirs of Pafca] Paoli, by AMES BOSWELL, 0/4. 1768. 8. Exftat jam erfio Belgica. Hifloire de Louis de Bourbon, 7% de Nom, Pris- ce de Condé, premier Prince du fag , fur- nommé le Grand &9c. par Mr. DESORMEAUX Vol. III ₪ IV. 1768. 8. | Lettres concerning the Spanish Nation , written at Madrid by Rev. ED. CLARKE, D. 1763. ₪ Recenf. v. in Bibl. des Sciences T XXL The Narrative of the Honor Jon. BvRON, cen- taining an Account of the great Diflre[fes fuf- fered by hem felf and bis Companion on the Coafl of Patagonie from 1748. till their Arri- yal in England , written by hem felf , and now firfl published. 1768. 8. לבות‎ oW the Hiflory of Civil Society , by AD. FERGUSON 1267. Laudatur, & jam exítat Verlio Geraanica,. cujus recenf, v. in Xll» ecneoe )גווס‎ 01010000. IT. X1. P. 1. p. 53 | 7 0 4 * The 316 Litteraria. ἡ The Hiflory and prefent State of EleGricity, with Original Experiments , by jos. PRIESTLY, LL. D. 1767. + Experiments and. Obfervations on. EleGricity, by ΒΕΝΙΑΜΙΝ FRANCKLIN, L. L,. D. and E R. >: ₪. 1769. 4. British Zoology , by 1309. PENHART Pol. II. 1768. 8. A Letter to. his Excellency Count on. Poitry, Pain. ting and Sculpture 1768. 8. Duties of the Greats , by n. popp. D. D. 1769. 8. “15 לב‎ on Original Genious and its variots Mo- : . des of exertion in. Philofophy 9 and. the fine Arts, particularly in. Postry 1767. 8. A Dialogue between ב‎ Tutar and his Pupil , by EDWARD LORD HERBERT OF CHERBURY 1768. 4. Libellus procul dubio fubpofititius, & contra Religionem Chriftianam virulentus. | Sermons on feveral important. fubjeks , by sLOANE ' ELSMERE , D. D. late ReGor 0] Chelfea Voi, II. 1767. 8. Laudantur 4n. E[fay on perfonal identity in two parts 1769, 8. A Defenfe of M. Locke's opinion, concerning per- fonal Identity 1769. 8. A Free Addre[f to. Froteflant Diffenters on the fub- je&s of the Lord's Supper, by ἸΟΒΈΡΗ PRiE- srLY , L: L. D. 1768. 8. Communionem S. Coenz nil inferre aliud putat, quam pro- feffionem Chriftianismi v. Recenf. in Bib. d. Sc. T. XXIX. p. 205. | | “15. Effay on the future Life of Brute Creatures, b) RICHARD DEAN , Curate of Middleton 1768.12. De Primátu Romani Pontificis, ( etiam Gallice d la Primaute du Pape) 1768. 4. Libellus dici- EE tut Litteraria. לוג‎ tur editus effe αὖ וח6)הג]‎ 18 in Belgio, & non folum Pontif. Rom. Principstum fuper Principes, fed etiam, ejus Primatum in Ecclefia obpugnat. Recenf. v. in Bibl. des Scienc. T. XXXI p. 476. The "fournal of a two months Tour , with a view of romoting Religion among the Frontier [n- habitants of Pen[ylvania --- by CHARLES BEATTY 1768. 8. MEE Tales translated: from the: Perfian of Ihatulla of Deihi. Vol. II. 1769. 8. The great probability of a North. Wefl Paffage, deduced from obfervations on the Letter of Admiral de Fonte-proving the ,Authenticity of the Admiral's Letter 1768. 4. The complete Di&ionary of “τις and Sciences, in which the whole Circle of human Learnin is explained &9c.. Vol. III. 1768. fol. | Chinki, Hifleire Cochinchinoife 1768. 8. Dicitur Voltairii foetus , & continec Satyram in conítrictionem Artium per Societates & Ma- gifteria. E A fhort Account of that Part of Africa inhabited by the Negrees 1768. 8. | The Hiflory of Hindeflan, from the 0066 Ace count of Time , to ihe death of Jkbar; translated from the Perfian of Máhummud Ca. Jim. Ferishta of Delhi: together with α Dis- fertation concerning the Religion and Philofo- phy of the Brahmins ; with an. Appendix , con. taining the Hiflery of the Mogul Empire, rom its Decline in the Reign of Maliummud Shaw , to the prefent Times , by ALEXANDER pow 1701. II. 1768. +. | 0 5 The NNI MN 0-0 τα PE. UNT GI. EP LEE - ב-42%.‎ 41 זו 218 1706 American Traveller , or Obfervations απ 17 prefent State, culture and. Commerce of 1ἦἢ British. Colonies in America, and the furthe Improvements , af which ihey are. capabi 1769. 4. Letters, written by the late joNATHAN SWIFT D. D. Dean of St. Patrick's. Dublin , an feveral of his Friends from the (Year 1210 tt 1742. published from the Originals; collectea and revifed by DEANE swIFT, Εἰ. Pol. IV. V. and VI. 1768. 8. Philofophical Transactions Tom. LV II. qui Opu. fcula anni 1767. continet. 1769. Jo^- wArLtsit Granatica lingue Anglicane , cui prefigitur de Loquela, feu de fonorum omnium loquelarium formatione 17000. Grammatico- Phyficus. Editío Sexia: 40006 Epiflola ad Thomam Beverley de mutis Jurdisque infor- mandis 1765. 8. “5 E[fJay on the Original Genius of Homer 1769. 4. Autor hujus libri juxta praefationem eft ROBERTUS wocD, Vir. Inl. ἃ DoGitfimus, qui Homero comite ipfa ora Trojana per- luftravit, & vel ex hoc capite multa dete- xit, quibus Homero egregiam luccm adfun. dit. Summis laudibus hunc librum extollunt Goettingenfes Litterat:, quorum recenfio leg! meretur in ZEphemeridibus hujus anni pag. 257. The Light of Nature puríued by EDWARD 58" | ARCH |. J/ol. V. 1269. 8. Goetting. Lit 16:06 1. c. p. 393. & hunc librum adnun. ciaht, & recenfent ut librum optima frugis. Volumina duo priora maturam humanam, pofteriora Theologiam Natnralem exponurs Litteráría, 219 LOVANIL sENEDICTI XIV. Pontif. Rom. Libr$ XIII. de Synodo Diocefana Vcl. IV. 1764. 8. | Opufcules de Mr. 5055051 Eveque de Meaux Vol. III. 1764. 8. | LUDBESO X Prodierunt fy. FRIED. DAN. ΒΟῊΝ, Gebanfen (bec Me emis )וא‎ ber. πη {δε GrEentníó von. זה‎ unb קל‎ arbeiten tole atidj vom bcm 0 Ghunbjdgen ee / Quatüt[(Oen t fcotodie unb Gtfenlre/ unb von ben. m3alfijen grate (m bets felbén. 1764. 8. | | — MARTIN EHLERs, 0000007 Gobatten von. ben aur Oxerbed(etuna ber ΘΟ πίει. hàtbibenbigen (Grfon beeníéfen 1766. 8. Valde Jaudahtur a Gottin- enfibus Litteratis. / yon P'oltair& über ben 6005‏ .551 ל δὴ‏ סל ג ractet διὸ D. Martin. Luthers unb feine.‏ matíon. «Δυὸ bem qGrampffüem 1:765. 8. ER‏ Apologia pro Lucero, .Au&tor dicitur effe‏ Moferus V. C. | |‏ LUcC X. V.C. .הס‎ ΒΑΡῪ. PAssERIT, Pifaurienfis Nob. Eu- gubini, in Th. Demfleri libros de Eturia regali aralipomenà 1/67. εἰν Summis laudibus hoc opus extollunt Gottingenfes. — = | | :LU- 540 . Litteraria. LUCER א‎ ₪ Anonymi libellus de Helvetiorum juribus circa S tra. obc: Surytr οί οτί ες — ntrourf δι Greobeiten unb ber. Gerid)tebarfeít bet (pbaenosfe ה]'‎ )6 aenannten Giftlícóen bínaen. Suri) 1268.8 Pontificis Rom. Au&oritatem & prztenf jura cirea Helveriorum Sacra obpugnat 6 deftruit. LUGDUNI BATAVORUM. V.C. &GIDIUS GILLISSEN , Franequera evocatus, Profe(Ronem Theologie Ordinariam capeffivit Oratione Inaugurali de F'eterum | Haretico- rum injufia defenfione a. 1765. Quum abi- ret Magiftraau Academico Orationem dixit d. 8. Febr. 1769. de fabulis Eccleflaflici. , te- mere arreptis ad. infirmandam Evangelii ve- ritatem, quz excufa eft, & cum laude re- cenfita in Biblioth, des Sciences T. XXXI. . 244. — Sub ejus przfidio edidit JoA. scHOUTEN; » Diff. Theol. de Pauli verbis Col. 1: 27, -- .. 1768. Jn locum b. ΡΕΤᾺΙ couwENBURG DE 8015 V. C. vocatus 'heologiz Profeffor, poftquam hoc fibi oblatum munus Vir pt" Reverendus & Doctiflimus RonBERTUS אץעאפד635‎ Κ΄. M. Haganus , recufatfet, HERMANUS SCHOL- | TEN , hactenus 7. D. M. Diepenhemienji, V. C., cujus vitam Grecorum Carminibus reflitutam , yel leges "Accentuum genuinas, infe- ruimus 0$ 2. Litteraria. 221 rüimus Bibl. Brem. N. Cl. V. p. 339. Pro- feíffionem ipfi demandatam aufpicatus 7% Oratione Inaug. dicta a. d. 18. Junii 1765. de hominis peccatoris coram Deo juflificatione , olim feflo expiationis die in intimis taberna. culi Mofaici adytis ab ipfo Deo eleganti[Jime 822180 1765. que excufa legitur. N.C. GERLACIUS SCHELTINGA , Jurium Anteceffor, «etate profettus a. d. 9. Febr. 1765. diem fuum obiit. Subítitutus fuit in ejus locum a Nob. Curatoribus. V.C. BAviUS vooRDA , Franequera.evocatus , qui . muneri fuo publice inauguratus fuit a. d. 24. Junii 176$. Oratione, qua oftendit: plus e[fe Civitatibus prafidii in bonis Jurisconfultis, uam in ipfis legibus. 4. 1770. d. 8. Febr. fectoratu fe exuit Oratione, quam infcrip- fit: Papinianus , feu. Surisconfulti &9? Viri Optimi forma, in perfena milii Papiniani Jpe&ata. ——- DtONYSIUS GODOFREDUS VAN DER XEESSEL, J. U. D. ἃ Anteceffor Groninganus , inde evocatus, Profeffionem Juris Civilis aufpica- tus eft die 12 Martii labentis anni 1770. Oratione habita Inaugurali 865 8 Belgarum in recipiendo Sure Romano pruden. tia. | —— TIBERIUS BHEMSTERHUOSIUS, Vir Summus, obiit d. 7. Aprilis a. 1766. magnamque ejus obitu Academia & refp. Litteraria jacturam paffe fuerunt. Quanta autem hec jaQura fuerit. ! —— DAVID RUHNKENIUS, eleganti Oratione co. ram concione numerofiffima expofuit , quum Magiítratum Academicum deponens d. 8. ebr, 424 Litteraria. Febr. 1968. dixit de PerfeBto Crítico , fpettat, in. exemplo Wiberii Hemflerhufá .. (Quoc 49 Oretionis argumentuga ommbus cam ju » Cundum accidit, uc me nunquam memi- 99 Rariam attentius audiri. "' [τ΄ loquitur elegantiffimus Orator ii praefatione edét£ Elo. gi TIBERI -HEMSTERMUSIL, GuCore QAVIDE AUHNKEMIO 1768. 8." Sn hanc enim €ormam rationem fuam immutavit Vir.gel., ut non ,.— tam oratio quam «Elogium effe. videretur." In- teret quam maxime omnium, qui folidam eruditionem flbi.comparie amant, “ὅς recta ad eam via.duci cupiunt, elogium hoc fz- pius relegere , & veftigia Summi Viri fequi, etfi vel.ex longinquo , umbraticam ut fugiant . eruditiomis fpeciem. . ^ ^ Reperarunt jaduram Hemflerhufii Ampl. .Curato- | Ies, eligendo ejus in .Jocum LUDOVICUM -CCASPARUM -VALCKENARIUM , Virum 66- bratiffipum , Franequera evocatum , quí muneri fao inauguratus d. 4. Junii 1266. 4- xit. pro Concione de publicis Mdthenienfium 4noribus, pro teywporum diverfitate , crefcentis dabehiisque Reipublice cauffis: Edita eft ele- ntiffima .hec .Oratio uná .cum altera de IPASippi JMacedonis , ZAmynte .F. indole, yirtutibus , rebusque geflis , caufis externis fra&e "Gracenum libertatis, :habita Kal. 6. . anni 1760. Franequere , quum Magiflratu Zicademico abiret. | Poflea a.:1769. demandata ipfi 6טףסטף.‎ fuit al- tera b, Hemflerhufii Provincia, Hifloria fc. PPatrie Profeflio, quam a. d. 1.:Martii 1269. aufpicatus eft Orat. Inaug. de Virtutibus, Tebusque είς Guilielmi Primi , Princi 84- Litteraria. 224 Auria , Belgica Libertatis Vindicis, Foe- derate hujus Reip. fundatoris, Edidit Vir Éruditffimus mox elegantiffimam Diatriben in &guR:iPIDIS. perditorum Drama- tum reliquias ἃ 1767. 4. ἃ fequenti iterum anno fuRiPIDIS Tragoediam , 8389 dictam, Latino carmine converíam a Geor- gio Ratellero , adnotationibus fuis infiruGam 1768. 4. Exhibent bini hi libri eruditionis Grecanice tchefaurum, ὅς oftendunt Criti. cum, quo nemo dignior füccedere potuerit magno Ifemflerhufio. Conftitutus eft a. 1766. Hiflerie Ecclefiaftica Profe[fer V.C. -DIDERICUS VAN DER KEMP, 5. Th. D. ₪ Ecclefafles Leidenfis | qui provinciam hanc aufpicatus eft Orat. Inau- gurali, dicta d 90, Sept, de bona Spe, que tium nunc 1200/6068 Batave [uperfit , aüc precipuis nonnullis ejus ex -Hiflorta poti/fi- mum Ecclefiaftica argumentis. 1766. Infurre. xit contra hanc Viri-fummi Reverendi Ora. tionem Jnonymus, quem dottiffimum H, Goodrickum 616 netum eft, in Epiftola ad Virum Do&i[Rmum T. P. de momentis ₪ pon- dere 'Orationis hujus inauguralis & (ine loco impreffieonis ,-en dein in libello , e quam in- fcripfit : Proeve ter opheldering van zommige zaaken , waardoor de Schryyver van den Naam. loozen :Latyn[chen Brief , over de Tnaugurale Oratie van den Heer Profe]Jor van der Kemp, zyne redeneeeingen nader aandringt &9c. -Gro- Πρ edito 1768. 8. vide exfpettat Ec- clefia Batava, quam cl. van der Kemp dici- tur:parare, Orationis fuz Apologiam, qua Ecciefia:Chriftiana in-eam fpem adduei po- terit, / 24 7 terit, quod maximopere velim, fore , ut membra ejus Belgica, veritatis & amoris vinculis conjuncta , manfuetudinis , cole- rantiz & mutui amoris exemplum przbeant, omnibus aliis imitandum. Videntur non- nulla in Epiftola vere, funt vero cum coa- temtus fpecie dida; lenius dici potuiffent & debuiffent contra Virum Doctiffimum, publico in munere conítitutum. Vulnus denuo acerbum a. 1768. d. 4. Nov. Aca- demie inflixit obitus V. C. ων LULOFS, 4. L. M. Philof. ₪ 7. U. D. Philof. Aftron. & Mathem. P. O. Superattendentis fluytorum . Hollandie t$ Wefl- Frifie, ut &9 variarum Societatum Scientiarum membri. Dignus hujus in locum fücceffor ab Ampl. Cura toribus defignatus fuit V. C. DiONYSIUS vAN DE WYNPERSSE, Groninga evocatus , qui | a. d. 29. Maji, 1769. muneris fui initia fecit Oratione Inaugurali, qua frecipua mature humane infignia &9 decora expofuit , quz typis excufa eft. V.C. EWALDUS HOLLEBEEK , Τῇ. D. & P. O. | Magiítratü Academico abiit, dicta a. d. 8. Febr. 1765. folemni Oratione, de Divint | Revelationis in Belgio contemtu, atque caufis . — ejus pracipuis ; typis mandata. == Edidit tres Differtationes de optimo Concio- num genere , quibus ea Divinas litteras e fug- geflu facro exponendi methodus, qu& vulgo | "Anglicana dicitur , ^ modefle defenditur , ₪ fimul a pracipuis , qua Viri 12001 in contra- rium adducunt , argumentis placide yvsndicatur ; refp. Petro, Wilh. Leemans 1768. 69. Ex- ftac jam harum Differtat. conjun&arum Edi- סו Litteraria. > 29$ ti» fecunda, multis ,Animadyerfenibus , tum iuflrandi tum confirmandi gratia adje&is , priore aiCtior 1770. 8. Praefatio, Differta- tioni huic premiffa, docet, precipuam ice- rate Editionis cau(fam: in eo fitam effe, quod refciverit, plerisque in Belgio Eccle- fiattis, 66 incer eos quoque talibus, quos magni facit, meditationes fuas de vulgari concionandi ratione, illisque addita de emendandis fermonibus Sacris coníilia non tantun non placuiffe, fed & nonnullis ita bilem commoviíTe, ut fe tanquam facri οὐ dinis coatemtorem , dogmatum receptorum violatorem, novaruinque fententiarum -טב)‎ torem &c. deformare non (int veriti. Ani- madverfiones itaque in notis adjeQm 0 tendunt, ut fcrupuli, qui nonnullos male habent, eximantur, ὅς przjudicia, (ine ra- - tione adverfus ipfum creata, collantur, falcim minuantur; & cun&i , quibus mens non בטשן‎ eít, fateri cpgancur , tantum abeffe, ut inpocente hoc fcripto ordini Ecclefiafti- co, quem diligit , veneraturque, ullum damnum intuliffe poffit cenferi , ut potius vero ejus decori ac emoluinento eonfuluiffe debeat exiftimari, Nulli dubitamus, quin illi, quibus mens lzva non eít, quique absque partium ftudio le&turi.funt que cl. Hollebeekius , Theologus erectioris aniini, candide non.minus quam vere, eleganter non minus quam placidiffime expofuit , fcru- pulum emnem fibi injedun evellant, & ad emendandos fermones fuos facros cordate adfpirent. Ceteri , qui opinantur fe jam optima quzque potitos..effe ,. nihilque in Bibl. Hagane Ci. III. F. I. P Sa- 226 - Litteraria. Sacris poffe emendari 9 gaudeant fecum de - felicitate fua , eamque placide aliis expo- nant & defendant. Sub ejus praGdio fcripfit & defendit publice a. d. 12. Dec. a. 1767. & d. 21. Martii . ἃ, 1768. PERUS DE "WILDE: Lugd. λει. duas Differtationes doGiffimas , quz exhibent Vin. dicias Pentateuchi Mo/aici adverfus nuperum obtre&atorem Gallum. Indigitat librum illum famofiffimum: DiGiomnaire Fibilejophique por. tatif, cujus Au&tor dicitur effe 7'oltairtus. V.C.r. w. PzsTEL, j. U. D. & Prof. P. 0. a. 1766. Rectoratum Ácademicum exuit, di&a Oratione elegantiffima de Studio Boni communis , lege Civitatum prima. Pro gradu DeGoratus Theologici Differtationes uas [naugurales publico &-folemni examini fubmiferunt PHILIPPUS VAN $WINDEN, Phil. filius , Haga— Batavus , tunc ad Ecclefiam Gallo— Brelgicam , qua Voorburgi efl, Pafler evocatus ἃ. d. 30. Aprilis 1766. א‎ ANTONIUS CORNRLIUS BARKEY ,' Nic. fil. ,. Zelandu:, defignatus tum in Inl. Arnaldino, quad Burge- Stemfurti efl, S. Theologia Projeffor ad 4 28. "sprilis 1767. 2 Prior fiftit rationes , cur Salvator no[ler, qui 101 tantasque morborum :fanationes coram multitudine patravit , toties [amatos, me eu — . Teferreni, vetuerit , curque in.genere noluerit, fe publice Me[Eam pradicari. Altera eft Theol. Exegetica de Pfeudo-—do- Goribus, quorüm mentio fit 5 Pet. 1: 1. f. Sedet ipfi fententia, Apoftolum non loqui de abnegatione redemtionis, parta per Chri ftum, fed de fervilis conditionis hominibus, n .. . . 2 ει. qui LiMeraria. — 217 qui dominium decradant, & quisque contra heruin fuum rebellando infurgit, & prafer- tin de' talibus, qui unico eique publico dominio fuberant, puta lmperacori Roina- DO, quem titulis Asewers 6 Ksese Orhare fo- lebant, fe vero ejus Imperio fubtrahere fa. tagebant. Laude;n quidem liberalis ingenii ἃ ftudiorum non yulgarium hac Diltlerta- tione, vel in Bibliotheca Tkeol. Ernefliana , reportavit filius. meus , verum , quod ipfi przdixeram , feftant plures nodi in hac fer- tentia, difficulter admodum folvendi. Pro gradu Magiflerii A4. L. & DoGoraátus Philofo- bivi Diflert Philofoph. lnaug. publice isquifitioni fubrnifit ad d. 12. Junii a. 1766. OANNES HENRICUS VAN SWINDEN, Haga— atayus , de 417001006. Recenfionem v. in Bibl. des Sciences T. XXVII. b 455. Vir hic clariffimus jam Cathedram P/ilofophicam ornat in alma Franequerana. Pro gradu Do&oratus J'uridici Specimen Hiftorico- U [ms guridicum Inaug. placido Eruditorum exami- ni fubmifit PETRUS vAN SPAAN, Henfebroeka- Wefl-Frifius, a. d. ἡ Martii a. 1768. de Senatusconfulto de Inperio Ve[pafiani apud Gruterum Tomo Il. pag. 242. [purio --- Ediderat jam a. 1765. & publico Examini a. d. 15. Maji fubjecerat Auctor fub prafidio D. Ruhnkenii, V. C. Differtationem Hiflori- cam de /intiphonte ," Oratore Attico. Uvrique labores laudem merentur. & Specimen Juridicum Inaugurale neR- MANNI VAN DE POLL, 04. de Privatione libertatis private, 1770. — Difpu- tat dé libertatis ac ervitusis notione, hu- 2 jus 458 Litteraria. . jus origine, cquitate, effe&ibus apud varios populos & ufu. Praeter alias Differtationes Medicas Inaug. , nu- perrime talem fcripfit & eruditorum exami- ni fubjecit a. d. 4o. Martii a. 1770.. JANUS BERNARDUS SANDIFORT , JHaga—Batavus, ua inquirit in vulgatifkmum | Proverbium: edice vivere, mifere vivere. Oftendit prz- fertim , qualem vitam is agere debeat, qui jure dici poterit, medice vivere. Sub prefidio D. Ruhnkenii , V. C. fcripfit Auctor & publice defendit S'oannes Enfchede, Har. lemo—Batavus a. d. 4 Aprilis 1770. 16 tationem PAilelogicam Doctiifimam de Tuteli: &? Infignibus Nayium. = Prodierunt etiam V.C.nERNARDINI DE MOOR, Theologi Senio- ris, Commentarii perpetui in 'Yoamuis Markii Compendium Theologie Chriftiane Didadico- Elenchtice Volumen Quintum 1768. 4. CAMPEGII VITRINCAE , Patris, Dottrine Chrifliane Religionis per Aphorismos fummatim dejeripte jam exftant /olumina IV. , curante MARTINO vITRINUA V. C. P. D. M. Zrenacenfi. 1768. 4. Demorfos fapiunt ungues. Ex Inítituto Stolpano premia reportarunt VV. CC. A. HULSHOF , 4. M. ₪ Philof. D. Amfleiod. Differtatione de Fundamento poteflatis Di Legislatórie 0.176 ᾿. Jo^: ססםן‎ GUDENIUS, 4. M. ₪ יק‎ D. M. Stadenfis, de Argumento a priori pro Exiflen- - 110 Dei 762. . 4 - 0: 7.0. Litteraria. 510 7.0. TOELLNER, S. Th. D. ₪ Prof. Via. drinus Diff. de Poteflate Dei Legislatoria, non mere arbitraria a. 1749. ἩΣΒΥΟΒΜΙΙ LEXiCI, cum motis VV. DD: integris, yel editis antehac , nunc auctis δ emendatis , ᾿ yel ineditis διε. Tomus Secundus , curdnte b. | JOANNE ALBERTI 1768 fol. v. Recenf. in Biblioth. des Sciences T. XXIV. | FL. MELLII liber de Metris ; e vetuftis Thefauri Guelpherbytani membranis antea protulerat , nunc ad fidem Codd. Parifienfium. cafligavit , obferyationibus- illuflravit , preterque [cripto- rum aliquot Veterum Apofpasmatia, Cornelii Nepotis fragmenta Guelpherbytana , cum defen. fienibus fuis adjecit V. C. JAC. FRID. HEUSIN- GER 1766. 8. - νην , Μητροπθλιτῷ 96/94 , «αὖδι δαλικτων: GRE- coRIUs, Metropolita Corinthi, 06 6 Codd. MSS. emendavit ac motis illuflravit GYSBERTUS KOEN, S9. C. V. C. Accedit Gram- matici Leidenfis € Meermanniani de DialeGis Opu[cula , ab iis, qu& fub Joannis Grammatici nomine circumferuntur , longe diverfa 1766. 8. v. Rec. in BiBL. DEs sc. 1. XXVII. p. 6. V. RUTÍLI1 LUPI, de figuris fcientáarum δ elocu- tionis Libri duo: recenfuit &9 adnotationes ad. jecit. DAv. RUBNKENIUS, 0.0. Aquile Romani ₪ Julii Rufiniani de eodem Argumento libri 1768. 8. v. Rec. מ‎ δέ. des Sc. (T. XXX. p. 140. Z00PHYLACII GRONOVIANI , JBibl. Brem. N. CI. IV. p. 361. memorati, Fafciculus Secundus 1764. ₪ Rariffima hic Novi Orbis con- fpiciuntur Infedta, que L. Th. Gronovius, V. C. 6% crai NICOLAI MASSIS, | 3 Viri 239 Litteraria; -.. Viti Nobil.: & Ampl.,. Iedie Occidentalis , .DireGoris, Medioburgi refidentis. GERARDI JACOBI VAN SWINDEN ,. 7. C. Poémata, edita δὲ inedita, in unum collecta a PHiLTPPO VAN SWINDEN , Viro Confuluflimo, ש .ל‎ D. ₪ curie Hollandia Advocato , ( qui etiam Gerardi 706021 Notas MSS. in Apoeliodorum potlidet) 1765. 8. | : | Difcours E hilefophtques de Maxime de Tyr, tra- . . duits de Grec par Mr. FORMEY 1764. 12. Principe de Merale, appliqués aux determination: de la volonté par Mr. FogMEY ol. Il. 1765. 12, Les Interets des Nations de l'Europe , developpé: relativement au. Commerce 1701. II. 1766. 4. Progrés des Allemands dans les Sciences, les belle: Lettres & les Arts , particulierement dans ja. Poéfie , .l' Eloquence &9 le Theatre , par Mr. le Baron מע‎ BIELFELD (Obiit a. d. 5 Aprilis hujus anni) Troifieme Ed. revde &? confidt. rablement augmentée Vol. II. 1767. 8. Le&u digna eft hujus operis,recenfio in ber Xilars meínen. S:oeut((oen 0100 T. VIII. P. 2. P. 45, שטף‎ ejus juftum ftatuit pretium , 6 oftendit , Virum Nobiliffimim fcribendo huic operi imparem fuiffe; fiquidem ipfi, Germano , primarii in.gente Germanica . hujus 160011 Scriptores ignoti fuerunt. Lettre d'un Anonyme a. Mr. 9. 9. Rouffeau, con- tenant un Examen. fuivie du Pinn d' Education, με cet "Auteur a propofé dans fon euvrage inti- té: Emile, οὐ de l'Educatton. | Ce quil ) ὦ de pis pour la Sage[fe ,. efl. d'étre favant a . demi. Emile T. ji p. 195. 1766. 12. V. Rec. in Bibl. de; Scienves T. XXVI. p. p . 7 e Litteraria. 251 Memoires fur les Finances C$ far le Commerce de l'Angleterre 9 ו‎ attribué a Mr. GREEN- viLLE, Miniflre d' Ktat: traduit. de l' 4nylois, G augmenté de Notes, de Sommaires C. 1767. 12. . Les premiers Tyaits de 1' Erudition Univerfelle , ou Analyfe abregée de toutes les Sciences , de Beaux—.— Arts δὲ de Belles Lettres 1767. 8. v. Rec in Bibl. des Sc. T. X XVIL p. 328. Magazin des Pauvres , ZArtif[ans ב‎ Domejtiques ₪ Gens de ia compagne; par Mr. LE, PRINCE DE SEAUMONT 701. II. 1768. 12. Reizen van. Petersburg. door verfcheide Geweflen van Afin, gedaan en befchreeveri door den. Heere Dr. joHN. BELL, uit het Engelfch , Eerfle Deel 1769. 8. Profpedtum operis magni momenti edendi fe- quentem jamr a, 1768. publicayit Biblioth. des Sciences. ἢ des Arts Τί X XIX. p. 447. f. 'Profpe&us Z'un Ouvrage intitulé. La Con. flitutios uNIGENITUS , deferée a PEglife Uni- verfelle; ou Recueil des Reclamatábns & Aes d Appel intetjettées au. futur- Concile General de ladite Congitution ; avec les Zrréts, 447- rétés, Remofirances C? autges AGles des Par- lemens € S'ycisdiion du Royaume, rendus €? publiés au. fufet de, l& méme Conftitution t9 de fes faites. — En trois paries, fermant 177. Vo- lumes in folo, apud le Mairium Leide; Potgieter , Amítelodami & van der JFeyde , Trajecti ad Rhenum ἄς. ἄς. Cadente Je- füitarum Ordine cadat oportet hac Coniti- tutio. | LUG- 222 Litteraria. "LUGDUNI SEGUSIANORUM. "Effai fur V Art de former V Efprit , ou premiers. Ele .. mens de Logique-par Mr. BERTRAND 1764. 12 Inflitutions. Leibnitiennes , ou. Precis de la Mona : delogie. Fungar vice cotis 1767. 8. lntro > du&tio cft ad fcripta Inl. LemBNtTII recuden da in Gallia. Autor fertur effe ziconcw V. C. Airehidiaconus ;, Canonicus & Epifco palis Officialis Mazonenfis , juxta Ephemer Goettingenfes. Cetera dabunt Fafciculi fequentes. BIBLIOTHECA HAGANA HISTORICO-PHILOLOGICO- T HEOLOGICA, AD CONTINUATIONEM BIBLIOTHEC/ BREMENSIS NOV/E |») CONSTRUCTA. CLASSIS - TERTLE, FASCICULUS SÉCUNDUS. AMSTELODAMI ₪ LUGDUNI BATAV. Sumptibus Bibliopolarum HENR. VIEROOT & JOA. τε MAIR, MDCCLXX. - . l . . -=- . . t . - bI , P! 4 ^ c - = t τὰ ב‎ ' . 4 - *e . ₪ . M. * » κον » 08. 7 . * 00-כ‎ . - 4 S א‎ t - * . -.ו‎ » x - . 00909 - . » . > | ו ארח ד‎ $e. os - \ ἢ LI 4 PEE à LI LIP "or ? ^ |] aoro sy 4 δ᾿.) = (ÀJ . ν 0 ἊΝ / . "₪ o. "e . M 1 . , -2 . LI - ^ - » tC . " n - . 7 ν % - P9] . . ^^ & - . . . - DEA ub f$. . - % ^ . ^. . . . . . . .! Li . - ets . . * ^ D] * “τ a d E t . . . N f PE 0 ' ᾿ . ^ - . . . . M 1 * * - = 5 . * - - - ' ΄ 4 D CONSPTECTUS- CONTENTORUM, FASCICULI SECUNDI, 8 TERTIA: 1. נדנט6טג פזאאגסן‎ DaTHE, S. Tho. Li. centiati &9 Profelforis Lingue 1100706 Or. - div. Lipfienfis, Differtatio Philologicó- Critica, de Ordine. Pericoparuim Biblica. fum non mutando | pag. 2535. II. Pita seBASTIANI CASTELLIONIS, Theologi rari exempli, confcripta a' JoONNNE CONRA- DO FUESLINO , Capit. Vitodurani Camera- rio | Pag. 324. IIL 3yoaNNIS. NicOLAI XicHTERI, V. D, M. Erne[lovillani "prope Bipontum , Commen- tatio prior, ad 1 cog. XV: 27, 4 qua nova. fumme Venerandi Rutgeri Schuttii bypoibefis confutatur pag. 392. | I V. νι Libre Db ἐμαιφτιλνι ἡσσεντέ," a , Ctrardum Meyerum, S, Tb, D. £9 ad eden 7S. Stephari Edclefiaften Bremenfeni ^ ei E 4 pU PA; n v. VITI LüDovicr à seoxeuponrr, Epiftol: ad Gerardum Meyrrum, ex Autographc > . > Pag. 41 6. VE סנא‎ wESERI, | Caen i in Inl. Secken. « dorffii Commentationem "dpologeticami , 9% E ὁ faber . pag. 420. VIL uam "D ΄ pag. 425. SS at S. m . ב‎ jo 1 Jo. AUGUSTI DATHE, $. The. Licentiati &P Prof. Lingua .Pebred Ordinarii Lipfienfis , DISSERTATIO PHILOLOGICO-CRITICA, D 1 ORDINE PERICOPARUM BIBLICARUM NON MUTANDO. (*) 22" De dificultate Critita conjefluralis in Vet. 4 n Sa. Traje&tienes pericoparum e Critica profana ad Criticam librorum 5. | — $3 4 quibus? | 0 $. 4. | (*y Differtationem hanc le&ü digniffimam, pag. 188. Fafciculi hujus Claffis primi ; Bibliothecée | buic inferere promiferam. Eruditiffimus Au&or | illam , qua eft humanitate ad me mifit, pro quo . thufiere debitas ipfi gratias refero. N. D. Bill. Hagana C. 111, 1 δι 1. 234. 7. A.Dathe, de 1016 0 δ. 4. Hypothefis non tam utilis efl , quam per bibe. tur, quin potius noxia. δ. * Status quaflionis formatur. INon quaritur de 2 Varr. le&. Vet. Teft. | δ. 6: Conceditur po[fibilitas ex analogia fimilis Cri. feos in libris profanis. = δ. 7. Sumitur ab adver[ariis libros S. in rebus hi- Jloricis δῷ chronologicis .femper ordinem ac- , curate ferva[fe. | | | $- 8. Quod negatur felva auGoritate 9 perfettione . . Scriptura S. | %. 9. Qua nequt hac bypothefi admi[fa fatis defen. uu. ᾿ | 6.10. Tudeorum teflimonia de diligentia fua in de- Jrisendis Codd. quastum valeant ad hanc hypothefin refutandam? Ὁ | Es hiKeria recenfionum textus 6002 hypo. thefis refutanda fufcipitur. . 12. De recenfione textus hebrai ab Efra curata. e 15. Que corrapta aut vitiata non efl. fequentibus "| 0 δ. 14. Quod probatur pariim ex amulationt feda- rum Sudaicarum. 15. Partis ex inflitutione Synagogarum. . 16. In quibus omnes libri S. prale&i fuerunt. r7. De recenfiene textus Hebrai ab Origene curata. | .18. De Verfione Hieronymi. 19. De Verfione Syriaca. . 20. De paraphrafibus Chaldaicis. .21. De collationibus textus hebret cum Codd. .. MSS. tum Sudeorum, Orientalium (9 Oc- cidentalium , Bne Afcher &? Bne Naphtali, tum Chrifiianorum. = 6. 22. Summa fuperioris difputationis. 4.22. Biblicarum non mutando. 23$ 15. Altera. pars difputationis exponit figmenta , uibus patroni hujus hypothe[eos eam — ad. ruere conantur. Primo Harenbergii. *4. Deinde Richardi Simonii. 2j. An lus. Ster. X XXVI. probet membranaf confiar ὃ obiter דלתות‎ quid fint, explica. tur. 26. Fingitur omnes Codd. hac membranarum con. fufione effe vitiatos. — 27. Etiam. verfiones. antiquifime , quarum tra. jetliones fententio noflri non adver fantar. 28. Finguntur traje&iones paucorum verfuum , que neceffario longiorum ῥήσεων e[fe deberent. 29. Cenclufio, $. 2 um noftra etate Ars critica Ve- teris Teftamenti libris adhiberi inciperetur, atque eadem cura eis impendi, qu& , non dicam VA: aliis libris antiquis humane fa» , ente, fed diving etiam Novi Teftamenti fis inde 4 repurgatai doGtrinz initiis ad- bita eft, zepudiata illa pia credulitate , ₪ per Judassirum induftriam hunc laborem PéfvVacaneum. dicebat : nemo mirabitur, ünes artis criticae pattes effe ad' tanti labo- ufüm translatas. in his cum locum foam "atur, confentientibus omnibus hujus artis 0 ^m hec, הש‎ loca fufpecta, aliis 2 cer- 246 J. A. Dathe; de Ordine Pericoparurt certioribus & tutioribus remediis deficienti- bus,.ex conje&tura emendat , emendatrici Critice fuas quoque partes effe debere qui. dam iBdicarupnt, qui huic labori graviffimo fuam dicare operam inftituerunt, neque fo. lum exemplis, fed praceptis etiam docue- runt, five potius ampliffimum aperuerunt campum, in quo ingenium exercere pos fent, qui ad loca difficiliora textus hebrai hererent. Quamquam vero exiftimamus, ferri poffe conje&uras fuper leétione textus bebrae: dubia, cum nee Critici feveriffimi eas in libris humanis omnino repugient, eas tamen his conditionibus admitti, his legibus circumfcribi debere cenfemus, quibus prin- cipes in hac arte viri earum ufum definie- runt. Paucis eas complexus eft s n. ERN&sTI in oratione, de Inffitutis Criticorum in [ludi tbeologie imitandis, cujus verba integra huc adícribam, cum quam maxime ad rem, de qua dieere ingreffas fum, faeiant, Ee autem, inquit, cum res 000888 6/2, (quando nempc verba a librariorum incuria vitii aliquid tra- xiffe Criticis videntur) mom levibus .conjeGiuris agendum putant, quam, etiam ridere 69 vitupe- rare folent, fed libros fcriptos , eosque. antiquot &P bonos, aut qui ex iis diligenter editi fint, in confilium «ocant ; i bi deflituant, ad conje&iura: quidem interdum confugiunt , fed bac cum mode flia, ut eas non in textum inferant , fed eruit Biblicarum non mutando. 427 Wicendas ἐφ΄ libris forta[fe aliquando melioribus wfrmandas, quod [epe contigit, relinquant : in Wecptis autem. omni modo reprimunt pruritum, 9$, u appellant. fubinde , /[cabiem corrigendi, ue quit not. intelligat ; &9. ut quisque ab ea ejl mir , ita. fanierem Criticum judicant, 1 lea igitur ,; quo morbo laborent, qui, quoties in locum difficiliorem textus hebrzi incidunt, ftatim ad conje&uram tentandam ictantur; difcant vero fimul a perito. ha- rm rerum judice, que curatio ipfis fub- tuda fit, fi ab ifto morbo fanari velint, Domeaque fanorum Criticorum tueri. Atque e£? quidem non dubitem affirmare , hanc dilcipline feveritatem in Critica conjecturali librorum hebrzorum, hoc eít, Vet. Teft. 60 magis effe neceíffariam, quo major fit tjus 616060083 חן‎ illis, quam in libris gra - ὡς ἃ latinis difficultas. Nam cum horum una füperfit ex antiquitate copia , totque &rtent nnius fzepe feriptoris volumina, qux ttam libborum hebreorum coll«étionem $(ént, atque adeo fuperent; illurum lin- farm genius viris doctis ita cognitus ett perfpe&us, ut de verborum fignificatio- .א‎ de phrafium ufü, de tota orationis "ütura, qua fuerit apud Graecos & Lati- 80 מ‎ vario dicendi genere, raro dubii εὔξῃ; que porro idiomata cujusque . (riftoris fuerint, ex aliis ejus fcriptis faepe | | Q 3 pos. 4338 7.4. Dathe, de Οτάϊης Pericoparum poflint indubie demonítrare. Hec vero utriusque lingug perfe&a & abfoluta cogni- tio quantopere juvet Criticos, ἢ conje&tura tentanda eít, facile intelligitur. Sed longe alia eft & diverfa lingus hebr. ratio. Nam ex pura puta lingua גשזפסת‎ , qus olim non minus floruit, quam ali» Orienus diale&i floruerunt aut adhuc in ufu funt, exiguum illud volumen fupereft , quod Codicem 8. Vet. Teft. conftitux, Ex hoc igitur hiftoria Jingue ter mille annorum difcenda eít, nec unius modo fcribendi generis, fed variorum, tenuis ὅς fublimis, hi(torici & poétici. Ex hoc ufus & fignificatio vocabulorum & phrafium cognofcenda eft, ex quibus camen | mula femel, bis, terve taptum occurrunt. Equidem non ignoro, qua ratione eruditi interpretes has fuperent difficultates. הס‎ fum nefcius , caliginem qua vocabula rariora, aut loquendi genera nimis diverfa ab occi- dentalium linguarum natura, obdu&ta func, linguarum cogmatarum lumine inprimis poffe | iMluftrari, ut alia fubfidia interpretandi V. T. - taceam. Sed quamquam heec ad fenfum loci difficilioris eruendum fufficiunt, tamen ge- tium antique lingue non xa declarant, vt in phrafi rariori hunc vel illum ^ loquendi modum prorfus alienum ab ufu lingue he-- brem judicemus; ut quid in ftilo fublimiori fcriptoribus 601615 licuerit , ita clare 3 )6111= non mutando. 239‏ ממחזבסו[310 relligamus , ut vitium quod irrepferit, facile retegere poffimus, atque fcriptori facro verbum , quod pofüerits, reddere; ut in carminrbus metrum turbatum reflituamus, aut, fi non adeo cum wgiBoM:o 66 0 infanimus , tamen de eorum 166006 eodem. modo judicemus , quo de aliis fcribendi generibus. Que cum ita fint, non placet, ut verum fatear, temeraria fedulítas illorum Criicorum, qui larga manu füper textum hebreum fuas effundunt conje&uras , magna- que cum fiducia recepte preferunt le&tioni, fibi ipfi vehementer de ingenii fui felicitate: applaudentes. Quamquam enim prefratte negare nolim, in libris V. T. , omnes alios. antiquitate füperantibus, majorem effe, quam in aliis conjecturarum criticarum materiam ;. tamen, ut in libris humanis Critici pr:zci- piunt, in Crifi exercenda a conje&nris non. effe initium faciegdum, fi fuppetant codices MSS. aut editiones antique; ita in codice S. V. Τ. alia ratione non agendum elfe , non folum artis precepta jubent, fed reverentia etiam librís facris debita. ἴδε quid initium faciemus in leétionis emendatione 4 conje- tturis femper incertis, nunquam teftimoniis. Codd. e&quiparandis, quorum tamen ad tex- tum hebreum tantus poteft ex infigni copia Codd. &umerus colligi, & adhuc dum colli- gitur, quantus ad ₪ alium librum ex | 4. anti- 140 J.A.Dathe, de Ordine Pericoparum antiquitate fuperftitem. Parum enim profi. citur in jnftituto caeterum. laudabili conje- &uris, quarum omeino evidentia raro tanta eít, que Criticos moveat, ut eas in textum recipiant, In plerisque, fj vel maxime veri fpecie fe commendant, fufpicio qusedam 1666071 remanet, de alia lectione ₪606 pro- babili aut adhuc probabiliori, & multo etiam magis de ea, qux ab ipfo feriptare pofita fit. Nam quid fcripferint Mofes, David, Prophete , queftio eft hiftorica, que non poteft tuto, nifi teftibus adhibitis, hoc eft, ex libris antiquis decidi. Hi igitur audiendi funt, atque horum teftimonia, confentien- tja imprimis, non debent repudiari, fi fen- fum oftendunt nori incommodum, non pu- gnantem cum locis aliis ; neque praeferri conje& uris, quamvis elegantibus ὧς ingenio- fis. Nam fi vel ez funt, neque auctoribus fuis tantum videntur, tamen nondum con- fe&tum eít, Scriptorem S. iftam elegantiam voluiffe adhibere. Et- quid tandem eveniet - libris 5. fi quisque ingenio non prorfus defti- tutus, fibi liberum putat, verba textug he- brzi ad que ipíi forte aqua haeret, mutare, > Jiteram unam alteramque vel addere vel demere vel tranfponere, verfus aliter diítin- guere, verborum diverfum omnino a -6ז‎ cepta leclione ordinem fingere, atque levi . ejusmodi, uti Joqui amant, mutatione facta, 7 | [66011 Biblicarum non mutando, 841 le&oribus magna cum oftentatione commen. dare lectionem. plane novam, venditare eam, ut indubie veram , que non poffit non efle ab ipfo fcriptore S. pofita, corruptam modo & depravatam a librariis, neque in hac commendatione acquiefcere , fed fuadere etigm, ut in textum, eje&ta vulgari le&tio- ne, recipiatut, quamquam neque Codices MSS. iftas mutationes firmant, neque ver- fiones omnibus Codd. antiquioris iftis egre« gie inventis favent. Digna 601, quae lega» tur ab 1015 conjeétaribus aurea prefatio PETRI BURMANNI, premiíla ejus Commene το in Pbedrum , in qua luculentur pro. bat, quantopere ifta emendandi ratio con- traria fit Artis Critic preceptis ; quanto- pere eam adverfati fint fummi hujus artis magiftri, atque maxima cum dedignatione rejecerint 66 improbarint remerarios eorum conatus, qui in libris humanis textum ita innovare aufi effent, fuasque ei conjecturas contra fidem Cadd. MSS. aut librorum an- tiquorum obtrudere. Quod (i preterea ufus Artis Critioe in libris 601815 plus difficul- tatis habet, quam in libris grecis & latinis, quod antea diximus , longe fane cautiores effe debemus in ufu Critioe conjecturalis cirea illos libros , quam Critici circa 8 folent effe providi atque adeo timidi, Igi-- tar in loca obfcuriori, cui non poteft neque | 5 ex 24.5. [. A.Dathbe, deOrdine Pericoparum ex ufu lingue hebres, neque ex linguis cognatis lux accendi, (ad quod tamen affe- rfendum non fuíBcit. proletaria מנפח!!‎ he- מז‎ notitia, aut leviter cantum imbutuezss 606 una alterave diale&o Orientis ) non eft a conjectura initium faciendum Crifeos exer - cende. "Videndum au Codd. MSS. an wer- fiones antiquiffime aliam leCtionem afferant minus difficilem, qua explicationem. admit- «xat. Quod, íi eft, raro vero ejusmodi examen cum cura inílitutum fru&Gu fuo carebit, lectio illa femper preferenda eft conje&uris, fi vel ingenio(iffime (int, fuis- auctoribus maje/leti dioine orationis com. venientiores videantur. Sed quid fieri debet loco, cujus obfcuritatem neque linguarum ufu, neque librorum antiquorum aut verfíio- . num teítimoniis illuftrare poffumus? Tunc fciliget licebit urere, fecare, atque medica manu reftituere locum librariorum snfcita & negligentia male affeétum. Magnus cA4- SAUBONUS [δας eft fibi vix millefimam lin- gus lating partem effe cognitam & perfpe. étam, ideoque temere quid de locuuonibus. rarioribus pronuntiare fe vix fuftinere. 7 Criücorum noftrorum tanta eft tamque ab- foluta lingue hebrez omniumque 8 dialeé&torum peritia, ut poffint fiàe hsfita- tione, quid repugnet genio orientalium lin- guarum , qnid alienum fit a ftili elegantia, | quid Biblicarum non mutando. 24.3 «ud minus pronuntiare. Mihi qnidem tu- tus videtur in ejusmodi locis iznorantiam profiteri, quam temeriatis notam fübire, cum penetralia lingue hebrzs, reliqnaram- que orientalium dialectorum nondum ita fint 1601043 , pauciílimis faltem pateant, et nom poffit inde ab aliis lux obfícuritlimis vocabu- ls aut phrafibus rarioribus afferri. Si quis tamen eft ea ingenii fagiitate, ut inter fcru- tapdum ei conjettürz fubnafcantur mivime εοδξὶ aunt violente , atque hunc foetum fuym nolit fupprimere , aut luce privare, ponat eas in loco copjecturarum, üoc eft, 18 margine, non intrudat eas aut inferendas dicat ipfi textui. lta vero fiet, ut Critica V. T. referat exemplar feveriffimorum Cri- ticorum in libris humanis, neque male au- diat apud eos, quorum 618 integritatem Scripturz S. defendere, atque adveríus im- petus hoftiles tueri. $. + Hec, que haétenus de fumma conjectu- ralis Critice in V. T. difficultate, atque de - cauto ejus ufu differuimus, miífis omnibus aliis exemplis, quorum largam copiam no- bis facile fuppeditaffet. Criticorum quorun- dam audacia, jam ex inítituto | illuftrabi- mus, particula quadam Critice conjectura. lis, 244 ]. A.Dathe, de Ordine Pericoparum lis, parum accurate, uti videtur, ad libros facros V. T. translata. | Nimirum Critici in libris humanis nonnunquam incidentes in loca male coherentia, in quibus ordo re- rum, verborum & temporum parum re» fpondebat 4*6060/6 fcriptoris in reliquis ob- fervate, ex equitate rem judicantes nolue- runt vitiofe negligentie infimulare ejusmo- di fcriptores, fed ius fufpicati funt, or» dinem foliorum effe incuria librariorum tur» batum ; quem cum tentarent traje&tione uni- 0s alteriusve loci reftituere, fenfum inve- nerunt planum, bene cur antecedentibus & confequentibus coherentem , dignum ftu- dio fcriptoris, alias ordinis apteque con- nexionis tenacis, atque adeo nonnunquam hujus fue conjecture confirmande caufa, indicia attulerunt ex Codd. 155. que du- bium non relinquerent, quin membranz es- fent male collocat, atque verus ordo )0- liorum aliquot trajeCtione turbatus. Simi- - lem referre gratiam de libris facris fibi per» fuaferunt viri quidam 00611. Nam cum exi» flimarent, parum dignum effe fcriptoris di- vinitus infpirati auGtoritgte, ἢ res 8 nonnunquam non eo ordine quo accidiffent, narrarentur, aut fi melior diétorum poffet . fententiarumque oftendi connexio, quam quz in Codd. recepta lectionis deprebende- retur; huic incammado eodem modo me: | > 70 deri Bibliéarufn rion mufando. — 345 déri voluerunt, quo Critiei in libris profa- nis fuorum fcriptorum laudi profpexerunt. Igitur ordinem foliorum di&itarunt in libris facris effe fciffum ὅς laceratum incuria & imprudentia eorum, qui fparfa five feparata folla voluminum collegiffent; refareiendum filo hiftorie facre 6% profane atque apta connexione fententiaram , in qua non fu. ereflet indicium violente luxationis olim acta. | $5 Primu$, quantum ego quidem fcio, qul . hoc Criticorum inflitutum ad Criticam |1- brorum V. T. transferret, fuit RICHARDUS simoNiUs. [5 nimirum in Hiff. Crit. V. 'T. Tom. 1. cap. V. p. 45. hanc hypothefin com- mendavit ut utiliffimam, ex qua ratio red- di poffet ordinis chronologici non fatis ac- curate obfervati in facris libris; eamque deinde defendit, & uberius expofuit in du- plici libello, objeCtionibus Clerici oppofito. Eandem prorfus fententiam defendit Biblio- rum Criticorum editor HUBIGANTIUS, cujug verba Jer. XXII: 27 adfcripta hoc loco lubet repeteré, cum probent, eum de origine, ordinis hiftorici turbati idem, quod 51%80- NIUS , fenfiffe ; quamquam in aliis locis, quos quidem infpeti, in quibus de ordine ne- 26060 conqueritur, hoc argumentum non amplius : $46 ]. A. Dathe, de Ordine Peticoparum amphüs urget, e. g. Jer. XXXIV: 3. 16% vero habet ad loci citat) verba rex Jude: , llle rex erat Joachin, qui regnavit at&e , Sedelkiam, de quo Sedelia dictum eft ca- ,ל‎ pite fuperiori. Itaque ordo temporumi ,, hon fuit fervatus, nom propter eam cau- ,[fam, quam affert meRoNYMUS: ΔΗ efl ל‎ bifloriam , aliud prophetiam fcribere, neque ,, enim facile eft credere, jEgREMIAM €um , dictaret prophete 5 1 39 íuas, tempora fufque deque vertiffe, fed , quia fcribe turbato ordine folia confue- τῳ runt, qua. antea erant feparata," — Ho- rum veftigia premit doGtiffimus Anglus BENJ. kENNICOTTUS. Js in Diff. IT. fuper ratione texius bebrei V. 'T. pag. 332. verf. lat. ex eadem hypothefi diffenfüm Codd. 116- breorum 66 Samaritanorum, in quibusdam 10615 explicari poffe putat. Poftquam enim dixerat, libros in corio vel membraris, 65 inlaterum extremitatibus colligate es-. fent, fcriptos fuiffe: ,, unde proclive erat, inquit, varias transpofitiones ex turbato » interdum jufto foliorum, qui minus reéte ,ל‎ & accurate confüta erant, ordine com. ןב‎ mittere. Quedam in P'entateucho trans- » pofitiones, in quibus hebrea δὲ Samari- , tana exemplaria hodie difcrepant, huic » caufe tribuere , non alienum a re eft, a» atgue idem etiam de infignioribus quibus- | 23 ΟΔΙΩ͂Σ Biblicarum non mutando. 4147 , dam in reliquis facris libris transpofitioni- , busvalesze exiftimem." Nemovero majori fladio id egit, atque lianc hypothefin vario le&ionis apparatu ornare ítuduit, quam $. R. HARENBERGIUS in AMelrtemate de Perice pi: Biblicis rete. inffiuendis C9 dijudicandis , i» ferto Bibiiotbece — Bremenfi που 0/8 |] Fajcinlo 11. p. 203. feq. Et in duplici ejus épicilegio , quod in eadem Bibliotheca legi- tur Claffe 111. Fafc. 1l. pag. 239. feq. Multa quidem Vir S. R. in his,Difputationibus tradat, que, fi verum dicere velimus, ad queflionem propofitam non pertinent, 4 his omnibus omiífis, que aliis dijudicanda relinquo, id modo dicimus, Cel. ranEN- BERGIUM , quoad fummam rei,. eandem de ordine Pericoparum biblicarüm hypothefin defendere, licet in nonnullis diffentire vi- deatur. INNimirum libros facros olim fche- duis five membranis feparatis infcriptos fuiffe. Has deinde a Criticis chriftianis effe colle&as, fed cum ad notas literarum, qui- bus membrane {Ὁ numerate erant, non attendiffent, qus & cafu poterant effe de- lete, faCtum efle, ut multe pericope aliter ac debebat collocarentur; ( 6/7: Il. p. 208. ₪ 594.) hanc effe originem ordinis hiíto- rici ὧς chronologici in libris facris faepius turbati, reftituendi vero diligenti le&ione, adjuta ab hiftorie ὅς chronologie pre 1. 248 J. A.Dathe, de Ordine Pericoparur fidis (5). Neque vero novitatis gratiam 105 hypothefi Vit Cel conciliate 106% fed potius ab aliis bene multis idem dictum efle afferit. In his laudat quosdam ex anti- . quioribus & recentioribus, quos haud fcio en idem omnino fenferint. Quodfi enim quidam ex patribus, HIERONYMUS aut ATHANASIUS fatentur Pfalmos aut quaedam loca in libris hiftoricis & propheticis non eíle fecundum ordinem temporum digefta, - non (*) Hanc effe Viri Cel. fententiam quisque intel. liget, qui loca citata infpicisat, aut verba ejus , infra $. XXIII. fub examen vocata , le. gat. Sed adverfarium nactus eft Anonymum Batavurb , qui commentationem , 2618166 fcri- ptam & infertam Ephemeridibus oblervat. Amftelod. cum univerfz ejus hypothefi, tum ἰὴ fpecie ttajectioni Capitis XX. Genefeos , de qui $. VIIL. dicetur, oppofuit. Huic refpondit Cel. HARENBERGIUS füb finem Diff. qua inferta efi 6 V:« Bibl Brei. Nove pag. 499. feq. ita quidem, ut eandem fententiam profitere- tur (pag. 526. feqq.) negatet vero earn ulló modo au&oritati Scripture S. adverfati, quit bis traje&ionibus admiffis, tameh pericopz omnes jJócum fuum confüetum retinere de- beaht. Quod miror a Viro Cel. di&um effe, cum regulis Critices prorfus fit contrarium. Nam fi certum cít, librariof volumina non nbi- que £o ordine colloca[Je, quo a primis fcriptori- bus. futrunt, exarata (quod 1. c. fag. $47.25 | ferit ) Biblicarum noh.mutándo, ^ 249 ton confufionem fchedularum caufam hujus rei arguunt, neque fuadent pericopas illas biblicas fecundum temporis feriem digerere. ldem illud etiam LuTHERUs & BRENTIUS id Efaiam faffi funt, fed de lectione fecuri, ne verbum quidem habent de recepta letio- ne aliter. inftituenda, virRINGA in com- mentario in Efaie vaticinia, ad ea delatus, que temporis ordini non fatis refpondent, | ἮΝ docet ferit) fequitur illas peritopas loco fuo motas ei icerum eífe reftituendas. — Parum fübtiliter provocat Vir S. R. ad harmonias euangelicas. Nam qui has coritexüerunt, minime ordinem, - quo libri ab at&oribus fuis fcripti funt, |]- brariorum fiegligehtia türbatum dicunt,- fed - marfatiohes. euangeliftatum, ^ que diffefitire nonnunquam inter fe videntur, conciliare ftu- dent, .fingulisque hiftori& partibus fua. tem- ora affignare. Si Vir Cel. idem de libris Vet. Iren. fentiret, nemo fane ejus conatus 16016+ hendetet, fimillimos Optimorurm Ihterpretufii, = qui hiftoríam 8 chronologiam it iriterpretd- .tioné adhibendam effe & dixerunt & fuis exemplis comprobarumt, Sed.cum ordinem textus valde turbatum contendat, quefítio hmc critíca heceílario accuratius examinanda ef. Nam 0 vera funt, qué cum de confu- fione ipfa, tur'de.ejus occafione dicuhtur, non ferri poteft ordo adeo vitiofüs , idque multo minus fieri debet, fi hiftorib & .chtg« nologia ope poteft emendarj. e Bibl. Hagane 011.1 — R =ג1 יי / 7 250 ]. A.Dathe, deOrdinePericoparum docet quidem qui ipfis 60096514: ordo e: chronologia & hiftoria, fed in iis pericopi confufionem membranarum librariorum ne gligentia factam effe, non aflerit. — Quir pouus in Prolegomenis 5. 12. contra sriNo ZAM difputans , non prorfus ;improbabil effe judicat ,: ipfum .E/aiam vaticinia fua col Jegiffe, atque in eum, qui habetur, diges fille ordinem, ..cujus 12611 juftas fine dubic habuerit rationes; quod ad Jeremiam, alios que prophetas attinet, non dubitari pofle, horum vaucimia e ünpulis fchedis, quibu: infcripta erant, "a'facerdotibus aut difcipu. lis eorum, viris piis, 686 6011664. Ex quo clarum eft... vira1iNGAM ordinis chronolo. gc negle&tum non a librariis, fed a primis Jibrerum facrorum: colleétoribus reperiiffe. LiícuTrFooTus quidem Cel namxwBERGIO (ag: 222. 1. €.) ob idem rrifiitutàim lauda tu$; eandcm vidétür' pericoparurm trajetlio- ném,in locis chronologie, aut, hiftorie pz xum ..confenuentibus ítatuiffe. Dicit enim Cin Opp. Tem. 1..p..956. iu Epiflola ad: 1,68.) $e. velle inire: nutnerum. textuum. atque. bifloria- rum quaecunque in P. T. fede: fua more fint, quod locis oppido multis faQum- fit j^" oflendtrt item, que propria iit fedes ₪6 àrdo fit, δ᾽ ₪ fam exponere translationis in fedexi aliam; fed opus i(lud, LiGHmroorI tantum .intra pro τα fubílitit; .nefcimus igitur, unde illam EE vit > Biblicarum non mutando. 271: tidlentam pericoparum biblicarum trajeCtio- m derivarit. Neque minus Cel. vENEMA 6 nimeto defenforum hujus hypothefeos enmendus viderur .מאתתגז)‎ ópicil. l. c. (af. 111 p.244.) Nam connexio illa Gen. VE 1-8.:cum fine capitis LV. cui pericopa alia quali per parenthefin inferta fit, nempe Integrum Caput V. a Viro Cel. non ex illa; זז המבאפוגה‎ hypotheli probatur, fed ex. dialonge diverfa, a vrrRINGA data opera 107082 & defenfa (in Olferv. S: L. 1. c. 3.) üimrum Mofen in confcribenda hiftoria pa- Uiarcharum, in manibus babuiffe fchedulas Vai antiquiffimarum temporum, ex qui- u Primum librum compofuerit. Propterea eam Cel, vENEMA 1. c. non dixit, collocan- 008 66 illam. pericopam alio loco, fed cU) אתמ‎ 616 , nempe חנ‎ 6 20 כזסותו‎ 62411006 cum antecedenti; atque 3060 in Commentario in. Jeremiam. Vir. ille DoGifimus, negle&tum temporum ordinem 100 ex fehedulis confufis derivát, fed par. üm non conftare fatetur, que racio illius (Minis fi(, partim,caufam putat, nón im- P'obwbiliter peti poffe ex cognatione argu» Deni fingulorum vaticiniorum, v. c, ad שוחה‎ caput XXV. — Sed cum Cel, ga. MENBERGJUS nequaquam primus aut unug וה‎ hypochefaos defenfoz videri voluerit, 6זון‎ aliquis miretur Triumwjros 3llos, 1dem 0 | R2 pror- 252 J. A. Dathe, deOrdinePericoparum prorfus cum 0 fentientes , SIMOQNIUM , HUBIGANTIUM & KENNICOTTUM ab 60 norm effe nominatos. Negat quidem (Claffe V. lc. fp. 329.) contra Cenforem BATAVUM , qui ei objecerat, inventum hoc. effe 1. Μόν [pius refutatum., fe auctoritate aliorum in fententia fua defendenda miu, fed argumenüs. 1n quo bene judicavit, quid fibi faciendum effet, Sed quoniam alios pgominarat ejusdem fententim defenfores, 'non alienum videri poterat & eos nomina- re, qui quid fenferint de hac queftione, haud obfcure faffi funt. Fortaffe vero Vir Cel. videri noluit fentire eum Criticis, quos nonnuli, quo jure quave injuria jam. nom qu&ro, ut audaciores & temerarios repre- hendunt. Quidquid tamen hujus rei fit, ne- que ego jam nimis curiofe queram, num preter hos alii hanc hypothefin defenderint aut adítruxérint. Sint plures. Sed in pu- gna literaria :vi€&toria non a parte numere- fiore ftare judicatur, 160 a rei veritate hu jusque demonftratione certa & folida. Non poffunt adverfarii aliis armis pugnare, quam quibus jam pugnatum eft ab eo, qui primus hanc controverfiam excitavit. lgi- iur eo tütius ifta disquifitione fuperfedere poflum. Neque ego actum agere videbor, ibus in mentem veniat Jo.-HENR. MAJUM in DifJertat. δ. jo: MEvEn vM מג‎ 1 | ad . - Biblicarum non mutando. 1 a1 Seder Olam, 5. cAnPZOoviuM in Critica S. p. 116. .& alios hanc hypothefin siwoNit: impugnaífe, 4 horum virorum .doctiffimo-. rum refutationes cum iis, qua nos contra eum difputavimus, conferre velint. Quan- quam enim lubenter concedo, multa ab eis bene & utiliter dicta effe, tamen haud fcio an robur argumentorum sIMONII ita infre- gerint , ut recentiores Critici 115 amplius infürgere aut eosdem impetus iterare non poffint. Equidem exiffimayi ita pugnandum effe, ut concederem adverfariis, que negari non poffunt , hypothefin nempe eorum, univerfe confideratam , ex obfervationibus Criticorum in aliis libris veram effe, fed ufum harum obfervationum efTe poffe, aut etiam neceífarium effe in ordine textus he. brel eonítituendo, negavi. 16766 86 ftudui , parti ex hiftoria. textus ebrei, partim ex modo quo adverfarii, quod defen- dunt , 36610116 fingunt, Qus, fi non im- probabiliter, uti fpero, difputata fuerint, non opus erit vindicias fingulorum locorum fufcipere, que adverfarii in alium ordinem cogere volunt. Nam fi hiftoria huic hypo. thefi contraria eft, atque in ratione ejus explicanda nove bypotheles five potius fig- menta tantum afferuntur, qus rei ipfi, quam probare debent, nullo modo conve. niunt, corruunt omnia qua ei fuperftruun- | ₪ 3 tur, 1 . ו 254. [. A. Dathe, de Ordine Pericoparum tur, nempe, difficultates, quibus removen- dis adhiberi debebant, vel nullas.effe appa- rebit vel alia rauone toilendas. $ 4 Antequam tamen ad partes indicatas tra- Cationis mee me accingam , premittenda nonnulla funt , quee cum ad contradicentiuin fententiam tum ad meam recte intelligendam neceífaria videntur. HARENBERGIUS quidci (in Meletem. $. 7 'p. 222.) hauc hypothie- thefin non folum minime noxiam aut advcer- fantem integritati Scripture S. judicat, 4 commendat eam etiam , tauquam admodum utilem atque validam ad repellendos omncs impetus, quibus aggrediantur 3. Codicem, qui errores hiftoricos δὲ chronologicos haud aucos in eo deprehendiffe fibi videantur. eprehendit propterea curam providam eo- rum, qui norationes ejusmodi criticas, uti vo- cat, nolunt admittere, tanquam terrorem vanum & fidum: Nihil detrimenti veren- dum effe, hac hypothefi admiffa, integritati SS., partes ipfas orationis manere integras & illibatas, modo collocandas effe alio or- dine qui chronologie & hifítori& conveniat, falva manere omnia fidei dogmata & pre- cepta morum, nihil mutari aut perire. E. quidem nullus dubito de animi finceritate, * Biblicarum non mutando. 5% qua cum Cel. HGARENBERGIUS,tum etiam alii, quibus fortaffe hec hypothefis placeat, SS. auctoritatem tueri atque adverfus ob. tre£tatorum reprehenfjones: defendere cu. piant. | Sed vereor, ut confilio eventus re. fpondeat. Etenim fperari non poteft, ut hoítes SS. definant eam fpernere & calum. niari, fi vel^omnes ejus partes hiftoria % chronologie exactiffime conveniant. Parum vero conífultum videtur concedere advería- faris, mutandum eífe aliquid in Codice. S. Hoc enim, neceffario fieri debet, quanquam δ. R. HAREND. negat (cf. nota fub * $.1V.) fi damus errores a librariis membranarum confufione admiffos effe, qui hiítorim & chronologie auxilio emendari poffent. At falva manent verba ipfa, dogmata , .שזק‎ | cepta. At non falva manet laus, quam SS. tribuimus , immunitatis ab omni corruptione. Hec enim perit, (i concedatur corraptio, five in ordine rerum fit, five in rebus ipfis. Ec (i hoc datar adverfariis admitti potuiffe — in S. codice corruptionem, qus fit omnium Codd. (talis vero fumitur effe ea contra quam "difputamus) nonne etiam quafi jure fuo adverfarii poftulabunt , ut agnoícamus etiam corruptiones dogmatum ἄς precepto- rum , que non minus ac illz ordinis cor- ruptiones omnes Codd. irrepferint. Nimis deinde bene fperat Cel. gaRENBERGIUS de R 4 | hac ! $56 J.A. Dathe, deOrdine Pericoparum hac lenitate fua atque indulgentia, quod hac hypothefi admiffa omnes errorum a Scriptoribus S. commifforum reprehenfiones a libris. averterentur. Ipfe agnofcit laborem pericoparum reéte ordinandarum effe diffi- cilimum, multa magnaque cautioné opus efle; fi recte & feliciter velimus in eo ver- fari. Regulis in hanc rem przfcriptis ))- 3.) ipfe nonnunquam .conditionem, 0 fieri pe. teft, aut fimiles adjecit, quibus difficultates conatibus fuis interdum obvios eosque infu- perabiles prodidit. Num igitur fperari po- teft, ut talis ordo reperiatur, qui omnibus fatisfaciat, in quo nulle difficultates fuper- fint? Nonne nove orientur controverfig de ordine harum pericoparum reftaurando? ἃς fi remanebunt, in aliquibus faltem difficul- tates quzdam , in quibus exfculpendis non fegnes erunt adverfarii, ut habeant quod reprehendant, nonne aCtüm effe clamita- bunt cum integritate & certitudine 8S, quam tantopere gloriemur & fic quafi parta -1610ט‎ riatriumphum agent? Igitur ne latum qui» dem unguem, uti eft in proverbio, ceden- dum effe adverfariis putem atque in eorum gratiam hypothefin admittere, qua, fi vel 1n fe poffit effe innoxia, tamen temere alla- tà Scripture S. fuübverfara 06 ejus funda- menta. liec enim ut inconcuíffa maneant | femper Biblicarum non mutando. 7 femper videndum eft omnibus , quibus verbi divini au&ctoritas cure cordique 6/6 debet. 1 5: Ne tamen hzc, שטף‎ pro integritate SS. diximus, alio quam quo velimus trahantur, lectores monendi funt , ab hac ץד‎ exclufam effe famofam illam de variis le&tio- nibus Vet. Teít. queftionem ὧς difputatio- pem, quam utramque tandem noflra etate ita definitam & decertatam putem, ut nemo facile dixerit Varr. lect, Vet. 16/5. vel la- borem earum colligendarum adverfari inte-- grita SS. Nego corruptionem que fit omniam Codd.; defendo integritatem SS. non unius modo Codicis fed omnium quotquot fuperfunt, ex quibus vera leCtio eruenda, ' conferenda, refbitüenda eft. Nihil mutan- dum effe cenfeo in textu fine auétoritate Codd. Sed de hac parte integritatis jam non difoutatur , verum de ordine quo textus ipfe & loci ejus longiores, quos pericopas vocare folent, legitur. 11006 mifere turba- tum ex rationibus ᾧ. II. allatis, reftituen- dum fuadent, non ex au&toritate & teftimo- - nis Codd. qua nulla habent, fed ex conje; Guris hiftoria & «chronologia fuffultis. . Quemadmodum vero conjeéturas le&tioni textus intrudendas nego, ita etiam hujus ge- R neris 258 J.A. Dathe, de Ordine Pericoparum peris conje&uras cenfeo admittendas non elfe, que ordinem textus concinniorem effi- cere putantur. . $ 6. Sed jam audio voces Criticorum hanc hy- pothefin defendentium : itane negabis in Critica V. T. fieri poffe. quod tam felici fucceffu preftitum eft a Criücis in libris hu- manis? Hoc remedio 8011121600 85 de Poetica librum, multis in locis male affeftum fanavit DANIEL HEINsIUS, Eandem medelam afferre 103110 conatus eft, quod idem, quanquam alia ratione poftea tenta- runt BOIYINUS ἃς ALDRiCHIUS. Quam male coherebant in fAcriri Hittoris Lib. [I Capp. 5. & 65. in quibus jam nexus facilli- mus obvius eít, poftquam »icHENA & Pv- TEOLANUS trajeCtione unius darumve .pagina- rum verum ordinem reftituerunt ? Quam feliciter .GESNERUS. LUCIANI Encomium De- moftbenis librariorum incuria male divul- fum ingenii fui ἐνςοχίῳ emendavit (*)? Quis | * (*) Non alienum videtur ab hoc loco, obfervare fimiles traje&tiones typotbetarum errore etiam jn libris impreffis commi(Tos effe. Talis eft ea X. quai) B. CARPZOVIUS commemorat in editiont - tertia Bibliorum soMnERGOI extare (in Critica $. p. 421.) Biblicarum non mutando. .9 Quis dubitet igitur, quin hoc conjcéturarum gcnus poffit atque adeo debeat, íi opus ett, libris quoque Vet. Teft. adhiberi. At enim. vcro S. f. 421.) nempe in Seremia inde a. Cap. V. ufque ad Cap. XVII. columnas maie effe transpofitas. Sed erravit Vir Do&Giff. Nou eft hzc transpofitio in Editione tertia, que Anno 1525. coepta ἃ 1528. abfíoluta eft, quod re&e obfervat 2 c. — Sed alia fimilis per complures columnas decurrens in ea reperi. tur, quain, fi hac occafione indicavero, Li- flerie literarig ftudiofis non ingratum me fa&uruim 616 arbitror. Nempe חן‎ 76 a Cap. Ill: 10. extremum columng vocabu- lum eft -האדכם‎ .Deinde fequitur ex libro Eflber 1X: 3. אשר‎ , ufque ad fmem libri in duabus columnis. ^ Porro 20080 0: 17. אשר יפה‎ ufque ad finem ejus, quem ezci- pit volumen זא‎ ufque ad IX: 3. -המלאכה‎ Tandem fequitur particula ex Cobeltb que fupereft, nempe a Cap. IIE το. 33 לענות‎ uíque ad V: 17. שוך‎ Non dubito quin in- dicata a 8. cAnPzOVIO tranfpofitio in alía quadam editione BOMBERGII réperiauur, quam evolvant, quibus harum editionum conferen- darum copia datur. Equidem tertiam editio- nem polífideo, ex qua hanc columharuin con- . fufionem accurate notavi. 2. BAUMGARTENISS - in Relat. de libris meworabil. 11. p. 97. hanc editionem defcripfit, fed neque hujus, neque illius" a 'canrzovio indicata tranfpofitionis .mentionem fecit. 260 . J. A.Dathe, de 01016 600 vero neque ego is fum, qui hoc neget. Po- tuerunt librarii in confuendis voluminibus atque in plagulis librorum S. ordinandis er. rare & fi ejusmodi errores in ea textus he brei recenfione, que recepta eft, evidenti ratione demonftrari poffunt , non amplius dubitabitur, quid faé£to opus fit? Sed vereor ut Critici illi ad hoc emendandi genus adeo roclives unquam hanc conditionem im- leant, qua preítita demum ejusmodi con- je&ure viris harum rerum peritis probam tur. Etenim his non qualiscunque difficul- tas in textu obvia videtur fufficere, ut eam hac vi adhibita tollendam cenfeant, repre- hendunt eos, qui ad hoc emendandi genus nimis properant, quod ggiNsi0 & moiviNo evenit a BENTLEJO, qui connexionem mini- me coactam oftendit in eo loco ΒΟΒΑΤΙΙ (Epift. II, 2, 87,) in quo illi erant tra- e&ionem multorum verfuum füfpicati. Lu- bet adfcribere judicium fuper hac re conje- &oris feliciffimi Β. cEsNgRI. Non valde com- memorabiles putabam, inquit, (in praefat. ad HORATIUM ) ullas trajeliones , quas DAN, HEIN- | ' s1Us 69 noiviNUs C9 nen ita pridem ALDRICHIUS commenti funt, quod gemus emendandi tum 4- = mum probabile fit , cum pote[i ratio perturbations vel folii unius pluriumve trajeGione, vel ex ver- | borum eorundem repetitione ita clare demonftrari, ut oculis cerni &9 prope manu teneri res po[fit , | | סוה‎ Bibíicatum non mutando. .. 1 quomodo curatum a nobis Demoflbenis encomium Lucianeum atbitramur. Atqüe ex eo genere funt ille trajeCtiones jn τλοῖτὸ admiffTe, quas fupra commemoravi;^in quarum prima, extuema pagine vox in MSS. noh cun prima proxime fequentis fed cum tertia de- mum legi & conjungi poterat. ( cf. s. R. ER- יתא‎ in notis ad ll. cc.) 000000 igitur pari evidentia fimiles librariorum errores in compingendis Codd. commiffi demonftrati fuerint , non habebunt hujus hypothefeos defenfores neque nos neque alios, uti arbi- vor, refragantes. ^ Quamdiu vero tantum . ex eo, quod fieri potuit, ad ipfius facti | veritatem argumentantur, non pudet nos modeftiam fummorum Criticorum irnitari, qui conjecturas adeo improbabiles & ingenio tantum. nixas ferio improbant & rejiciunt, $7 Sed non parum juvatut jüdiciunr fupet fententia aliqua, fi conftat, quid moverit au&torem ut eam proferret aut defenderet. Nam fundamento retecto, quo. hypothefis fuperítructa eft, facilius de ipfa totius cdi- ficii foliditate judicatur. Atque hujus qui- dem rei, de quà jam qusritur, non diffici- lis eft indagato. Ultro nobis oítendunt . diffenüentes fundamenta, quibus totunr con- jectu- 262. J. A. Date; deOrdinePericoparnm je&urarum fuarum edificium fuper(tru&ta x eft. Nimirum tanquam indubie certum at- que exploratum ponunt, Íícriptores S. or- dinem hiftoricum ὅς chronologicum accu- yate fervaffe, Mofen in delineandis rerum, omnium primordiis ita fingula enarraffe uti queque. evenerint ; eandem fubtilitatem euam reliquos S. hiftoricos feCtatos effe, prophetas fua vaücinia fecundum eum tem- poris ordinem in librum collegiffe, quo ab Jis effent prolata. Quid enim, ita philofo- phantur, magis indigpum efl fcriptore S. divinitus infpirato, quam rerum & tempo- rum confufio ? Quid moverit 605 , cum hiftoriam fcribereut, res geítas alio quam evenerant ordine pofleritati commendare ? quid prophetas in colligendis vaticiniis fuis tam parum temporis , quo dicta fint, ra- tionem habere? Sane non veri(imile vide- tur, hünc ordinis negle&um ab ipfis fcripto. ribus S. efTe; liberi funt viri fancti ab omni confufionis culpa. aut negligentie reprehen- fione. Aftlibrarii, homines infeii, hiftoriz & chronologie ignari membranas adeo male ordinarunt, ut iffa multis in locis «onfufio exfifteret.. Quid igitur dubitemus priftinum ordinem reftituere, quem rerum geítarum memoria temporumque notationes. fugge- runt? 1166 illi. Quibus etiam: quedam univerfe 01618 liceat regerere. 6 8. δ L| 4 Biblicarum non mutando. 4 8 In interpretatione librorum antiquorum, fi forfan incidant viri doGU.in loca difficilios ra ἃ qua adeo de mendo fufpe&a funt, optima & reliquis preferenda ratio difficul« tais tollendz habetur ea, que textu quam minimam vim inferat, qua, quantum fieri poteft, le&tionem antiquitus traditam fervet, atque aliunde potus quam. ex Critica emen. datrice fubfidia afferat. Ex hoc genere eíle videntur difficultates , que propter hiftoriam ἃς chronologiam neglectam nonnullis: Scri- pure S. locis moventur, Peritiffimis libros rum 5. interpretibus e& nondum tante 5 funt, ut neceffe effet ordinem lectionis anti- quifimum.immuteare. Duplici vero modo eos video folviffe nodos illos nexos, ut vel concederent, neglectum. effe interdum . or- dinem hiftoricum, yel negarent, eíle. diffi- cultatem in ordine recepto. Atque illud quidem dare poterant his, qui fine repre- hen(one hoc de fcriptoribus.S. dici non poffe exiflimarent, dummodo probetur , partim licicum effe hiftorico interdüm non nimis accuraje ordinem fervare, partim noh te- mere 160.0 rationes probabiliter cogno- fcendas hunc ordinem prz alio 6116 éle&tum. Quod. ad prius attinet, non ignorabunr, qui | Ícriprg- - 564 J. A. Dathe, de Ordine Pericoparum fcriptores graecos & latinos diligenter tra. &arunt, eos, 4] pra aliis-laudem elegan- tie, perfpicuitatis atque axe4Óeas , in narra. tionibus habent, tamen nonnunquam a ferie kernporis recedere, TACITUS quidem ( Annal. XII, 40.) poftquam conjunxerat, que per lures annos geíta erant, monet leCtorem oc non per negligentiam aut ignorantiam fattam elle , fed confilio, ne divifa baud perinde ad memoriam fui valerent. TRUCYDIDES contra propter obícuritatem reprehenditur 8 DIONYSIO HALICARNASS. qu& ex eo veniat, quod nimis ftüdiofe temporis ordinem fecu. tus fit (vid. vossius de Arte Hiflorica Cap. 24.) Quid igitur vitio vertatur Mofi, aut aliis fcriptoribus facris, quod interdum -הטן‎ gunt, qua, {1 annorum feriem fpeGtas, fe- paranda fuiffent? ^ Atque etiam praterea ficuti fcriptores humani non fite ratione, ordinem, quem rerum geftarum confecutiones requirere videbantur, deferunt: ita eriam divinorum librorum auctores non temere, - quem elegerunt ordinem alii pretulifle nobis - videri debent, qui adeo interdum fatis veri. fimiliter. rationem illius confilii intelligere poffumus. Sic narratio illa Genef. XX. de pulchritudine Sare , qua Abimelech rex Gerarg captus eft; RICH. srMoNr1o. (in pre- fat. ad Hift. Crit.) atque etiam 5. ἃ. HAREN-- , 228010 (in Meletem. p. 218.) loco fuo mots ον | vide Biblicarum non mutando. 265 videtur, collocanda ex fententia HARENA. iner verf. 2 & 3. Capitis Xlll; minime enim probabile effe, Saram טף‎ jam nona- geimum annum compleverat XVII, 17. pulchritudine fua potuiffe tegem allicere. Equidem neque cum his duumviris volumi- num confufionem ítatuendam effe putem, neque confugiendum cum quibusdam aliis ad miraculofam pulchritudinis Sar; confer- vationem , aut alias eque improbabiles ra- tiones, ut harrationem fuo loco ftare de- fendatur. Sit ei locus, fi annorum feriem fpe&tes , proprius, quem Cel. HARENB. tribuit; Mofes vero eam, quippe cum alia illius hiftorie parte non arGte coherentem , re- | Giffime in ἢ. [. collocavit, ferie non inter- rupta partem hiftorie Abrahami Cap. XIII. inchoatarth , continuans. Similis locus eft Exod. XVIII. de adventu Jethronis, quem Mofes ante profectionem verfus montem Sinai ponit XIX , 1, 5. cum tamen fecun-- dum v. S. poft iter populi ad montem il- lum accidiffe neceífe 85 sziMoN1ius quidem - (Hift. Crit. Lib. 1. Cap. V. p. 36.) ut avertat a Mofe reprehenfionem ordinis ne- glecti, iterum culpam in fchedularum con- fufionem conjicit, nec támen alium locum : huic narrationi magis proprium affignat. Fecerat vero hoc jam ante eum LicHTroo- %טך‎ (in Chronica Temp. Tom. 1, Opp. Bib. Hagaua Cl. 11. V. 15 S p.33. 266 7. A.Dathe, de Ordine Pericoparum p. 33. & 34.) non quidem ex eadem hypo thefi fed propter connexionem totius hiíto. rje, que vult, ut hoc Caput inter verfum decimum & undecimum Capitis X. Nume- rorum ponatur. . Ratio vero que Mofen moverit, ut hanc hiftoriam ad hupc locum referret , ab ipfo. videtur in primo verfu fübindicata. Poftquam nempe Jethro fama acceperat ifta tanta. miracula, quss Deus in Mofis populique fui gratiam ediderat, iter ilud fufcepit. Cum igitur in antecedentibus Capitibus hujus libri Mofes illa miracula omnia ex ordine expofuiffet,. non incommo- de effe&tum hic narrationi fübjungit, quem fama de illis produxerat in animo Jethronis mempe revereütiam.& venerauonem Dei ]fra&litarum. , Quanquam bec. fatis plana funt, uti arbitror , tamen Cel. HARENBER- GIUS, 1631200 TII fententiam improbat (in Meletem. p. 231.) atque argumenta, -quibus huic Capiti fedem fuam in Numero- rum libro vindicare ftuduerat , - tanquam. sdmodum infirma rejicit. lllud vero, quod. nos fupra indicavimus & quod .Prolipfin hiftoricam in h. ]. evincit , intactum reliquit. ' Alter modus quo do&ti Scriptura S. inter- -pretes difficultates indicatas removent, eft 15, ut negent deeffe ordinem in narratione, atque hunc ex totius loci connexione de- monítrent, Dici non poteft, quam procli- | | 207 . | 68 Biblicarum non ταυϊλ! 40... = 267 ves (int ad; ejusmodi 0008 nectendos, qui hac hypotheti decepti ad SS..leCtionem ac- cedunt; ubique. ordinem turbatum , folia traje&ta , pericapas rectius. ardinandas vi: dent. ' Ex multis exemplis unum alterumque afferre liceat. Gemef. XXI. verfus 3, 4, 5. sIMoNIUS |. c. ordine inverfo legendos pu- tat, cum rei patrata? meligs conveniat, ut primo Abrahami tas indicetur , qua ei filus natus fit, deinde ciraumcifio et tan» dem nominis impofitio,. quz illam femper fecuta fit, exponatur. . $ed .quis. unquam hiftoricum-ita in ordinem coget, ut etiam in rebus eodem fere tempore geftis, quales - funt circumciíio & nominis impofitio apud Judeos, fummam femper fuhtilitatem fe. &etur. Ejusdem valoris eft crifis.Simoniana l. c. ad Genef. XXXI: 46. quo in loco etiam alium ordinem riefcio quem defiderat. Vi- detur 61 Mofes convivium, quo Labanem excepit parum accurate foederis paétioni tepofuifle. Similes argutias affert 1 XH: 1-4. (l.c. p. 90. ח!.(‎ quibus refel. lendis non eft quod copiofi fimus. Nam ut alia taceam infra proferenda, quibus breves - ille fingulorum verfuum trajectiones ex ipfa horum Criticorum hypothefi refutantur, femper meminifle debemus , in gente He: brea artem fcribendi nunquam ad precepta . effe effidlam & formatam ; iniquum igitar S2 efle wtando.. 271 rum de ₪ ipfis, im. effe vanitatem. que fuorum meri« : dubiam & incer- crupulofam itam eant fedulitátem , emiporibus eadem quidem immunes errandi periculo. nino negare Bon eorum traditioni- tribuere , nimis .cum:res ipfa pro leges ille de 'dili- 1. obfervanda non *ecentioris cetatis , Oo, cui a fcribis (nto nion) xa illa 2662940 in nda, 3003 qui- recentioribus Ju- mmentatoribus in zceptis novisque edula jftius gentis hec non obftant, 'ftimonium perhi- ἃ. antiquorum Ju- Mer d accurate x0, hunc traécta- n ipfo opere Tal- np mue" 270 J. A.Dathe; de Ordine Pericoparum adhibere volumus , que :multis: verborum ambagibus :deferibunt fummum ftudium , maximamque curam ὅς circumfpeCtionem , jam antiquifBmyps- temporibus adhibitam in. defcriprrome Jegi$ Mofaicse,.res fere effec. confecta: nec egeret ulteriore: probatione. Etenim leges enumerant tot tantaque cum cautione latis {:: obfervandas:ei qui Codicem 8, velit defcribere, ut errores adeo graves, qüui.tantam libris:S. ipfesrent confu(tonem , nullo modo; pouiífenr.. admitti: Quisque rerum Judaicarum paullalum: modo perius intelliget, mq.ilam Jodeorum fedulitatem innuere, qua in libris Mófaicis defcribendis utuntur; Qui corruptienis librorum S. :ac- cufationem ἃ .Judzis ammgvere cupiunt, fo- lent eam plerumque tanquam: primarium argumentum: áfferre.. Sed nolo ego copiofus efle im .repetenüis hoc .loco:legibus illis, quibus : Jnckei.:ftudium : fuam.-in: Pentateuchi defcriptione commendare foletit; Non quod his nullum; prorfus argumentuta inefle pu- tem, quod pro integritate Scripture 5 afferri poffev,. fed quod מסמ‎ tantum. ejus robur mihi:qmidem, quatitum plerisque vi- deatur. Nam quibus illa Judgorum. diligen: tia in defcribendis Codd. fuis opponitur, ua omni librorum!S..gorruptioni cautum (i: hos fcio vim hujus argumenti eo elude- Te, “πο 1104460 mulummicentiudndum effe à. n | MD dicant 4 . Biblicarum non mutando.. 7] dicant teftimaniis Judeorum de fe ipfis, quorum .conílet permagnam effe vanitatem in. laudandis fuis majorumque fuorum meri- tis, remque effe admodum dubiam & incer. tam, (i vel hodie Judaei fcrupulofam i(tam in depingendis Codd. adhibeant fedulitátem , parem 6116 antiquiflimis' teriporibus eadem in re ufurpatam & ne fic.quidem immunes fuiffe fcribas 40. omni: errandi . periculo. Quanquam, vero hsec omnino negare non audeam , tamen his Judzorum trraditioni: bus, nullam plane fidem tribuere , nimis iniquum videtur, inprimis.cum: res ipfa pro us loquatur. Num primo leges alle de ili- gentia in defcriptiohe Codd. obfervanda non funt, faltem norm ornnes , recentioris etatis, fed in Tractatu Talmudico, cui a fcribis nomen impofitum eft, 1 + (מסכת סופרים‎ diligenter praecipitur de tota illa àxe43&« in defcriptione legis obfervanda, 242063 qui- dem effe hec concedo ἃ recentioribus Ju. deorum, doctoribus & commentatoribus in hunc libellum , variis. praeceptis novisque fubülitatibus, .pro male fedula iftius gentis diligeritia excogitatis; fed h:ec non obítant, quo minus ifte libellus teftimonium perhi- beat cura non improbande antiquoruin Ju- deorum pra Codd. diligenier' & accurate fcriptis. Neque hoc ignoro, hunc tracta- tum non habere parem cum ipfo opere Tal- | S4 ^ $31 mudice 272 [. Δ. ג‎ de Oreine Pericoparum mudico antiquitatem atque propterea par- tem. ejus ftricte fic dictam non conftituere: 61% tamen omnibus aliis fcriptoribus, qui hac de re expofuerunt antiquior, ita ut ex eo inítituta Judeorum proximis a Talmude confeéto temporibus cognofcere liceat. De- inde infpe&tio Codd. qui antiquiffimi haben- . tur, de hac ipfa cura & diligentia Judeo- rum in libris S. defícribendis teitatur. [ἢ ilis enim admirantur omnes, quibus tales manibus verfari copia fuit, nigrorem atra- menti, laudant curam in dimetiendis lineis, predicant artificium in du&u literarum cogípicuum.: Qus cum a Criticis in (ignis bonorum Codd. numerahtur, fequitur iítas leges de ratione Codd. defcribendorum non efle recentius Judzeorum inventum , fed jam antiquiffimis temporibus [00808 effe in hoc Jabore cum cura verfatos, Quorfum vero hac? Ut Jud&orurn fcribas omnium omnino errorum immunes faciamus? ut nullibi in tali Codice , ifta' tanta cura & circumfpe- &ione fcripto & correcto, calami errores dicamus fuperfuiffe? Minime. Sed ut intel. ligatur perquam.improbabile effe & fere fieri non potuiffe, ut in tanta Judeorum fedulitate membránse ordine confufo con- fuerentur, atque fi vel hoc ponatür aliquan- do accidiffe, uc in Códicis 76101006 iterata error adeo craffus & fupina negligentia mox deprehenderetur.. 0/9 mS ae ἣν + b Biblicarum non mutando. ' 273 $. rr. Sed cum omnis laus incorrupte & minus vitiofe lectionis pendeat a fide recenfionis diligenter facte, optimum ad confilii noftri rajonem videtur, ut in antiquiffimarum recenfionum hiftorias inquiramus, & a qui- bus quamque diligenter curate fint, inve- fligemus. Etenim fi vel probabiliter tantum poterit demonftrari lectionem vulgarem effe nobis traditam ab iis, quibus in recenfendo neque fides defuit, neque diligentia, valde iniquus fit neceffe eft recepte le&ioni, qui mera poffibilitate, ut hoc verbo utar, per- motus, confüfiones membranarum adeo in- fignes & frequentes ei illatas effe dicere fuftineat. " n | 6 . 12. Atque:prima recerifionis diligenter. 8 veftigia in temporibus Esre quaerenda efle nullus. dubitem affirmare. Judaeos quidem fi teftes - audire voldmus , Esra perfectum Crifeos 626766000 exemplum exhibuit, at- qué rhuneribus Critici in.recenfendo. textu hebrao , ;per longum illud.captivitatis tem- pus valde dépravato , omni ex parte fatis- fecit, adjutus hac in. re a collegis fuis, vi- ri Synagogt .Magnem.. Dicunt:enim eum 0 $5. tribus 574 J.A. Dathe, de Ordine Pericoparum tribus Codd. ufum, fuiffe ex quibus veram le&ionem (| inprimis in genealogiis, refti- tuerit, pun&a & apices הג'])‎ ( literarum appinxiffe., fine, quibus genuina. lectio non. conftet, verfus atque..adeo literas omnes numeraífe , inque 115. omnibuj , 3sozvavsíac beneficio effe a Deo dignatum. Sed in his סע‎ laudibus..partim. Judeos ipfos non fatis, Conftantes .efTa ,, partim, multa ab iis dici fine idoneis atgamenptis, .nec non rebus ipfis adverfa, dudum qbfarvaruapt viri do- ái. artis Critica vefe perit, (af. .-HAVEMANNI Hyle; ex fcriptis Judaeorum, ad, Griticam 5 Ífpe&ans, quod infertum legitur: Tom. III. pag..461. feqq. Syrmbolarum.literar. Bre- menf;) .Etenim: 1 ἔβγα in illo: labore 9 εό- 79696607 fuit, quid adjutoribüs opus erat vi- ris Synagog? M., quid tribus Codd. ex qui- bus tam curiofe veram indagabat lectionem? quis dignum cenfeat viro divinitus infpirato laborem prorfus inutilem ,: verfuanr vel lite- xarum numerandarum reliquarumque minu- tuarum Mafore ,.donge recentioris. .Esre ' temporibus invent. τ סטף/880‎ πὶ tw TN GA reCtiffime , uti. arbitror, jadicavit; (in' Sy- "nagog. Vet. Lib. I. P..Il. Cap, ro.); Judaeos . $n hiftoria gentis fiie mulra quidem fibgere, Ata'tamen ut veritas per fi&ionés;eorum facile pelluceatt idem .de adje&tiornbusillis, rquibus ἔτ merita circa Cod; S. omaruet , $2.) 9 ὥ eni.» fentiendum effe puto: Nam quis a veritate alienum: judicet , virum ilum divinum, qui flagrabat ftudio nom'folum, ftatas civilis 2 מו‎ fuze reftituendi, fed ecclefiaftici etiam; cujus, ut.in omni rep. ita inprimis. Judaica cum altero maxima fuit conjun£tio, fecun. dum inftituta .Dei iterum ordinandi, libro- ruth S. :qui norma effe debebant, novi emen- datique ordinis, prit$àm curam geffiffe ? 4 vero..alia 66 tion .poterat, quam que. it eorum integritate atque:accurata leétione fe prodezet. Atque.in hoc labore , vel dicamus Esram Codd. ufum fuiffe, quorum collatione viia correxerit, quis:fortaffe in libros ufus vuldaris" itrépferint ,- vel [ftatuamus eum Dsexeis'ac munéré- iB «loc negotio. effe a Deo dignatum, dubitari. certe non. poteft, quih. Codd. ab eo vel fcripti vel eurati , fue- rint emendatiffikii. "Nolo equidem. pertina- cius defendere Esram fua manu Codd. fcrip- 16 , quse multagum .éft fententia eaque non prorfus improbabilis; fed hoc negare nemo fuftineat 202000." db Esra.cultui fácro recdenz:.àb eo:conílituto; dellinatos, ; dili- ;gentek Ífcriptos! & 801266508 fuiffe. . Hiad 602 ,: honoris sfitubisg:quo Esra. ipfignitur Cap. VII, 6, pon extra Ómriei‏ ספה: מהיר. dubitationem ponit ;;:qtoniam "DD nor. tan-‏ ἴτε Hbrarium adt feribàm notas ;- fed:etiam‏ à | inter-‏ 276 1.Δ. Dathe, de Ordine Pericoparum interpretem , do&torem , -quales fuerunt γεοφμματῶς tempore Chriíti, qui non tan- tum librarii fed quam maxime etiam populi doCtores fuerunt, Mattb. ViI: 29. Marci ΧΙ]: 35. atque multo minus jactata a 7ב‎ 8 antiquitas Codicis Bononienfis , quem manu ipfius Esrz fcriptum venditarunt ( vid. ποῦν FII Bibl. Hebr. T. 15. p. 385. & xENNICOTTI Difp. I. verf. lac. p. 293.) Hoc vero fum- ma enm probabilitate colligitur ex hifloria ug ferventiffimum illud Esre ftudium te- tur, Nehemie, prophetarum ultimorum aliorumque yirorum divinorum horum «ta- tem proxime fequentium, quo incenfi, quin in Codd. defcribéndis fummam curam adhi- buerint & circumfpeCtionem, nemo impro- babile. dixerit. Aft, quefo, quam exigua cautione opus eíL, סג|ף‎ minus membrane Ordine inverfo confuantur ? (. 1g. Sed dicat aliquis: magna quidem funt in rempublicam Judaicam cum civilem tum eeclefiafticam Esre ἄς collegarum fuorum merita, fed unde conftat illa fapienter & pie inftituta effe fequentibus temporibus fervata? unde probatur in tantis illis tempefltatibus quibus Judeorum refp.:jaClata fuit , non omnia. jterum fublata ele tantumque Codicis es. d Biblicarum non mutando. = 227 δ. negle&ftum denuo obtinuiffe, quantus an- tea fuerit? Ingens ifte traditionum cumulus ἃ Pharifzis legi divine füperadditus arguit ejus; contemtum, ex quo Codd. corruptio aut depravatio fponte fua traxerit originem. At enim vero duo nobis fuccurrunt ex hifto- ria Judaica, que non folum probant, iítas Judeorum 0116110065 circa legem divinam ejus confervationi non offecifle, fed etiam Codd. defcriptionem minime negligenter effe inftitutam, evincunt. Primum eft dis- fenfus feCctarum inter Judaeos in traditioni- bus vel defendendis vel rejiciendis. Alterum, origo Synagogarum ad hec tempora refe- renda De utroque igitur eft dicendum. 6 14. Quanquam illa religionis patrie puritag culusque publici ad mandatum divinum reftauratio, ab Esra aliisque viris divinis inffituta, non diu poft eorum ztatem variis errorumi maculis foedata fuit, tamen libro- rum S. integritatem a corruptione liberam manfifle exiftimo, — Etenim ex hiftoria fe- &arum iftarum inter Tudeos dominantium fais conftat, eas divinam Scripture S. auctoritatem minime in dubium vocaffe, fed de ejus fufficientia diver(imode fenfiffe. Pharifai quidem tradiionum obfervationem defen- 978 J. 4,306.86 Ordines Pericoparum defendebant , féd iidem illi nibil mitus qoam legis divine volebant.contemtores videri, | quin potius diligentiflimi. ejus interpretes atque adeo cultores, | 3:81 d Sadduczi, qui omne traditionum ftudium improbantes, literam legis tantuni urgebant, eo mintüs corruptionis Scripturee S. aut contemtus poffunt accufari, quin . potius ftrenui. ejus defenfores & cuftodes. adverfus omnem cor- ruptionem, fi qua forte a Pharifzís tentata fuerit, ( quhnquam. nullum hujus fufpicionis indicium in hiftoria reperitur) videri 66- bent Reliqua harum fectarum dogmata, quia cum inítituta:difputatione nullam con- - jun&ionem habent, non tango, neque alia ux ad hiftoriam earum pertinent, ex libris, qui vel de rebus Judzorum univerfe expo- nunt, vel in origines harum fectarum data opera inquifiverunt, petenda. Mihi quidem fufficit in prafenti lectoribus in memoriam revocaíTe. fummum fludium & reverentiam librorum divinorum , quam ]judgi. omni tempore poft reftitutam, Esre & collegarum fuorum opera, rempublicam, vel in fumma morum ὧς religionis corruptione prz fe fe- rebant, quamque diverfa ἃ plane contrarie Pharifeorum & Karzorum fententize tollere non videbantur. Etenim Pharifezi contra Kareos & hi contra illos difputantes placita fua eadem ratione, qua hodienum diverfe fen- Biblicarum non mutando. - 279 fentientes in religione utüntur , calumniando $3. defendebant. Ipfa vero verba librorum $ immutata manebant, nec ab ulla diífen- tientium parte follicitabantur. Kareos yero literam textus, quam. vocare folent, adver- fus 7011685 & allegoricas interpretationes aq adverfus traditiones urgentes, quis diit Codicibus ne ulla inferretur. cor. מק‎ caviffe, atque ut ipfi femper Codd. haberent accuratiffime fcriptos omnem de- dile operam ? — Ex quibus id modo colligi velim, non 6116 cur fufpicemur, per fe&tas poft Esrte tem pora inter [00808 ortas textui > גזמו‎ effe corruptiones, aut eum ita ne- Bipgener effe habitum, ,ut deeffent, qui 6 pure & integre fervandi curam agerent. $. 15 Porro diximus Synagogarum infítitutionem (&umentum fuppeditare non contemnen- Óum, quo probari poffit, poft Esrze tempora intet 100808 Codd. fuiffe fat multos eosque emendate fcriptos, quod quale fit jam vi- deamus, Equidem non ignoro queítionem 65 admodum implicatam de origine Syna- Meum, & qui eam inveftigarunt, prima Ila exercitiorum religionis certis locis &itorum , fibi vifos:efle invenifle vel ante "Puvitatem Babylonicam , vel poft reditam Ja- . 966 J.A. Dathe, de Ordine 67100 חנז ק‎ in patriam remque publicam 16-‏ שרי itutam. Sed mitfis illis difputationibus‏ que ad rem propofitám parum faciuüt, lo.‏ quar tantum de temporibus Esree & Nehe-‏ mig, in quibus clariora Synagogarum indicia‏ reperimus. lllos enim duumviros de emen-‏ datione ftatus civilis & ecclefiaftici in patria‏ fua optime meritos , : occafionem dediffe‏ Synagogis exercitiisque religionis in iis ha.‏ bendis admodum probabiliter adftruxit do.‏ &itlimus vi1TR1INGA (de Synagog. Lib. I.‏ P.1[. Cap. 12.) [n conventu illo folenni‏ religionis ergo habito, quem Nehemias‏ Capite VIII. defcripfit, plerosque «eosque‏ precipuos effe ritus obfervatos legimus,‏ qui poftea Synagogarum fuerunt atque ho-‏ dienum a Judaeis obfervantur. Loca quidem‏ his piis exercitiis deftinata fuiffe atque in‏ hunc finem exftructa, in horum temporum.‏ hiftoriis nondum legimus, neque adeo in‏ Jibris Maccabeorum Synagogarum mentio.‏ cum fepe earum commemorandarum‏ ,16 . occafio effet; ex quo vr TARINGA colligit,‏ aliis tamen contradicentibus, ne illis quidem‏ temporibus zdificia certa his facris deftinata‏ fuiffe. Sed his quoque difputationibus fu-‏ perfedere poffumus, cum tantum indicia‏ ueramus Codicum S. a Judzis fcriptorum‏ le&orum. Ea vero in illis Synagogarum‏ % originibus admodum luculenta deprehendi‏ mui.‏ . Bibliearum non mutando. 481 8. 15873 enim ipfe Scriba peritus, colle. ps habuit facerdotes & Levitas multos pari udio legis divine incenfos, num hos unum alterumve modo Codicem, eumque negligen- ter fcfiptum, manibus triviffe credemus?- Populum deinde, exemplo & adhortationi- bus doétorum füorum amore legis divine imbutum , fibi quoque exemplaria librorum 8. defctibenda curaffe, nemo improbabile > dixerit. lm. hiftoria quidem Maccabeéorum | Lib. l. c. t, 59, os E. mr er libros S. :לש‎ 65 igné combüflos e[Je , bos vero apud quos cll fuerint, יי‎ e[Je 9801 1n literis ad Spartanos a Jonatha nomine populi mis- fis, folatium fibi effe priedicant libros S. quos diligenti rhanu verféntur.. Exenim hoe eft hi- ftoria conftat atque ab aliis jam eft obferva- tum, Judeos poft reditum ex captivitate Babylonica idololatriam , caufam exilii adeo funefti, quam maxime efle deteítatos. ὡς le&ioni legis diligentius longe quam antea dediffe operam. Quo in ftudio vehementer adiuti füht lectione folenni legis ₪ fingulis. Sabbathis in Synagogis habenda, que quin inter 10008 indé ab Esre tempo- fibus obtinuerit, quanquam fubinde illa re- ligionis exercitia novis ritibus au&a fint, dubitari vix finit teftimonium Jacobi Apo- גו‎ 48. XV: 21; μωσῆς jo ἐκ γενεῶν לאט‎ κωτοὸ πόλιν τοὺς κηρύσσοντοις αὐτὸν iy e, ἐν ταῖς συναγωγαῖς xatd πᾶν σάξβωτον ור ו‎ Q- Bibl. Hagane Cl. III. F. II. T 3) םת‎ 285 J.A.Dache, de Ordine Pericopatum In.quibus verbis duo velim attendi. Pri- mum, inítitutam effe hanc pfzle&ctionem inde..ab antiquis temporibus: in; Synagogis ; alterum, fa&am eam: effe per fingula oppi- 6042 Quod ad. prius attinet , fcio. quidem viros.doCtos negare, ex illis verbis , ix γενοῶν ὠρχαίὠν. tempus certum illi le&ioni affignari poffe. . Quod nec ego facere au- deam. Suffctt ἢ ei tempus Esre state non pofterius conceditur. Quodfi quis antiquiora adhuc ei tribuere velit, non contradicam. Alterum quod:eft in verbis. Jacobi, factam effe hanc predicationem xara πόλιν oppidatim inprimis facit ad rem noftram. Dicitur enim leétitatos effe Mofis..libros;non in una ur- biüm, nec unius Cananee urbibus, fed in omnibus in quibus Judei Synagogas habe- renti Quermam. vero urbs illorum, tempo- tum celebris extitit, in qua Judei fedes fuas hon-fixerint? Multa hoc loco.transfcribere poffem teftimonia ex [058580 4X PHILONE, ἢ hoc agerem, nec res fatis nota ellet ἃ probata ab aliis,.:qui ex inflituto. de ea ex- = pofuerunt. 1106 veto filentio.przterire non poffüm ,-Judeos , in: omnibus illis regionibus ἄς. urbibus quas. tanta frequentia inhabita- bánt, patrios mores patria inítituta obfer- vaífe atque: propterea eo minus peperciífe fümtibus exftruendarum Synagogarum, 400 .fortunatiores plerumque res.eorum erant * jnter gentes inter 035 vivebant. Sed quor- > íum / Bibicarum. non mutando. 43 hec difputo ? Nempe ut intelligatur‏ מל j XIIL) non remififfe poft Esre tempora‏ wer Judeos ftudium librorum S. nec de.‏ iffe exemplaria diligenter fcripta. Nam‏ im tantus effec Synagogarum numerus in‏ locis, in quibus Judei habitabant ,‏ סומח lignis etiàm. fuit copia Codicum S. quibus‏ rlelione publica utebantur. Atqui vero‏ jumodi Codices u(ibus facris deítinati, quin‏ imma diligentia fcripti fuerint, quis ambi-‏ à, qui meminerit Judaeos femper poft re-‏ lum ex captivitate Babylonica earum re-‏ (à, que externum religionis fug exerci-‏ um confituebant, diligentiffimos fuiffe ἄς‏ 1 bus minimis fere modum excefliffe. Bitur 006626 aufim, fieri non potuiffe, ut 8 Codicibus illis, qui praelectionibus publi- isinfervire debebant, ejusmodi membra- &um confufiones, de quibus jam difputa. זו‎ , fcribarum ΟΝ admitterentur.. , 00. eS. 16. Sed nondum poffum dimittere locum illum 6 00100005 Synagogivis; Habet enim an- 6103 duas alias quaeftiones non omittendgs. limitum. num praeter libros Mofaicos etiam "liqui Vet, "eft. przle&ti fint? porro, num "to fa&a fit ex voluminibus, an ex libris Wdratis?' De utraque paucis dicam. Pri- à quidem, poffet in dubitationem vocari, | מס‎ effet, quod fudzei tradunt, pera-. הו‎ effe le&tionem in Synagogis, jam anti- MEN T 2 / | quiffi- 584. f. A; Dathe, de Ordine Ρενοσῥαπίπι quiffimis temporibus fecundum feCLiofies eas, quas Pagafcbas ἃς Hapbtbaras vocant, fecundum quas hodie leCtionem librorum 5. folent inftituere. Etenim Hopbtbare, quod fatis cotiftat, pericope fünt ex libris pro- pheticis, cum prioribus tum pofterioribus, excerpt, quaraüm igitur preleGtione a Ju- deis magna pars horum librofutn omittitur; preterea ex tertia parte, quim ipfi confli- tuunt , or/nium librorum S. Vet. 'Teít. quam Cetubim f. Hagiographa vocant, quosdam libros prorfus a le&tione publica rejictunt; = Proverbia nimirum , Jobum , Danielem, Esram, Nehemiam, Libros Chronicorum. Quodf igitur pars adeó infignis librorum S. olim jam in Synagogis Judeor&m le&ta non fuit, horum librorum quoque exerüplaria in eis reperta nulla funt, neque adeo tanta tnultitüdo fuit Codd. Hebftzorum, quantam ex multitudine Synagogarum antea probave- ram.' Sed bene habet. Divifio illa libro: fum Mofis in Parafchas, ἄς SeCtiones ille prophetarum in Háaptharas, tantam nom habent antiquitatem , quantam eis Judzi affinxerunt, nec ullo teftimonio ex fcripto- tibus qui harum feCtionum commemoranda- rum occafionem habebant, poteft probari e. / | : '(*) Vid. πεν. δφηλλεαῦ Diff. de Veftigiis Peri- coparum Synagoge in .א‎ T. fruftra quzfitis; que infera eft Vol. 1, Nove Biblietbeca 1% | bec. Eandem quam 3. $cHARBAU in hac Difler- Biblicarum non mutando. 7 Le&i olim fuerunt libri S. omnes in antj- quiffima ecclefia Judaica fine dele&tu, quem- admodum poftea in Chrifítiana factum eft. Chritti quidem temporibus volumen Efaie in Synagoga reperiebatur, quod nunc ex Judeorum Synagogis exulat. Prelegit enim tefte Luca Cap. IV: 16. ex Efaie libro lo- cum quendam, qui ipfi commodus videba- tur, qui tamen in Élaphrhararum Judaica. rum numero non habetur. lgitur dubitari non poteft quin olim in Synagógis Judaicis exemplaria omnium librorum S. extiterint, eaque pro ftudio Judeorum erga legem fuam accuratiffime fcripta. "Tanta ergo Codd. S, inter Judaeos copia fuit, quanta Synagoga- rum multitudo; immo fi quis in una Syna- goga Differtatione do&e & folide defendit fenten- tiam, antea jam, paucis tamen, fubindicarat 'heologus de Ecclefia noftra meritiffhmus , 3. LOESCRERUS in libro, de Caufis Lingue Hebr. p 69. cujus verba, cum pauca fint, non alie- num videtur hoc loco adícribere: Ipfam iamen, inquit, Parafcbarum divifionem δ ad Sabbatba certa. adfiridienem pof]. excidium urbis demum fatiam exi[limo, quippe cum Chriflus 46 in Synagega preleurus. elegerit , quam volebat Ef[aie partem, Luc. ]V: 17. quod, fi legibus fuiffet contrarium , pfe vitande offenflenis gratia non fecifJeg , aut fine ωάξογωπι obmurmuratione facere potui[Jes 1 etfi fciam. plerosque. do&iffimas viros pro meris iflius antiquitate tanquam prg eris δὲ foris depugnare. | T 3 e 286 J[.A.Dathe, deOrdine Pericoparum goga plura librorum S. exemplaria fervata effe dixerit, nobis quidem hoc a rei veri- tate alienum. minime videretur. De altera queítione , quam fupra pofnimus, utrum Jle&io faéta fit ex voluminibus an ex libris quadratis, ftatuatur in quamcunque partem, fieri potuit, ut membrane five folia con- funderentur. Sed quoniam nobis hoc loco fermo eft de Codd. Synagogicis, prius affr- mare non dubitem. [00808 enim patriorum rituum tenaciffimos , volumina cum com- modiori Codd. ufu permutafífe , credibile - non eft. Videmus eos etiamnum fimulacrum quoddam antique Synagoge fervare in | fcriptione Pentateuchi non nifi in Volumine. Sed indubium argumentum videtur prebere locus Luce fupra allatus. Chrifto Synago- gam Nazarethanam ingreífo offertur Volu- men Efaie: 9 «ἀναπτύξας τὸ βιβλίον x. A. ' Si quis hec verba vertere velit: 6&9 aperiens | librum , & librum quadratum intelligere, | quo Jefus ufus fir, non prorfus repugnaret fignificatio ufui verbi ὠναπτύσσειν alias obvio, fed huic loco parum apta effet. Nam cum Jefus le&ionem abfolviffet dicitur ille ite- rum πτύεσεν τὸ βιβλίον, verf. 20. quod de Codice intelligi non poteft: Neque juvatur hec explicatio varia lectione £ ἀνοίξας, quz eft Codd. quorundam. Nam fi vel plu-.- rium effet majorisque au&toritatis, tamen poffet ex ufu loquendi hbebrzo de volumine . : : 2 intel. Biblicarum non futando. לפ‎ inteligi.. Verbum enim פתה‎ 11657015 hae de re dicitur atque adeo videtur proprium fuifle. Esra quidem in leGione legis fo- lemni fine dubio Volumiine'ufus , dicitur- aperuiffe librum ₪ ΝΗ: 5. . 15. : À Judeis Codices fuós 'acceperunt Chri- fan. At quam bonos, quam accurate | fcriptos ? At 066116 non poterat copia exem- plarium corre&torum coetibus: "+ חנ‎ quibus tor erant gente Judei fidem Chrifti profeffi. «Bub ipfa religionis Chriftiane ini- tia multos ex facerdotibus nomen dediffe Chrito au&tor eft D. Lücas 48. VI: 7. Ab his, quis improbabile dixerit, multa exem- plaria allata effe coetibus facris pura & in- eorrupta? Sed curn poflea per ufum lingue grece, lingue hebrz«e notitia tantum inter Judeos confervaretur atque librt S. ex ver- fione greca à plerisque legerentur, huic vero per temporis injuriam aliasque caufas, hoc loco non repetendas, maxima illata effet corruptio: oRIGENES arduum hoc opus aggreffus. eft atque emendationem" hujus verfionis, quz: tum omnium manibus ל‎ batur, fufcepit. Sed hanc recenfionem itd inftituit , uti decebat Criticum ab artis grammatice praceptjs omnibus inftructum? Etenim probe perfpexit,. verfionis émen- dationem non recte fieri pofle, nifi ex textu originali ex quo facta fit. Igitur cum illius T 4 COT 298 J.A. Dathe, de Ordine Pericoparum correctionem moliretur, hujus quoque re- cenfionem ad fidem optimorum Codicum ex- hibuit. Nimirym confítat ex hiftoria operis Hexaplaris, in primo cujusque paginz la- terculo fcriptum fuiffe contextum librorum facrorum literis hebraicis, ex quo cognofce- retur, quo modo huic verfiones grece e regione pofit& vel refponderent , vel re- ' fpondere deberent. At enim vero non er uno tantum Codice , qui forfan ad manus fuerit, oRIGINEM textum Hebreum defcrip- fiffe , fed plures a fe effe adhibitosfpfe teftis eft in Epiftola ad ApRiCANUM: ) Tom. I. Opp. 22.19. edit. Ru 81) Atque etiam bene . Mlum laborem 0516 5 1א‎ fucceffiffe teftatur ingens. applaufus, quo hec ejus cum textus hebrei tum verfiohum grecarum recenfiQ excepta 61, Sed quid? num hec melius refpondet temporum rationibus quam vulga- yis, qua nos utimur? num res 26000 quam jn Mofe reliquisque hiftoricis libris legimus eo ordine narrantut,. quo ϑιμονιῦβ & qui ejus hypothefin defendunt eas legendas elle dicunt? Ipfius quidem textus hebraici re- cenfio, quomodo ab o&RIGENE curata eft, ad noftram «tatem non pervenit, fed licet, id quod nos qusrimus, fatis tuto. colljgere ex . Codd. Verfionis grece , Alexandrino Vaticano, defcriptis, quod Viris doGiffimis - yidetur, ex recenfione illa ogieENis. ( vid. Epiftola MeRiNI ad ῬΑΤΆΙΡΙΠΝ אנט‎ i | nad c Biblicarum non mutando. . $89 Antiquitt. Eccl. Orient. Epift. 54.) Quan: guam vero magnus eít diflenfus a textu he: breo horum Codd. tamen eos in iis locis, η8 jam maxime in difceptationem veniunt, confentientes deprebendimus cum leCtjone hebraa. Ex quo fequitur, neque oRIGENEM selium ordinem vel inveniffe in antiquiflimis Codicibus a fe confulris, neque exhibuiíle in füa recenfione, . . 18. ORIGENIS ftudia incenfus grERONYMUS , uti ipfe fatetur in praefatione in Genefin, labo- rem fufcepit non minoris difficultatis, neq tamen etiam utilitatis minoris, latine nimi- rum vertendi libros S. ex textu hebreo. Qua in re, quam religiofe verfatus fit, ipíe teflis eft in prefationibus fiugulis libris no- νῷ fuge verfionis premiffis, in quibus ple- rumque defenfio ei fufcipienda fuit, laboris, qui multos obtreCtatores δὲ calumniatores inveniebat ; eos nimirum , qui ferre non po, terant, verfionem grecam, quantumvis vie tiofam , fua auctaritate nova 330 6 privarj. At HIERONYMUS Ílrenue, uti dece- bat virum conítantem & tenacem propofiti, caute tamen profecutus eft laborem, negans fubinde a fe fieri, quad re vera fiebat ( in prefat. in Jofuam) ut modo invidiam ad- verfus fe apud imperitos concitatam,, decli- naret. Preterea vero neque fumtibus neque labori pepercit, ut verto textui authentico Ε 5 | תת‎ L 250 T. A.Dathe, de Ordine Pericoparum refponderet atque eatenus principatum prz graecis teneret. Primum Codices adhibuit bonos & emendatos, de quibus juvabit, ipfum loquentem audire. Habeant, inquit, (in praefat. in Jobum ) qui volunt veteres libros vel in membranis purpureis, auro argentoque de- fcriptos , vel uncialibus (ut vulgo ojunt ) literis onera magis exarata quam Codices, dummodo mibi meisque permittant pauperes babere fcbedulas €9 non tam pulcbros Codices quam emendatos. Deinde praeceptores habuivLingue Hebrez Judeum Lyddenm ἃ Tiberienfem (in pre- fatt. ad libros Chronicorum & δά Jobum) ἃ quibus, ut lingue fcientiam, ita ὧς Codi- cum infpiciendorum & conferendorum co- piam habebat. Quid amplius de(iderabimus תו‎ HIERONYMO quoad criticam diligentiam? Nnm 16616 negabitur fides recenfioni libro- rum 5. ab eo exhibit. = Verum enim vero neque hec eum ordinem contextus hebrei habet, quem Critici illi, contra quos difpu- tamus, pra&optant. Confufiones, five, fi malis, traje&tiones vaticiniorum Jeremi? jam tum in verfionibus grecis & latinis fue- = Tünt; HIERONYMUS vero in verfione fua fidem Codicum hebreorum fecutus eft, quod.ne- mo facile reprehendet. Igitur neque in HIERONYMI ₪:8:6 prifidium invenitur, pro ordine pericoparute bilicarum mutando. . 1... HIERONYMI verfione non inferior, fi non | Doc | fupe- Bablicarum non mutando. 29I faperior, cenfenda eít, ₪5 fide ita antiqui- tate, J'erfio Ssriaca. Equidem non ignoro, utramque. effe in dubium. vocatam ,. fed ne nunc quidem poenitet eorum , que de prz- ftantia atque utilitate hujus veríionis a me dicta funt in praefatione ad Pfalterium Syria- cum. Quodí) igitur certum eít, hanc ver- fionem ad initia fecundi Seculi effe referen- dam, ἢ porro negari non. poteft, factam eam efle ex textu hebreo, fi tandem ex tota vertendi ratione conftat , interpreti: neque peritiam. neque diligentiam defuiffe; digna fane videri debet, cujus teftimonium de or- dme, quo contextus facer olim lectus fit, non negligatur. Atqui vero nullam earum trage&tionum, que in verfione graeca repe- ritur, nedum earum tranfpofitionum , qua ut neceffarie finguntur, in ver(ione Syro- rum fimplici deprehendimus. Ex quo fequi- tur Codicem Szculi fecundi quoad ordinem pericoparum biblicarum , cum contextu 18- cepto confenfiffe. > 6 20. Parapbrafium Cbaldaicarum auCtoritas in di- judicanda textus hebraici lectione valde im- minuta eft a 160א את א‎ 170 (in Differt. II. Cap. 11. p. 16r. verf. lat.) partim teftimo- nis alioruná fcriptorum , qui, quanquam eas magni .zeítimabant., tamen rei veritate coacti.faffi funt, magnam 6/6 earum qui- dem, qua-typis divulgate fint, corruptio- 505 J.A.Dathe, de Ordine Pericoparum nem, fcatere eas vitiofis leCtionibus & ere- berrimam 6016 in leftione varietatem ; par- tim etiam πο. quo rationem confenfus oftendit, qui eft. inter textum hebreum ἃς has paraphrafes, faltem in plerisque locis, parum honofificam fidei recentiorum Judzo- rum in fervandis 1159. hebreis. Nimirum robavit KENNICOT TUS l. c. Judzos in multis ocis eorrexiffe has paraphrafes, ut confor- mes eflent le&tioni Maforethice, quam ut unice verum ample&antur , a qua nullibi fit difcedendum. Sed effugiffe manibus eorum corruptricibus Codd. MSS. haud paucos, in bibliothecis latentes, qui in locis dubiis & fufpe&tis diverfam lectionem non folum a textu hebreo, fed etiam a paraphrafibus ilis impreffis exhibeant ; quod exemplis quoque fat multis clare probavit. Hinc ve- ro colligit Vir Doctiflimus paraphrafibus chaldaicis, que in Biblüs Polyglottis % Rabbinicis ex MSS. paucis iisque parum accuratis edite fint, in queflionibus criti- cis parum effe tribuendum. Atque fane, fateor, mihi quoque Judai ab illa accufa- tione abfolvendi non videntur. Exempla a KENNICOTTO allata manifefta funt; teftantur eandem corrigendi licentiam in Codicibus hebrzis fufceptam srwMoNrUs, (*) "HouzicaNTIUs , (**) RUCKERSFEL- . DERU$, (9) In. Düquifitienibus criticis, p. 20. (**) In Prolegomenis P. 97- Biblicártum non mutando. 41 DERUS,'(*) scaurzius, (**) voor, L1Us; (9**) hinc fruftra defenfionem ífu- fcipias. Δὲ enim vero num fithilem cor- reétionem in tranfponendis pericopis ifite- gris tentarunt? Minime vero. Immo ne potuerunt quidem. Quomodo eninr traje- &ionem multotum verfuum & locorum lon- giorum effeciffent? An delendo in eo loco in quo legebantur, & reponendo in quo loco legi vellent? At qui labor ! quanta in MSS, tunc vifenda fuiflec mutatio! que mon ve- renda erat litura unius alteriusve vocis & paucarum literarum... Et quid multa, nul- lum hujus generis exemplum neque a KEN- NICOTTO neque ab alis allatum efle video. - lgtur auCtoritatem paraphrafium chaldaica- rum in fumma argumentorum pro ordine pericoparum biblicarum non mutato, nu- merare nullus dubito. δ. 1. | Tandem Collationes Codicum bebreorum MSS. cum a [00818 tam a Chriftianis inftitute non nihil roboris noftre fententize addere viden- tur, Quanquam enim hac in re, quz fum- ma eft, adeo ut nifi hec ad aliquam faltem ( *) In Syllege Cemmentotz. ἢ Obferoatt, cf. s. 2. - , ERNESTI Biblioth. theol. Parte 111. p. 983. ( ** ) In libro germanice. fcripto, cui titulum fe- cit: SYolftánbígere (δ (Ὁ iiber bie ραυδθηί (ben 2ludgaben δὲς febodiftgen ΞΘ θεῖ. (***) In Collatione Codicis Helmfladienfis , Differtationi 114* xkNNicoTTI, verf. lat. 594 1. A,Dathe, de Ordine Pericoparum perfe&tionem perducta fit, non tuto, poflimus quzílionés 67101688 de leCtigone dubig deci- dere, parum adhuc. praeflirum fit, ὅς: longe maxima hujus laboris pars fuperet, tamen, qua. habemus contemnenda mon funt, grati potius agnofcamus laudabile ftudium. viro- rum doctorum j qui laboris adeo .difficilis initia.fecerunt. 1108 igitur catalogos varia- rum leétionum teftes citamus 0761818 in -צ6+‎ tu hebreo minime turbati 5. quod. eorum auCtoreg ם1.‎ Codd. anriquiffimis nüllum in ipfa ferie contextus hebrei diffenfum depre- henderunt. Et primo quidem.huc referende videntur collauohes Judaorum , ex''semula- rione doctorum judaicorum. fumnwe «xagj- βείᾳς in recenfendis libris S.. orte, viris do&tis fub infcriptione.Diffenfur. occidentalium &; opientalium , nec, non Bne' Afcber. 6 Bue Napbtali laudate. Quanquam enim de au- &oribus harum collatiorjum ne quidem fatis conftat, quod Felix Pratenfis primius eas Biblis Bombergianis.adjecit, nec, unde eas fumferit , indicavit , tamen infpectio ipfa docet, eas diffenfumn exhibere, qui fuit in Codicibus fcholarum . Judaicarum, .Baby- Jone maxime ἃ Tiberiade, de ftudio libro- .נמטץ‎ 5. inter fe &mulantium. 866 quam exigui & fere nullius momenti fint, fciunt omnes, qui eas vel leviter infpexerint. Quz fub nomine Occidentalium & Orienta- Jium, citantur, in diffenfu literarumi recen. . fendo Biblicarum מסם‎ mutando. 75 fendo verfantur, 48 vero:ex fcholis Afcher & Naphtali dicuntur originem habere, puncta vocalia & accentus, fedulitate pa- rum fru&tuofa excutiunt. Quid? fl doCtotes illi Judaici adeo curioft fuerunt in annotando omni difTenfu Codicum etiam leviffimo , num verifimile eft, eos adeo negligentes fuiffe in obfervando ordine, quo: contextus facer le- gendus fuiffet? Nonne veriífime ex his ca- talogis poffümus colligere, Sec. X aut XI, (nam ad hec circiter tempora referuntur) nullum in ordine pericoparum biblicarum in Codd. Judaicis fuiffe diffenfum? Non ve- reor, ne quis forte excipiat, has Judeorum 160185 , ut pun&tis vocalibus & accentibus, (que Cappelli aliorumque eft fententia) ita ἃ ordini pericoparum 1n textu Maforethico recepto dediffe originem. Nam fi ordinem contextus S. fine Codicum auctoritate mu. taffent, infignis corruptionis fe reos fecis- fent, cujus tamen a patronis hypothefeos, quam impugnamus, hac quidem in re non accufantur, qui omnem 1886 pericoparum confufionem ex fcribarum negligentia dedu- cunt, Quomodo vero illi Critici Judaeorum, quibus ἀκραβείας laudem nemo negabit, vitia illa, que non nifi paucorum Codicum effe potuiffent, non obfervaffent? Similem 1a- borem fufcepit .א‎ MENACHEM dé LoNZANO, de quo igitur fimile eft judicium ferendum. Is nimirum in libro rariffimo, cui titulum fe- MEE cit 596 ]. ADathe, de Ordine 00 tit שתי ידות'‎ due manas, pretet alia 6 egit, üt Biblia Rabbinica 2042880] ex de. cem antiquiffimis MSS. precipue hifpanicis, quorum nonnulli quingentorum ex fexceri- torum annorum effent , emendaret. Sed nulla ex iis afferre potuit emeridationes, quam quz literas, puncta vocalia ἄς accen- tus fpectarent , easdemque auctore RrIcn. 810 א‎ 10 (in literis Jele&üis Tom.L pag. 26.) hon magni momenti. cf. de hoe libro wor- F1US in Bibl. Hebr. Tom.I. p. 765. Quodfi - deinde collationes Codicum a Chriftianis cu- fatas, confidefamus ,'neque in his aliquid deprehendemus , qüod ordini pericoparuni quarundam mutando fideni faciat. RÜUB1GAN- TIUS quidem qui hypothefin, quam impu- gnamus defendit, ut fupra oftendimus, earfi tamen ex Codicibus a fe collatis ininirhe pto- bare potuit. RÜCKZRSFELDÉRUS, , VocrLiUs, Viri Doctiffimi, in Codicibus magn& antiquitatis , quorum collationem infütüerunt, in verbis quidem aliquem dis- fenfum , in otdine vefo pericoparum inte: rarum nullim omnino a lectione fecepta invenerunt. Sed ecce óccürrit nobis Cel. KENNICOTTUS, qui hypothefin jam difceptan. dam infigni quodam exemplo probalffe fibt vifus εἰ, Adfcribamus ipfa ejus terba , ut le&ofes eo melius judicari poflint. — Criti/i quidem , inquit, ( in Diff. IT. p 554. verf. lac.) Jepius fu|picati funt, siultas easque. aud. lits | tranie Biblicarum non mutando. לס‎ transpofitiones αὖ inepta membranarum in MSS. convolutione ortas e[Je , cum vero nullum buc us- que transpofitionis exemplum | idoneum ab ipfis produ&um fit, (grati accipimus hoc veritatis teftimonium ) opere pretium exi[timo, in medium proferre aliquod , quod nuper in Bibliotbeca Bodle- jana a me repertum ejl. — Audiamus igitur quam idoneum illnd fit: Pag. 501. tria larga volumina Pentateucbum continere dicuntur , fed , uli deinceps inveni, ab £xod. ΧΙ]: 28. usque ad XVII: 9. deficiunt. | Perficuli enim 120. qui in Volumine 5748. 69 5749. defunt, מו‎ alio quodam "volumine Ν᾽. 5752. continentur , quod a librario quodam feparatum atque injcriptum e(t; volunem parvum continens leGiones aliquot bjbli- 005, ----- — Parvum {ἐμά volumen duabus. confi- flit membranis , una ab Exod. XlI: 38. usque ad XIV : 28. atque altera ab. Exod. XIV : 28. uique ad 30711: 9. continuata , ultima tamen membrana non poft fed ante primam ad/uta 6/7 , itaut Exod. ΧΝΊΙ. boc loco. Exod. ΧΙ]. Jequa- tur, atque bac ratione tranfpofitio oerfuum 75. reperiatur, HaCtenus KENNICOTTUS. Ad qua fic refpondemus. Primo, ἢ vel allatum exemplum ita effet comparatum , ut quz- ftioni jam difceptandz omni ex parte conve- niret, tamen unicum hoc exemplum pro as- ferenda hypothefi parum faceret. | Poffibili- tatem., ut hoc verbo utar, probaret, non quid re vera faétum fit in Codd. ex quibus recepta.leCtio ad nos derivata eft, de quo = Bibl. Hagane Cl, ILI. F.II. V un 298 J.A.Dathe; de Ordine Pericoparum tantum queritur. lllud vero ab initio hujus difputationis conceflimus , fieri potuilíle ut jn quibusdam Codd. ejusmodi errores admit- terentur. Neque tamen hasc mens Cel. ΚΕΝ. WicoTTI fuiffe videtur, fed, quod ha&tenus hypothefeos hujus defenfores, ipfo ΚΕΝΝΙ- CoTTO fatente, exemplis idoneis (nullo omni- no exemplo dicere debuiffet) probare non otuerunt, hoc defcriptione illius Codicis, m quo ipfi quidem illt error admiflus vide- tür, prteftare quodammodo voluit. Verum enim vero allatum exemplum non ita ido- neum eft, uti Cel. KENNI COTTO videtur. Tranfpofitio enim facta efle- deberet in eo dem Codice, in quo Capita Exodi citata " preffus non leguntur; in alio loco, in quo מסת וק46‎ debebant, debebant effe infert2, tunc Codex ille idoneum exemplum quaeftio- i illuftrande füppeditaífTet. Sed longe aliter habet. Defünt omnino due membrane in ifto Codice, qua deinde forte invente funt atque ordine prepoftero confute. Unde probabit KENNICOT TUS duas iftas membranas in illo Codice ab initio fuo ordine. non fuifle infertas? Inepta harum duarum membr narum compactio, probat quidem fieri poffe, "ut duo plurave folia male jupngantur, fed de 60 nemo dubitat , neque nunc in difceptz tionem venit. .Du:x vero membrane, qu£ -ex integro Codice exciderant, &, ne prorfus perderentur, utcunque compacte funt, Co- dicis nomine venire non poflunt, $. 22. Biblicarum non mutando. 99 | $. 22. | Jam fummam fuperioris difputationis col- ligamus , ut lectores uno quafi adfpectu ex- periantur , quae vis infit argumentis hactenus pro fententia noftra allatis. Primis reipu- blice Judaice reftitute initiis Esra vel divi- no auxilio, vel Codicibus aut viris dotis, rerum facrarum peritis, adjutus, libros S. accurate recenfuit, hujusque recenfionis mox quam plurima exempla fumta funt a fcribis & Levitis, & in populo divulgata pro fummo legis ftudio, illo tempore inter Judzos reduces incenfo. Neque poftea remifit illud ftudium propter Pharifeorum feCtam, tra- dinones humanas commendantem atque adeo legi divine preferentem , impediehte hoc 60 contraria Sadduceorum ὅς Karzorum, Iejiciente precepta humana, & legem tantum divinitus fcriptam commendante. — Syna- ἔθεε porro Codicibus S. infigni prelidio uerunt. Nam cum in his Codices librorum S., prelectioni folenni in cultu facro deftinadi, fervarentur, pro multitudine Synagogarum non folum in Paleftina fed per omnes fere regiones librorum S. ingens fere numerus exemplarium extiterit neceffe eít, non ne- gligenter, fed pro ftudio Judzorum cultus externi in religione fua, fumma diligentia adhibita fcriptorum. Fieri igitur non po- tuit, ut tempore Chrifti & Apoftolorum Co- dices librorum S. inter Judaeos ita corrupti 2 effent, 200 J.A. Dathe, de Ordine Pericoparum effent, ut multe in iis pericopz ordine con-. fufo & perturbato legerentur. Verum enim- vero illi ipfi Codices, quorum fidem ut fu fpectam reddamus juftam caufam non habe. mus; a Judeis & cum eis fimul ad Chriftia- nos tranfierunt. . Inter hos quidem ufus librorum 5. hebraice fcriptorum non adeo frequens fuiffe videtur , plerisque hngus hebraice ignaris & verfione greca LXX. interpretum utentibus, fed tamen non ita antiquatus, ut nemo eflet, qui eam intelli- geret. ORIGENES quidem cunr emendatio- nem verfionis grece corruptiffimz molire.- tur,eam inftituit fecundum lectionem textus hebrzei, quem cum multis Codicibus hebrzis contulit, quorum copiam a Judzis inter quos vivebat & quibufeum quotidie verfa batur, adjutus 4115 prefidiis ad hanc rem neceífariis, facile habere poterat. Ex hac Origeniana recenfione multa alia exempla ria defcripta funt. 1130 etiam HIERONYMUS. ufus eft in verfione fua, quam ex textu he breo adornabat , non deftitutus tamen etiam. aliis Codicibus hebrzis, vel fuis vel Judo: Tum , quibus magiítris utebatur , partim in lingua hebreea , partim in vertendi labore. | "Neque *ero in oRIGENIs neque in HIERONY- μι Codicibus ordo pericoparum biblicarum - diverfus fuit ab eo, qui in recenfione maf: . rethica deprehenditur. Cum eodem quoque confentiunt verfienes Syriaca & Chaldicz Qui --- | - Biblicarum non mutando. 301 Quibus tandem adjunximus catalogos varia- rum lectionum ex collationibus Codd. anti- quiffimorum cum Judzeorum tum Chriftiano- rum, qui eundem confenfum in ordine pe- ricoparum .biblicarum teftantur. — Quidni . igitur reCte ex his concludamus ordinem pericoparum biblicarum receptum eundem effe, qui olim anuquiffimis temporibus in Codicibus fuerit. | | δ. 23. Veniamus ad alteram partem inftitutz di- Íputationis, qua brevior erit immo & fa- cilior. Verfabitur enim in enarrando modo, quo hzc multarum pericoparum biblicarum confufio fa&a fit; qui cum nullis argumen- üs ex hiftoria probetur, fed contra eam, immo & contra omnem veri(imilitudinem fingatur , non operofa erit harum opinionum refutatio. HARENBERGIUS quidem hac ex parte cautior & accuratior sIMONIO aliisque, qui tantum de.eo quod fieri potuit, loquun- tur, videri voluit, atque ex hiftoria docere, quo tempore, qua occafione 1078 infignes ia locis chronologicis membranarum confufio- nes facte fint Sed tam male cohaerent omnia, tam manifefle hiítorie cum libro- , rum S. tum artis librarie veterum repu- gnant, ut non fatis mirari poffim Virum Do&iffimum, qui pro varia fua eruditione reCtiora noffe debebat, tot figmentis hypo- utili. τοίη fuperítruere potille, quam ab infigui , 3 0-8 - 202 J.A.Dathe, de Ordine Pericoparum utilitate tam ftudiofe commendarat. Ne vero hzc temere dixiffe videar, lubet inte- gram illum locum, in quo fententiam fuam planius quam alibi expofuit, ipfis Celeber- rimi Auctoris verbis adícribere atque inter- fperfis annotationibus le&orem de iis, qua parum accurate dicta funt, monere. -ות]‎ pedimenta nimirum expofiturus (in Mele- tem. 6. 2. p. 207.) que inveftigationem ordinis chronologici nonnunquam paulo dif- ficlliorem reddant, ea primo dicit depre- hendi in eo, quod initia & finis. pericopa- rum majorum non indicantur verbis lucu- lentis, fed demum ex argumento & ejus partibus fcopo confentaneis funt eruenda. Quz, fi de diftinétione fermonum prophe- ticorum intelligi debent, vera funt. ln li- bris vero: hifloricis illa inveftigatio nullam habere videtur difficultatem, quoniam ma- teria ipfa hiftorie , nempe res σε que narrantur, fuis indiciis 16 produnt. libi turbant. nos, inquit Cel. HARENBERGIUS, divi- iones in capita &9 barum diflributiones in minora | incifa [epius ordini pericoparum adver[e. Que- nam capita, quznam minora incifa Vir Cel. intelligat nefcio. Num ea in que libri Nov. "Teft. olim divifa fuerunt? Sed de his mox. feparatim egit. An quz hodienum: in Codd. noftris obtinent? Sed hec quoque infra fpe- ciaüim commemorat. An Judeorum in פתוחות חנ סרריכק‎ & mono? Sed ne ἃς Biblicatum non mutando. — 503 hec quidem inter Judaeos amplius in ufu fant atque Chriftiano interpreti non poffunt 6016 impedimento. Saeculo ILI. £9. IP. nec non quinto coeperumt Critici ChrifHani libros 21010005 , 6 variis sericopis 00060003 , dividere i κε ἄλαια capita ξ5᾽ είχους enunciakiones , unam fententiam integram cempleentes. Primo Criticum agam ad hec verba, e variis pericopis colledos Cum Pericopa ipfi Cel. BaRENB. fit locus quidam unum argumentum tractans ($. r. Meletem.) librà S. non pollunt 6/5 e variis pericepis colle&i. Emendo igitur errorem vel calami vel typographi fic ut legam: e variis me: branis 2002802. 1186 enim eft hypothefis Viri Do&i(fimi, libros S. plaribus membranis 118- que non confutis inícriptos fuiffe, de qua mox. commodior erit dicendi locus. Deinde non fatis accurate dictum eft, librosS. omnes olim in κέφαλαια & 500% elle divifos. De Novi quidem Tefítamenti libris res eft in vulgus nota. Sed Vet. Teít. libri, preter eos, quos Judei metro ligatos effe putant, non ni(i in Canticis, libris hiftoricis infper- fis, olim ea ratione fcripti funt, qux cum divifione in ςίχους aliquam babent fimilitu- dinem. Hinc etiam HIERONTMO, qui primus hoc aufus fuerat etiam imitari in verfione fua prophetarum, neceffarium videbatur de eo le&ores monere. Neme, inquit, (iu prefat. ad Efaiam) cum prophetas verfibus vi- derit defcriptos metro eos exi[timet apud! Hebreos | V 4 ligari, 404. 1. A. Dathe,deOrdinePericoparum ligari, δ᾽ aliquid fimile babere de Pfalmis € operibus Salomonis , fed quod in Demo[lbene €9 in. Tullio fieri folet, ut per cola [cribantur £9 com- mata, qui utique proja €9 non verfibus fcripfe- runt: nos quoque utilitati legentium providentes , interpretationem novam novo fcribendi genere. di- flinximus. Οὐδ deinde habet s. .א‎ HAREN- BERGIUS de incommodis ex hac divifione ve- - nientibus omittam. Nec tamen video quo- modo hzc divifio , cujus in Codicibus noílris ufus diu jam defiit, impedimento effe poffit, ad fententias librorum S. 66656 8 & inveniendas fingularum connexiones. Sed 1:3 pergit 5. R- HARENBERGIUS : Succe[Jit priori il- li divifioni in capita 65 ficbos tandem Saculis X 1I. € XIII. diviffo in capita longiora ad. pericopas definiendas €9' dignofcendas inbabilis 69 feepius incommoda. Re&te quidem reprehenditur divi- fio in Capita, in Codicibus noftris recepta, tanquam parum accurata; fed non vidi in- terpretem adeo imperitum, qui banc diftin- €tionem δὰ Concordantiarum ufum tantum inventam , adhibuiflet ad pericopas recte fecernendas ὅς dividendas. 120611001 qui- que interpretes in connexione fingulorum locorum declaranda parum tribuunt huic di- flinétioni, v. c. virRINGA in Efaiam, vENE- MA in Jeremiam, ut alios taceam. His, de impedimentis ad pericopas reCte fecernen- das, dictis alia addit s. .ה‎ HARENB. de origine confufiohis , quz ipfi admiffa videtur in loci ifto- Biblicarum non mutando. X $0; hifloricis. δὲ qua,pericopa erat longior, quam ut uni membrane infcribi ול[‎ , pluribus snem- branis 64 infcriberetur nece[Je. erat. Id fi ufu venerit, membrane egrundem materiarum eranr indiciis feu notis literarum numcrande. Hoc eft figmentum iftud infügne, cui HARENBERGIUS totam fuam hypothe(in, de ordine perico- parum biblicarum confufo, fuperftruxit ; Voluminum membranas Seculis adeo III. & IV. nondum effe confutas aut conglutinatas, fed feparatim fibi invicem effe involutas, ordine, quo legende effent, in dorfo cf. pag. 224.) liter? indicio notato. Quibus fane nihil dici potuit magis a vero alienum ἃ contra veterum fcriptorum teftimonia at- que adeo contra omnem probabilitatem. l]tane homines, ut de hoc primum dicam, tam parum intelligentes fuerunt, ut inde ab artis fcribendi inventione usque ad Szc. III. & IV. poft Chriftum natum non viderent; cum ad lectionis facilitatem, tum ad ipfo- rum librorum confervationem melius effe membranas vel confuendo vel conglutinan- do jungere? Porro, quinam fuerunt illi Criüci. Chriftianr Sec. 111. & IV., qui hoé confilium ceperunt libros S. e variis mem- branis 60166105 in ordinem certum redigere? Cur hujus tant: rei, digna cujus memoria pofteris commendaretur, nulla apud fcripto- res horum temporum. mentio ₪57 6 igitur inventores fuerunt artis פוט‎ + 5 mem. σού T. A.Dathe, de Ordine זז‎ membranarum confüendátum ἢ Qua au&ori tate fuffulti, an fua tantum an totius eccle fi , effecerunt, ut ille órdo in quem libri $ redegerdnt , reciperetur ab omnibus? qu fa&um eft, ut nemo confufiones in digeren dis membranis adnriffas obfervaret aut indi . caret ? Has & fitniles dubitationes Cel. HARENBERGIUS teffimontis certis 66 removere debebat, antequam de novo ordi- ne pericoparum biblicaram cogitaret? Sed tantum abeft, ut ad hanc hypothefin flibi- fíendam ullum poffit ex antiquitate teítimo: nium afferri, ut potius certo certius conftet membranas integrum volumen conftituentes, jam antiquiffimis temporibus effe confauas. Tudeis quidem hanc artem minime ignotam - fuiffe teffis elt yosEPRUs , (Antiquitt. X1I,2.] quando. narrat librum legis a Pontifice Elea- zaro Ptolomeo ÁAegyptü regi miffo, tanta arte fuiffe confutum , ut rex commifluras latentes, que vifu difcerni non poterant, magnopere admiraretur. Mitto alia aliorum fcriptorum teftimonia collecta ab jis, qui de' arte libraria veterum expofuerunt. Qui, cum nec ipfi Cel. HARENBERGIO ignoti effent, eo magis miror , Virum DoGiffimum f. * Differtationis fue tam multa fcribere po tuiffe, que ex fcriptoribus 6. r. laudatis, meliora & re&tiora noffe debebat. Qu? ertinent quoque ea , qua habet de no iterarum, quibus fingulas tnembranas mo. | 4 / Bibicarum non mutando. לסל‎ ₪ dei. Nemo ex fcriptotibus antiquis horum indiciorum mentionem facit. Integri quidem ,voluminis ore exuüme in avería cararum parte agglutinatum fuiffe fruítu- lum membranz , purpureo vel alio colore ün&um, cui titulus libri & nomen auctoris itriptum fuerit, teflantur veteres. (cf. SCHWARZ de Ornament. librorum p. 83.) fed de fingulis membranis literis notatis nihil kgitur. Atque tamen ex hoc figmento pro- bat $ R. HARENB. pericoparum biblicarum confufionem. — Ita enim pergit poft verba lupra citata: Quis vero aufit contendere facra- mmt, indicia illa ex crebro ufu membranarum , ti ἐς aliis. cafibus nunquam fui[fe obliterata ὃ "uwwm fuiffe detrita? nunquam evanui[Je? Id fi emisit forte, membrane f. volumina fic po- furum? collocari, ut pericopee veterem amiferint .מק‎ Non queram, quam probabile fit id, quod 5, R, HARENBERGIUSs ex ficta illa mem- branas numerandi ratione deducit; id modo obfervo, eum, !qui in his verbis poffibilita- ttm tantum confufionis probavit, mox hu- Jus modeftiee oblitum atque fine hefitatione hoc fuum figmentum , ut rem certam & Indübiam, paucis tamen intelle&tam, leeto- Tibus propinaffe. —Polumen unum ἔξ, alterum Wébranaceum , inquit ( pag. 724.) eo qued Tuner literis notati in dorfo detriti fuerant, con-.- 'estui orationis ibi a pofteris inferta fuerunt , ubi lumen. vel ei infcriptum opus non debebat locum 0CCHe 408 [. A.Dathe, de Ordine Pericoparum eccupare, Hinc collocat Matthzei XIL ἃ ΧΗ]. ante IX, 28. ἃ 48. XVIII—XX, 3. ante XVI, 7. Sed de harum trajectionum pretio alii judicent. . Neque ego amplius morabor , que praterea f. cic. leguntur de incommodo ericoparum hiftoricarum ordine. Nam Fandamento ilius edifici fubruto , videat architectus vel de. alio eoque, folidiori ja. ciendo, vel fuffulciat labantes partes, qua- cunque ratione ipfi placeat. 24. Longe antiquiorem originem confufionis 105 opinate in membranis ordinandis ad- τ, finxit RICH. SIMONIUS, dum eam inde ab illis temporibus repetendam exifti- mavit, quibus facrorum librorum facta eit ' colle&io. (Hift. Crift. Lib. l. Cap. V. pag. 55.) Membranas enim fingulas fuper bacillum vo- Jutas effe dicit, non confutas, quo fa&to earum ordo, adeoque reruüum-.ipfarum fit - turbatus , fine culpa Mofis aut reliquorum | fcribarum S., qui curam colligendorum li- | brorum divinorum haberent. [41 primo quidem non negabo id, quod siMoNiUs con- tra CLERICUM, parum fübtiliter hoc negan- tem, inprimis urgebat ; (in Refponf. ad , Judicium Theol. Bat. pag. 96.) ipfam hy- pothefin ex arte critica profanorum libro- rum poffe etiam ad Crifin librorum S. trans- ferri. Quam 16616 vero, quamque accurate | hoc fiat, non alienum eft querere, neque pote Biblicarum non mutando. 409 poteft fe siwoN1vs & qui ejus hypothefi fa- vent, huic difputationi fubtrahere. Prin. . cipio quidem non fatis mirari poffum srwo- NIUM ordinis turbati originem ex membranis non confutis derivare , cum tamen conce- dat, ipfam artem membranas confuendi an- tiquiffimis temporibus notam fuiffe, atque inter Judaeos in voluminibus Synagogicis obtinuiffe (in Refponf. ad Defenf. judicii p.152.) At enim vero id, quod omnium maxime probari debebat, libros olim in voluminibus vel confutis vel non confutis fcriptos fuiffe, tanquam rem certam & in- dubiam ponit: artis critiee periti , inquit, confentiunt. extiti[Je olim ejusmodi volumina. Cur non'nominavit quosdam? Equidem nullum novi, qui id dixerit, Sint quoque qui ita fentiant , an reCte propterea? s1MoNIUS quidem tot bibliothecarum diligentiffimus Ícrutatof, non invenit volumina , qus ex plaribus membranis iisque non confutis conftarent; indicaífet enim, quod alias in queftionibus criticis facere folet, loca ubi inveniantur & infpici poffint. Neque id mirum. Nam cum ufus commodior & faci- lior homines fine dubio docuerit membranas connectere, parum profecto credibile eft, hoc negle&tum effe in voluminibus longiori- . bus, five, quando complures membrane unum volumen integrum 6110676 debebant. lgitur 5180108 partim fine teftimoniis, par- s aum 810 J. A.Dathe, de Ordine Pericoparun tim preter verifimilitudinem finxit, Judzeo extra som Synagoge libros S. membrani non confutis infcripfiffe. Argumentum vert pon contemnendum pro contraria fententic videtur fuppeditare, ordo conítans ὅς per- petuus, quem omnes, quantum fcio, MSS. Codices tenent in prophetis , qui minores vocari folent & in Pfalmis; varius contra & diverfus in prophetis majoribus & in Hagio- graphis. llli nimirum uni volumini inífcri- bebantur, ne fi finguli fingula volumina conílituerent , unus eorum , cum breviores plerisque fint, periret. Jefaie vero, Jere- mie & reliquorum vaticinia & fcripta, fola efficiunt volumina fatis prolixa , propterea etiam quisque eorum uno volumine compre- hendebatur. At enim vero, fi ex fingulis Joaembranis non confütis, unum tamen vo: Jumen efficientibus, quce eft 518011 fenten- 118 , pericoparum trajectio. fuam habet ori- ginem , longe facilius ejusmodo confufio exiftere poterat in ordine, quo fe prophete minores nec non Pfalmi excipiunt, qualis revera deprehenditur. in prophetis majori .bus, cnm in aliis Codicibus Jeremiam Efaias, án aliis hic ilum fequatur. Ex quo recle, uti arbitror, colligitur, voluminum longio- rum membranas apud Judeos femper confu das fuifle. 6 95. In controverfia que 3180 וט א‎ inter & CLE- Biblicarum non mutando.. 1 CLERICUM agitata eíl fuper eadem illa quz fione , hic ilius hypothefin preter alia etiam ex Jeremie Cap. XXXVI. impugnavit, in quo narratur , Jojakimue regem volumeg illud , cui Jeremicz vaticinia infcripta erant, cibus ant quatuor paginis perleGtis fcalpello difcidifTe projeciffe in ignem. cLERiICUS ex hoc regis facto grgumentatus fuerat, 0 volumen ilud ex quo regi prelectum fuit, diverüs Íchedulis iisque non confutis confti- tiflet, neon opus fuiffet fcalpello ad illud lcindendum , particulas voluminis potuiffe fingulas in ignem abjici; fed quopiam volu- men majus fuerit, quam quod totum come buri potuifTet , propterea in partes fecandum fuifle (in Judicio Tbeol. Bat. fuper Hift. Cri. p. 17e.) Ridet hanc argumentationem SIMoNIUS l. c. & negat, hoc regis confilium infecando volumine fuiffe, quod cr 9 videbatur, ejus,enim in textu hebrzo nul- lum deprehendi indicium ; regem ira .com- motum membranas quasdam fcidiffe, parum facere -ad quzftionem ;prapofitam, qua Γᾶ» üone jpfum volumen fit.combuftum. ΜΙΝ quidem hic locus ita videtur effe compara. tus, ut.ex 60 fruftra 5180 זא‎ 8 impugnerur., Nam íi verum eft, .quod ille afferit, membranas volumen unum efficien- tes, non femper confutas 6116 atque. tamen volumjnis nomine veniffe, uti. nos Zárum > vocamus , five (int folia ejus, complicata five | minus; 412 J. A.Dathe, deOrdine Pericoparun minus; fieri potuit, ut illud Jeremie volt men confutum effet, fed nihil impedit, qu minus etiam membrane fingula fibi fuerin involute. Utroque modo poterant fcalpelk fecari & comburi. Sed ufus voluminis grandioris imprimis, incommodus, confufio Trembranarum metuenda ὧς vix vitanda . confuetudo Judeorum , volumina confuendi, ab ipfo 518 0 10א‎ conceffa, hec, uti ipfam hypothefin parum probabilem reddunt, ita neminem dubitare finunt , quin volumen 1]- lud, ex quo regi, [67618 fermones przle- gebantur, confutas habuerit membranas. Sed quoniam femel hujus loci mentionem injecimus , juvat. in gratiam S. literarum ftudioforum explicare, quaenam fint ille דלתות‎ que verf. 23. commemorantur , in- primis cum viderim hoc vocabulum ejusque fignificatum parum accurate à doctiffimis Criücis & interptetibus effe intellectum. HUBIGANTIUS quidem recte vocabulum he. breum vertit, paginas, fed quz ratio fit jlarum aginarum minus recte docuit. Ad. fcribam ipfa ejus verba, cum liber in pau- corum manibus verfetur. [τ vero habet ad | Ser. XXXVI: 23... ,, Nos paginas tres &9 fere » quatuer. Non tam difficile eft quam Edm. | , Calmeto videbatur, explicare quales es- , lent ile pagine. Nempe tales erant, | ,כ‎ quales adhuc funt in membranis, que » appellantur Zolumima Synagoge, in quibus , Inem-| | Biblicarum non mutando. 512 4. membrane confute func, non una fupra, ,, altera infra alteram, quod fi effet, unam ונ‎ tantum paginam volumen háberet, cujus » initum 6116: in membrane fumma, finis », in infima, fed una membrana ex latere , alterius , quz leguntur volumine repli- 41 cando, vel a dextra ad fini(tram, vel a ,כ‎ linitra ad dextram, ita ut tot fint pagi- n2, quot fünt membrane." Quis non hus leCtis exiftimet, nusicANTIUM ex dili- genti Voluminum Synagogicorum infpetio- ne rationem τῶν ΠῚ 7 accurate explicaffe, Átque tamen falfa funt omnia, que füper 115 dixit. lllud quidem verum eff, Judzos fingulas . membranas ex latere fingulorum neéctere. Sed falfum eft, unam membranam unam דלת‎ f. paginam efficere, five, quod idem eft, tot effe paginas, quot membra- ne. Nimirum lineas non per longitudinem totius membran: deducunt, fed in plures areas five columnas fingulas membranas di- vidunt, quas דְלְתות‎ Januas vocant, quod figuram famue referunt. Poffis eas paginas , Vocare, uti BUBIGANTIUS fecit, nam optime refpondent paginis librórum quadratorum, Utrum certus fit τῶν רלתות‎ in quaque mem- brana numerus, an pro ejus longitudire variare poffit, nefcio. In duplici quidem . volumine Legis, quod in Bibliotheca noflra Academica fervatur, ternas effe fingularum Bibl. Hagane 6.11 1. — X | mem- 114. J. A.Dathe, de Ordine Pericoparun membranarum רלתות‎ obfervavi. Sed qui plurés effe poffint, atque olim forfan plurt fueript , pro longitudine pergament vt linearum vel pro magnitudige literaru: nemo dubitet. Ex quo fequitur, longe pk res, effe mn?" f. paginas quam membranas tot nerppe quot cuique membrane pro eju capacitate infcribi poflugt. cf. nuxTonriv. in Inftitus. Epift, Hebr. p. 4. & scmwanzic de Orpamentis Libr. Vet. Difp. 115 p. t14 apud quem ratio hujus fcripkure in figur: gri 106118 bene reprsfentatur. Eadem fer: גוס‎ EUBIGANTIO fentit Cel. veNEMA in Com. mentario ad ἢ. l. nominis rationem ex Ety. moJogia ilduftrans: ,, Vox DWY?*", inquit; , non pagiaas ne(lras aut quid. fimile, de , notat, quod volumen fuerit, fed fcbedas, que compaginate volumen con(tituebant, hac voce appellatas, quod inflar tabuls 5 rum ver/atilum erant, qua continuo reci. ,, procabantur in aperimmdo ὅς claudendo , qua- ,, les fores vel tabule-januarum erant, hae , voce fignari folie , a radice דלה‎ cuju על‎ vis eft in reciprocatione , nune furfum nunc » deorfum fa&ta, qualis eft in ffrulis in שק‎ , teo, alternatim afcendentibus & defcer . . dentibus, cui eonvenit .דלה‎ " Sed hat nemini facile nifi Etymologiz valde fIudiofo probabuntur. Quid eft quod in fignificatiore iropica. fubílantivi explicanda ad prints | verbi Biblicarüm non mutando. ^ $15 tebioriginem afcendamus, cüm ufus & con. ftetado fcribendi per illas '?11?1 hodienum iter Judeos obtinens, facillittam minime- qe coactam nominis rationem oftendat? Sed fatis de hoc loco & fortaffe plusquam fais, Veniamus ad aliud hypothefeos 8)» moniane figmentum. 6 | . 26. Non iniqua videri poteft poftulatio, ut, qui ordinem pericoparum biblicarum in re- bus hiftoricis inprimis & chronologicis mire turbatum dicant, unum faltem alterumque - codicem afferant, in quo vel iderm ille or- do, quem reftitutum cupiunt, in iisdem Mislocis, vel alius in aliis legatur. 4 ha&enus ipfo kENNICOrTO fatente (cf. $. 91.) nulum idoneum exemplum ex Codd. MSS. Verri potuit , qug iíta traje&ionum fre- quentia probaretur. Atque tamen cut ab BU»1CANTIO, tum ab Anglo illo Do&tiffimo, um ab aliis viris deCtiffimis fupra laudatis, ἰός Codices collati funt, qui manifefta in. fignis antiquitatis indicia prie fe ferant, ex quibus etiam non exiguam variarum [66110- um copiam collegerunt, fed quoàd ordi- tiem fingalarum pericoparam nullum depre- henderunt diffenfum. — Igitur illa membra- Darum confufio in omnes Codd. qui quidem faperfünt, venerit neceffe eft, neque eam toritate Codd. reftitaendi fpes eft, nif Ite aliquis fomniet, futurum effe, ut ali- X2 quan- 316 A.Dathe,de Ordine Pericoparumr quando Codices reperiantur, ex quibus ari tiquiffimus ille ordo revocari poffit. Expe &et ille tempus 1100 quo Critice Vet. Teft tanta lux orietur, nos jam utemur ea, quam: habemus. Hec vero ordinem, quo loci finguli librorum S. leguntur , minime tur- batum monítrat. Quam parum vero proba- bile eft, illas traje&tiones, quae olim in uno akeroque Codice admiffe dicantur, jam in omnes, qui quidem nobis fuperfunt, tran- 0106. Trajectiones enim ille, que ex men- te SsIMONII & HARENBARGII adeo frequen- ' tes funt , ab initio plurium Codicam fue- rint, neceíTe eft, ita ut unus his, fecundus alis, tertius denuo aliis effet corruptus. Nam cum illa membranarum confufiones vitio & negligentia librariorum 30101175 di- cantur , .non ftatim omnes unius Codicis, fed plurium effe potuerunt. Jam vero quis. non videt, preter omnem veri fpeciem fin- δὶ à SIMONIO & HARENBERGIO, hos libra-. riórum errores in compluribus Codicibus admiffos, a nemine effe notatos, quin po- tius tandem in uno Codice omnes conveniáfle, atque ex hoc noftros, quos habemus, Codi- ces effe defcriptos. Sed fortaffe funt, qui, ad conciliandam his figmentis aliquam veri fpeciem, dicant, non mirum videri debere - confenfum ilum Codicum noftrorum, qui | omnes ex uno fonte, ex recenfione Mafore- 116% derjvati fint; hanc apud Judaeos tan- | 4 ג‎ Biblicarum non mutando, 417 um effe auftoritatem eonfecutam, ut ad &momnes Codices fcriberent & corrigerent, $e ita eft. Confentiunt Judeorum Codi- ἐς recentiores in le&ione quam Maforae legibus conformare folent. 560 fuperfunr ' Codices haud pauci, ifta Maforetharum re- 00001086 antiquiores, tales funt HuBIGANTTIF Codd, Berolinenfis, Heimítadienfis, alii, qii, quanquam in locis fat multis a recepta ledione diffentiunt, quod ex correCtionibug tenatis recentiorum Judzorum intelligitur, tamen in 11115 pericopis, qu& de ordine fuy-